Samanyolu Galaksisi Dost Görünen Bir Düşman!

Samanyolu Galaksisi

Samanyolu Galaksisi, küçük galaksilerin çiçek gibi açmasını sağlıyor, sonra onları söndürüyor. Cüce küresel galaksiler, galaksimize ilk yaklaştıklarında yeni doğan yıldızlarıyla birlikte parlar.

Şayet küçük bir galaksi iseniz ve yeni yıldızlar üretmek istiyorsanız, Samanyolu’na gelin! Ancak, yıldız oluşturmada uzun ömürlü bir kariyer istiyorsanız fazla yaklaşmayın!  Gaia uzay teleskobu ile yapılan yeni gözlemler, Samanyolu’nun çevresinde dönen daha küçük galaksiler için hem dost hem de düşman olduğunu gösteriyor.

Samanyolu’nun yörüngesinde yaklaşık 60 galaksi var. Bu uydu galaksilerin yaklaşık bir düzinesi, her biri Samanyolu’nun yüzde 0,0005 ila 0,1’i kadar ışık yayan sönük cüce küresel yıldızlardır. Bu galaksilerin birkaç tane yıldızı birbirlerinden ayrılır ve galaksilere o kadar hayaletimsi bir görünüm verir ki, bulunan ilk yıldızın ilkin bir fotoğraf plakasındaki parmak izi olduğu düşünülmüştü.

Ancak bu hayalet galaksiler bir zamanlar genç yıldızlarla parıldıyordu. Yeni bir çalışma, galaksimizin yer çekimi alanına ilk geçtiklerinde bu galaksilerin çoğunun, yeni yıldızlar ortaya çıktıkça yandıklarını keşfetti. Daha sonra, küçük galaksiler yıldız oluşturmayı bıraktı; çünkü Samanyolu, yıldız oluşumunun ham maddesi olan gazı cüce galaksilerden saptırdı.

Japonya, Tohoku Üniversitesi’nden gök bilimci Masashi Chiba ve o zamanki yüksek lisans öğrencisi Takahiro Miyoshi, Samanyolu’nun yörüngesinde dönen cüce küresel galaksilerden yedi tanesini inceledi. Araştırmacılar, Gaia uzay aracını Samanyolu’nun merkezi etrafındaki yörüngelerini hesaplamak için kullandılar. Yörüngeler eliptiktir, bu nedenle galaksiler Samanyolu’na yaklaşır ve sonra galaksimizin merkezinden uzaklaşır. Gök bilimciler daha sonra bu yolları galaksilerin yıldızlarını oluşturdukları zamanlarla karşılaştırdılar.

Chiba, “Uydunun ilk inişinin zamanlaması ile yıldız oluşumun tarihi zirvesi arasında çok hoş bir tesadüf olduğunu gördük,” diyor. 23 Ekim’de arXiv.org’da yayınlanan çalışmada, gök bilimciler küçük galaksilerdeki yıldız oluşumu patlamasını Samanyolu’na bağlıyor. Dev galaksiyle karşılaşmak, cüce galaksilerin gazını sıkıştırarak bu gazın çökmesine ve birçok yeni yıldızın ortaya çıkmasına neden olur.

Örnek olarak, Draco cüce galaksisi ilk olarak 11 milyar yıl önce Samanyolu’nun alanına girdi ve o zamanlar çok sayıda yıldız oluşturdu; ama tekrarı asla olmadı. Daha yakın zamanda, sadece 2 milyar yıl önce Aslan I cüce galaksisi, galaksimizin sahasına girdi. Bu da onun son yıldızının doğumuyla aynı zamana denk geldi. Ama bugün Leo I yeni yıldızlar yaratmıyor ve Draco gibi artık bunu yapacak gazı yok.

Araştırmacılar, mesafelerini koruyan cüce galaksilerin gazlarını daha uzun süre tuttuklarını keşfetti. Draco ve Leo I gibi Samanyolu’nun merkezine en yakın galaksiler, Samanyolu’nun sınırından geçtikten kısa süre sonra tüm yıldız oluşumunu durdurdu. Bununla birlikte, galaksimizin alanına giren ancak daha uzakta kalan Fornax ve Carina gibi galaksiler daha iyi sonuç verdi.

Chiba, “Bu iki galaksi yıldızlar arası gazlarını içlerinde tuttu, böylece yıldız oluşumu devam ediyor” diyor. Her iki galaksi de Samanyolu diyarına geçtikten sonra milyarlarca yıl boyunca yeni yıldızlar üretmeyi başardı. Ancak bugün her iki galaksinin de gazı kalmadı.

Gaia uzay aracının keşif için ne kadar önemli olduğunu belirten Cambridge Üniversitesi’nden bir gök bilimci Vasily Belokurov, “Gaia’dan önce asla bilemediğimiz şeyler, artık büyüleyici bir şekilde mantıklı hale geliyor.” diyor.

Çeviri: Feyza ÇETİNKOL

Kaynak: https://www.sciencenews.org/article/milky-way-little-dwarf-galaxies-gas-stars

Samanyolu Galaksisi Dost Görünen Bir Düşman!/Samanyolu Galaksisi Dost Görünen Bir Düşman!

52 Paylaşımlar

3 thoughts on “Samanyolu Galaksisi Dost Görünen Bir Düşman!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Solve : *
11 + 21 =


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Çok Okunan Yazılar