T. Rex Gerçekten Bir Avcı mıydı? Cevap Bu Kafatasında Saklı
On yıllardır, özellikle Tyrannosaurus rex olmak üzere dinozorlar, hem halkın hem de paleontologların hayal gücünü cezbetmiştir. Birçok durumda, popüler kültür T. rex’i diğer dinozorlara hükmeden dev ve korkutucu bir avcı olarak tasvir etmiştir.
Ancak, paleontologlar tarihsel olarak bunun gerçekten böyle olup olmadığı konusunda hemfikir olmamışlardır. Daha yakın zamanlarda, bilim insanları, birçok modern hayvan gibi, T. rex’in sadece diğer dinozorları avlayan aktif bir avcı olmakla kalmayıp, aynı zamanda leş yiyerek de beslendiği sonucuna varmışlardır.
Menüde neler vardı? Bir T. rex yiyeceğini nasıl yakalardı? Nasıl beslenirlerdi?
T. rex ile aynı kayalardan çıkarılan fosillere bakarak, boynuzlu Triceratops veya ördek gagalı Edmontosaurus gibi otçul dinozorların muhtemelen T. rex’in diyetinin bir bölümünü oluşturduğunu söyleyebiliriz. Triceratops ve Edmontosaurus kemiklerindeki T. rex ısırık izleri bunu kesinlikle desteklemektedir.
Ancak, avlanma veya beslenme davranışıyla ilgili soruları yanıtlamak genellikle bundan çok daha zordur. Birçok durumda, biraz dedektiflik çalışması gerektirir. Bazı durumlarda, fosilleşmiş ayak izleri veya ısırık izleri olan kemikler, dinozorların birbirleriyle ve çevreleriyle etkileşimine dair nispeten doğrudan kanıtlar sağlayabilir.
Ancak, bu tür fosillerle bile, T. rex’in nasıl avlandığına dair çoğu zaman cevap bulamıyoruz. Paleontolog John Scannella ve benim neredeyse tamamen korunmuş bir Edmontosaurus kafatası üzerinde yaptığımız yakın zamanda yayınlanan bir çalışma, nihayet bu soruyu yanıtlamaya başlayabilir.
Bir sanatçının T. rex’in bir Edmontosaurus’u ısırmasını tasvir eden resmi. Edmontosaurus kafatasına saplanmış bir diş, onu yiyen dinozor hakkında ipuçları verebilir. (Jenn Hall/Montana Eyalet Üniversitesi/Rocky Dağları Müzesi)
Kafatası üzerindeki ısırık izleri
Montana, Bozeman’daki Rockies Müzesi’nde sergilenen, T. rex’in avlanma ve beslenme davranışına dair büyüleyici bir bakış açısı sunan neredeyse eksiksiz bir Edmontosaurus kafatası bulunmaktadır. Kafatası, 2005 yılında doğu Montana’da, federal Arazi Yönetimi Bürosu tarafından yönetilen arazilerde keşfedilmiştir.
Bu özel Edmontosaurus’la ilgili ilginç olan şey, kısmi bir diş ucunun doğrudan hayvanın burun boşluğuna, burnunun üst kısmından geçmesi ve kafatasının her iki tarafında çok sayıda ısırık izi bulunmasıdır.
Dişin delici yapısı, yüzüne güçlü bir ısırık atıldığını gösterir. Saplanmış dişin etrafındaki iyileşmenin olmaması, hayvan öldükten sonra veya muhtemelen ölümünden kısa bir süre önce saplandığını düşündürmektedir.
Bilgisayarlı tomografi (BT) taramaları, Edmontosaurus’un kafatasındaki dişin tam konumunu ortaya koyuyor. Yönelimine bakıldığında, dişin Edmontosaurus’un saldırganıyla yüz yüze geldiği sırada kırıldığı anlaşılıyor.
Modern hayvanlarda bu tür karşılaşmalar genellikle ısırılan hayvanın ölümüyle sonuçlanır. Dişin etrafındaki iyileşmenin olmaması ve dişin kemiğe saplanması için gereken kuvvet miktarı göz önüne alındığında, bu durum Edmontosaurus’un bu karşılaşmadan sağ kurtulmasının pek mümkün olmadığını gösteriyor.
Bu Edmontosaurus’u kim ısırdı?
Sadece ısırık izlerinden etoburları tanımlamak genellikle son derece zordur çünkü izler nadiren yeterince spesifik bilgi korur. Bu nedenle birçok ısırık izi çalışması belirli bir etoburu tanımlamakta zorlanır. Bununla birlikte, etobur dinozor dişleri genellikle daha teşhis edicidir ve bazı dişler belirli bir türe özgüdür.
Dişin tırtıklı şeklini ve genel boyutunu Edmontosaurus ile birlikte yaşamış tüm etobur dinozorlarla karşılaştırmak, sorumlunun bir Tyrannosaurus olduğunu gösteriyor.
Tyrannosaurus ne kadar büyüktü? Bu soruyu, gömülü dişin üzerindeki tırtıklı kısımların boyutunu, paleontologların ortaya çıkardığı farklı Tyrannosaurus bireylerinin kafataslarında hala bulunan dişlerin tırtıklı kısımlarıyla karşılaştırarak yanıtladık. Dişin, yaklaşık bir metre uzunluğunda bir kafatasına sahip yetişkin bir Tyrannosaurus’a ait olduğunu bulduk.
Bu ısırık izleri bize ne anlatıyor?
Kafatasındaki ısırık izlerinin varlığı, Edmontosaurus’un sadece Tyrannosaurus tarafından öldürülmediğini, aynı zamanda yendiğini de gösteriyor.
Isırık izlerinin konumuna bakmak, onları oluşturan etoburun davranışları hakkında bilgi veriyor. Edmontosaurus kafatasında, ısırık izleri kafatasının sağ tarafında, gözün arkasındaki bölgede bulunurken, sol tarafta ise alt çenenin arka üçte birlik kısmında yer alıyor.
Edmontosaurus gibi ördek gagalı dinozorlarda, kafatasının arka üçte birlik kısmı, ana çiğneme kaslarının çoğunun bulunduğu yerdir ve vücudun geri kalan yumuşak dokuları yenildikten sonra kafatasında en fazla etin bulunduğu bölge olurdu.
Modern etoburlar genellikle bir leşin en fazla ete sahip kısımlarını, örneğin uzuvları ve iç organları yerler ve yavaş yavaş kafatası ve ayaklar gibi en az ete sahip bölgelere doğru ilerlerler.
Edmontosaurus’un sadece kafatasıyla temsil edilmesi, Tyrannosaurus’un cesedin büyük bir kısmını, parçaları yıkanıp gömülmeden önce yemiş olabileceğini düşündürmektedir.
Bir dinozorun muhtemelen öldürülüp yendiğine dair doğrudan fosil kanıtına sahip olmak ve onu öldürenin bir Tyrannosaurus olduğunu söyleyebilmek son derece nadirdir. Bu tür bir fosil, büyük etobur dinozorların potansiyel avlanma davranışlarına dair önemli bir bakış açısı sunmaktadır.
Kaynak: https://www.sciencealert.com