Sivrisineklerin evrimini, milyonlarca yıl boyunca yükselen CO2 seviyelerine göre haritalandıran araştırmalar; iklim değişmeye devam ettikçe, sivrisinekle ilişkili hastalıkların gelecekte insan sağlığı etkileyeceğini ortaya koymuştur.
Araştırma, artan CO2 seviyeleri ile sivrisinek evrimi arasında bir bağlantı olmasına rağmen memeli konakçıların çeşitliliği gibi diğer faktörlerin, sivrisinek türlerinin zenginliğinde bir artışa katkıda bulunduğu gibi, önceden düşünülenden daha az doğrudan bağlantılı olduğunu göstermiştir.
Araştırma, artan CO2 seviyeleri ile sivrisinek evrimi arasında bir bağlantı olmasına rağmen, memeli konakçıların çeşitliliği gibi diğer faktörlerin, sivrisinek türlerinin zenginliğinde bir artışa katkıda bulunduğu gibi, önceden düşünülenden daha az doğrudan bağlantılı olduğunu göstermiştir.
Sivrisinekle bulaşan birçok hastalık, Avrupa bölgelerinde ortadan kaldırılmışken Asya ve Afrika’nın pek çok kısmı hala sıtma, Sarı humma, Zika virüsü ve Dang humması gibi hastalıkları barındırmaktadır.
Kan Yemeği
Dişi sivrisinekler, memelilerin vücutlarından saldıkları CO2 seviyelerinden kan unu kaynaklarını tanımlayabilirler. Şu anda CO2 seviyesi insan aktivitesi sonucu yükseldiği için, hastalık taşıyan sivrisineklerin çeşitliliği de artacaktır.
Ancak sivrisineklerin değişen iklim koşullarında nasıl geliştiğine ve türlerin nasıl ve neden çeşitlendiğine ilişkin sınırlı bir araştırma var.
York Üniversitesi, Bath Üniversitesi ve Çin Ziraat Üniversitesi’ndeki araştırmacıların yeni bir çalışması, ilk kez ,iklim değişikliğinin sivrisineklerin çeşitliliği üzerindeki etkisini ve bunun gelecekte insan sağlığı için ne anlama gelebileceğini gösteriyor.
Evrim Ağacı
York Üniversitesi Biyoloji Bölümü’nden Dr. Katie Davis şunları söyledi: “Biz bir sivrisinek türünün evrim ağacını çizdik ve daha sonra onu geçmiş iklim değişikliğine göre haritalandırdık. Daha sonra, doğrudan neden ve etkiyi incelemek için bir matematiksel model kullandık. Bu çalışma, fazla artan CO2 seviyelerinin sivrisinek türlerini arttırdığını ancak bu artışın daha önce düşündüğümüzden daha az olduğunu ortaya çıkardı.
“Memelilerin çeşitliliğindeki artışın doğrudan sivrisinek türlerinin sayısında bir artışa yol açtığını ve ayrıca CO2 seviyeleri ile memeli türlerinin sayısı arasında bir ilişki olduğunu bulduk ancak bu yapbozun eksik parçaları da var. Hala bu aşamada sadece spekülasyon yapabiliriz.”
İklim değişikliğinin sivrisineğin geleceği için ne anlama geldiğini anlamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır ve çalışma, sivrisineklerin ekosisteme olan değerine ve taşıdıkları hastalıkların nasıl yönetileceğine ilişkin tartışmalara katkıda bulunacaktır.
Görüş ve Koku
Bath Üniversitesi’nden Profesör Matthew Wills şunları söyledi: “Sadece bir kan yemeği alan dişi sivrisinekler; memelilerin ve diğer omurgalıların kullandıkları CO2’i, onların barınaklarını bulmak için genel bir işaret olarak kullanıyorlar. Tek düşünce çizgisi, atmosferik CO2’nin ortamdaki yükselme seviyeleri arttıkça, sivrisineklerin CO2’yi ana barınaklarından ve bu arka plan seviyelerinden ayırdetmekte zorlandığını bulmuş olabilir.
“Vizyon, vücut ısısı ve diğer kokular kan öğelerini bulmada daha önemli hale gelebilirdi ancak bu ipuçlarının çoğu belirli konakçılara daha özgüdür. Genel bir kural olarak, güçlü bir ev sahibi özgüllüğünün , parazitlerin önemli bir belirleyicisi olabileceğini biliyoruz ve aynı sivrisinek için de geçerli olabilir. ”
Seviye yükselmesi
Çin Ziraat Üniversitesi’nden Chufei Tang: “ Atmosferdeki yükselen CO2 seviyesinin çeşitli organizmaları etkilediği kanıtlandı ancak bu etki ilk kez böceklerde bulundu. Bu araştırma, insanların düşük karbonlu yaşam tarzlarına katılmaları için başka bir neden sunuyor. ”
Dr. Davis şunları ekledi: “Bazı belirsizliklere rağmen, sivrisinek türlerinin evrim geçirdiğini ve yüksek sayılarda iklim değişikliğine uyum sağladığını gösterebiliyoruz. Bununla birlikte, artan türleşme ve hastalıkların artması, onları yok eden ya da daha önce hiç yaşamayan ülkelerde bazı hastalıkların geri dönüş riskini arttırmıştır. ”
https://phys.org/news/2018-11-carbon-dioxide-trigger-eradicated-mosquito-related.html
Çeviri: Simge Kara