Sinekler Bacaklarındaki Mikroskobik “Sensörlerle” Dünyayı Nasıl Algılar?
Alman bilim insanları, Drosophila meyve sineklerinin bir nesneye ne kadar sert bastıklarını ve hareket ettiklerini beyne bildiren bacaklarındaki mikroskobik “sensörleri” inceledi – bunlara “çan şeklindeki sensilla” deniyor.
Çan sensillaları, sineğin bacaklarının eklem yerlerinin yakınında bulunan küçük duyu organlarıdır. Minyatür çanlara benzerler – isimleri de buradan gelir. Bu sensörler, sinek bir yüzeye yapıştığında böceğin mekanik gerilimi algılamasına, sıkıştırma kuvvetini kontrol etmesine ve titreşimlere yanıt vermesine yardımcı olur.
Bonn Organizmal Biyoloji Enstitüsü’nden bilim insanları Drosophila meyve sineklerinin çan şeklindeki sensillerini inceledi ve bunların sineğin normal yürüme davranışına neredeyse hiç tepki vermediğini buldu. Çalışma Journal of the Royal Society Interface dergisinde yayımlandı.
Ekip, sineğin bacaklarının üç boyutlu hareketini kaydetmek için ultra hızlı fotoğrafçılık kullandı ve bu da yürürken eklemlerin küçük kıvrımlarını görmelerini sağladı.
Elektron mikroskobu ise sensillanın tam yapısını nanometreye varan bir çözünürlükle ortaya çıkardı – bu bir saç telinden bin kat daha incedir. Buna ek olarak, bilim insanları Drosophila bacaklarına etki eden kuvveti tam olarak belirlemek için karmaşık hesaplamalar kullandılar.
Araştırmacılar daha sonra tüm verileri sanal bir sinekte birleştirerek sensillaların farklı hareketler altında nasıl deforme olduğunu ve onları harekete geçirmek için hangi kuvvetlerin gerekli olduğunu inceledi.
Modelleme, normal yürüyüş sırasında – düz bir çizgide ve engeller olmadan – sensillerin neredeyse hiç aktive olmadığını gösterdi. Onları harekete geçirmek için çok daha fazla çaba sarf etmek gerekiyor – sineğin düz olmayan bir yüzeye tutunması, ani bir rüzgarda tutunmaya çalışması veya tavanda baş aşağı yürümesi gerekiyor.
Bununla birlikte, bilim insanları için sensillaları tam olarak neyin harekete geçirdiği bilinmemektedir. Özel hareketler – zıplama – sırasında kas eforu olabileceğini tahmin ediyorlar. Bu soru biyologların daha ileri araştırma planlarına dahil edilmiştir.
Buna ek olarak, uzmanlar sensillerin seslerin ya da kimyasal sinyallerin algılanması gibi başka işlevleri olup olmadığıyla da ilgileniyor. Ayrıca sineklerin bu sensörlerden gelen sinyalleri nasıl işlediğini de merak ediyorlar, çünkü Drosophila’nın bizim anladığımız anlamda bir beyni yok – sadece sinir hücrelerinden oluşan bir küme.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Sinekler Bacaklarındaki Mikroskobik “Sensörlerle” Dünyayı Nasıl Algılar?
Uzun Süre Suda Kaldığınızda Parmaklarınız Her Seferinde Aynı Şekilde Kırışır