Sincaplar Katarakta Ameliyatsız Çare Bulunmasına Yardımcı Oldu
Katarakt ameliyatı dünyadaki en yaygın ameliyatlardan biridir. Cerrah gözde küçük kesikler açar, bulanık lensi emer ve yerine yapay bir implant yerleştirir.
Komplikasyonlar nadirdir, ancak bulanık görme ve ışığa karşı hassasiyetten, tedavi edilmezse körlüğe yol açabilen retina dekolmanına kadar değişebilir. Ameliyat olmadan yapamaz mısınız?
Çin’den araştırmacılar, küçük bir kemirgenin (on üç çizgili sincap) kış uykusunu inceleyerek, insanların ameliyat olmadan katarakttan kurtulmasına yardımcı olabilecek bir protein buldular.
Makalenin ortak yazarlarından Xinchao Shentu, “Bilim insanları uzun zamandır katarakt ameliyatına etkili ancak risksiz bir alternatif arıyorlardı,” dedi.
“Katarakt ameliyatına erişimin olmaması dünya genelinde körlüğün başlıca nedenlerinden biridir.”
Soğuk özlerinizi karartır
On üç çizgili sincap (Ictidomys tridecemlineatus) Kuzey Amerika’da çimenlik alanlarda yaşar. Kışın kış uykusuna yatarken düşük sıcaklıkları tolere edebilme yetenekleri nedeniyle stres adaptasyonunu incelemek için giderek daha popüler bir model organizmadır.
Bilim insanları, kış uykusu sırasında sincapların vücut sıcaklığının 4 santigrat dereceye kadar düştüğünü fark etti. Bu sıcaklıkta, sincapların mercekleri bulanıklaşıyordu. Ancak hayvan ısındıkça merceği temizleniyordu.
Sıçan ve fare gibi kış uykusuna yatmayan kemirgenler soğutulduğunda, kristal lensleri de bulanıklaşır, ancak ısındığında kristal lensin temizlenmesi çok daha uzun sürer.
Araştırmacılar, katarakta benzeyen geri dönüşümlü bulanıklaşmanın, sincapların soğuk stresine karşı bir adaptasyonu olabileceğini düşünmektedir.
Katarakt nasıl tedavi edilir?
Araştırmacılar lense ne olduğunu bulmak için hem on üç çizgili sincapların hem de sıçanların lens proteomlarını analiz ettiler ve sincapların daha aktif bir ubikitin-proteazom sistemine sahip olduğunu gördüler.
Bu, hücre tarafından artık ihtiyaç duyulmayan proteinlerin atılmasına yönelik bir sistemdir.
Araştırmacılar daha sonra sincap kök hücrelerini alarak lens hücrelerine dönüşmelerini sağladı ve bir tür “petri kabında lens” yarattı.
Bilim insanları hücreleri soğutup ısıttılar ve katarakta neden olan protein kristalini izole ettiler. Kristaline, lensi temizleyen bir protein olan RNF114 bağlıydı.
RNF114’ün katarakt tedavisinde kullanılıp kullanılamayacağını öğrenmek için, bilim insanları sıçan kristalin lensini proteinle muamele etti ve ardından bulanıklaşmaya neden olmak için soğuttu.
RNF114 proteini ile ön muamele, sıçan lensine, sincapta in vivo olarak görülen kataraktları onarma yeteneğinin aynısını verdi. Danio rerio balıklarıyla yapılan bir sonraki deneyde, molekül balıkların katarakttan kurtulmasına da yardımcı oldu.
Tedavi edilen balıklar 12 saat içinde net görüşe kavuştu.
Çalışmanın eş yazarı Wei Li, “Bu tersine çevrilebilir fenomenin moleküler yapısını anlamak bize bir tedavi stratejisi gösterebilir” dedi.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Sincaplar Katarakta Ameliyatsız Çare Bulunmasına Yardımcı Oldu