Süpernova Olmanın Eşiğindeki Nadir Bir Yıldız Görüntülendi
Kozmik ölümde bulunabilecek ışıltılı bir güzellik var.
JWST’den alınan yeni bir görüntüde, ömrünün sonuna yaklaşan bir yıldızın muhteşem son sancıları tüm karmaşık ayrıntılarıyla gözler önüne seriliyor.
Yay takımyıldızında bulunan WR 124 yıldızı, Samanyolu’nda nadiren görülen bir Wolf-Rayet olarak biliniyor. Bunun nedeni sadece belirli yıldızların Wolf-Rayet’e dönüşmesi ve o zaman bile bu evredeki sürelerinin çok kısa olmasıdır, sadece birkaç yüz bin yıl içinde WR 124 görkemli bir süpernova ile patlayacaktır.
Wolf-Rayet yıldızları, galaksideki en görkemli yıldızlardan bazıları olabilir. Çok sıcak ve çok parlaktırlar, füzyon yakıtları azaldıkça anakola (yıldız gruplarından anakol denilen gruba sokulan yıldızları tanımlayan ad) ait ömürlerinin sonunda son bir ışık çığlığıyla parlayıp sönerler.
WR 124’ün yeni görüntüsünün tamamı.
Bu noktada, hidrojen bakımından önemli ölçüde tükenmiş ancak nitrojen veya karbon bakımından zengindirler. Ayrıca çok yüksek oranda kütle kaybederler. Kaybettikleri kütlede, radyasyonu emen ve kızılötesi ışık olarak yeniden yayan karbon oranı da yüksektir. Bu da onları, sadece şimdiye kadar yapılmış en güçlü uzay teleskobu olmakla kalmayıp aynı zamanda en yüksek çözünürlüklü kızılötesi ve yakın kızılötesi görüntüleri üreten JWST için çok cazip bir hedef haline getiriyor.
WR 124, halihazırda oldukça fazla kütle kaybetmiş bir Wolf-Rayet yıldızıdır; yıldızın etrafındaki boşluğa doğru genişlerken filamentler ve düğümlerle çizilmiş, soğudukça kızılötesi ışıkta parlayan, kendi fırlatılmış malzemesinden oluşan ayrıntılı bir bulutla çevrilidir. Önceki gözlemlerden bu bulutun büyüleyici ve karmaşık bir yumak olduğunu biliyoruz ancak şimdiye kadar incelikleri anlamak için yeterli yüksek çözünürlüklü ayrıntıdan yoksunduk.
Örneğin, WR 124 sonunda patladığında, bulutsusundaki toz taneleri süpernovadan kurtulacak kadar büyük mü? Bunu öğrenmek gökbilimcilere Wolf-Rayet yıldızlarının yıldızlararası toz bütçesine yaptığı katkı hakkında önemli bilgiler verebilir; bu malzeme, daha sonra oluşurken diğer yıldızlara ve gezegenlere dahil olur.
Resim 3: WR 124’ün Hubble Uzay Teleskobu kullanılarak çekilen ve 2015 yılında yayınlanan bir görüntüsü.
Ayrıca Wolf-Rayet yıldızlarının geride bıraktığı süpernova kalıntılarının tanımlanmasına yardımcı olabilir ve bu da nasıl patladıklarını bilmemizi sağlayabilir. Gökbilimciler Wolf-Rayet yıldızlarının Tip Ib ve Tip Ic süpernovalarının öncüleri olduğunu düşünüyorlar ancak kesin kanıtlar yetersiz; yıldızın ölmeden önce yaydığı tozu anlamak, yıldızları geride bıraktıkları enkaz bulutlarıyla ilişkilendirmeye yardımcı olabilir.
İlginçtir ki WR 124, galaktik diskin kendi dönüş hızına kıyasla muazzam hızlarda uzayda ilerleyen gizemli bir Wolf-Rayet yıldızları kategorisine aittir. WR 124, saniyede 190 kilometre (118 mil) hızıyla Samanyolu’ndaki en hızlı kaçak yıldızlardan biridir.
Uzayda neden bu kadar hızlı zum yaptığı bilinmiyor ancak son araştırmalar, kendi süpernovası WR 124’ü galaktik diskteki konumundan çıkaran başka bir ölmekte olan yıldızla ikili bir sistemde olduğunu öne sürdü.
JWST verileri bu gizemi çözmeye yardımcı olabilir ya da olmayabilir, büyük bir öncelik gibi görünmüyor. Biz sadece bunun gerçekten harika olduğunu düşünüyoruz.
Kaynak: Süpernova Olmanın Eşiğindeki Nadir Bir Yıldız Görüntülendi
Derleyen: Simge KARA
Yeni Süpernova Görüntüleri, Eski Evrenin ‘Sırlarını’ Açığa Çıkardı