Son Yılların En Güçlü Güneş Patlaması Yaşandı
14 Aralık’ta AR 3514 adlı aktif bir güneş lekesi bölgesi, yıldızımızın yapabildiği en yoğun kategori olan X2.8 sınıfı bir güneş patlamasıyla patladı. Bu patlama, mevcut güneş döngüsünde gördüğümüz Eylül 2017’deki X8.2 patlamasından bu yana en güçlü olanıdır.
Bu olay Güney Amerika merkezli orta şiddette bir radyo kesintisine, yani yüksek frekanslardaki radyo sinyallerinin iki saat boyunca geçici olarak azalmasına ya da tamamen kaybolmasına neden oldu.
Aynı zamanda Güneş, milyarlarca tona varan plazma ve manyetik alanın Güneş Sistemi’nin dışına fırlatılması ve yoluna çıkan her şeyi güneş parçacıklarıyla doldurması anlamına gelen bir koronal kütle atımı ya da CME üretti.
Ve bunların bir kısmı Dünya’ya doğru yönelmiş olabilir. NOAA gibi ajanslar şu anda araştırıyor; eğer öyleyse, orta şiddette bir jeomanyetik fırtınanın içinde olabiliriz.
Öncelikle, endişelenmeye gerek yok. Patlama güçlü olmasına rağmen, doğrudan Dünya’ya dönük değildi, biraz uzaktaydı, yani darbe bir bakışta olabilirdi. Ya da hiç isabet etmeyebilir. Analizler devam ediyor, ancak İngiltere Meteoroloji Ofisi’ne göre eğer vurursa 17 Aralık’ta bekleniyor ve muhtemelen küçük bir jeomanyetik fırtına yaratacak.
Yine de bazı aktiviteleri daha erken görebiliriz. NOAA’nın Uzay Hava Tahmin Merkezi’ne göre 13 Aralık’ta patlayan daha zayıf bir CME Dünya’ya ilk ulaşacak.
Bunun anlamı şu. Jeomanyetik fırtına, güneş parçacıklarının Dünya’nın manyetik alanına çarpması sonucu meydana gelir. Bu parçacıkların buraya ulaşması biraz zaman aldığından, fırtına CME’nin salınmasından birkaç gün sonra meydana gelir.
Bunun, fırtınanın şiddetiyle birlikte daha da şiddetlenen çeşitli etkileri vardır. Beş seviye vardır; G1 ve G2, küçük ve orta, en hafif iki kategoridir.
Güneş parçacıkları Dünya’nın manyetik alanıyla etkileşime girdiğinde, elektrik şebekelerinden geçen elektrik akımları yaratabilir, bu nedenle bazı elektrik şebekesi dalgalanmaları görebiliriz. Alçak Dünya yörüngesindeki ortamda uzay araçları üzerindeki sürükleme etkisini değiştiren değişiklikler olabilir, bu da bazı uyduların rota düzeltmelerine ihtiyaç duyabileceği anlamına gelir. Ve radyo iletişiminde kesintiler olabilir.
Ayrıca aurora olasılığı da var. Jeomanyetik aktivite için 10 puanlık bir Kp endeksi, auroral aktiviteyi tahmin etmek için bir gösterge olarak kullanılabilir.
NOAA, jeomanyetik aktivitenin 15 ve 16 Aralık tarihlerinde Kp5’e ulaşacağını öngörmüştür. Bu da yüksek enlemlerde büyük olasılıkla parlak bir auroral görüntü olacağı anlamına geliyor. Zirvelerin ne zaman gerçekleşeceğini görmek için Spaceweatherlive’ın aurora tahminini kontrol edebilirsiniz.
Güneş’ten gelen bu tür faaliyetler oldukça normaldir. Güneş’in 11 yıllık aktivite döngüsünün zirvesine ulaşıyoruz, bu da daha fazla güneş lekesi, daha fazla patlama ve daha fazla CME anlamına geliyor. Solar maksimum olarak bilinen zirvede, Güneş’in manyetik alanının kutupları değişecek ve aktivite azalmaya başlayacaktır. Güneş maksimumunun tam olarak ne zaman gerçekleşeceğini bilmiyoruz; aslında, muhtemelen gerçekleşip bittikten bir süre sonrasına kadar da bilemeyeceğiz. Mevcut tahminler 2024 Ocak ayı gibi erken bir tarihte gerçekleşeceğini gösteriyor.
AR 3514 oldukça aktif bir bölge olmuştur. X-sınıfı patlamaya ek olarak, aynı gün iki M-sınıfı patlamada patladı. Bu, güneş patlamalarının en güçlü ikinci kategorisidir. Bu bölgede daha fazla faaliyet görebiliriz, ancak Dünya’yı etkilemesi pek olası değil; bölge şu anda bizden uzakta dönüyor ve kısa bir süre sonra Güneş’in uzak tarafında kaybolacak.
Yine de endişelenmeyin. Mevcut güneş döngüsü sona ermeden önce çok daha fazlası olacaktır.
Kaynak: https://www.sciencealert.com
Derleyen: Figen Berber
1582’de Dehşet Veren Güneş Fırtınasına Ait Gözlemler Ancak Ortaya Çıktı