Sadece 40 Işık Yılı Uzakta Potansiyel Olarak Yaşanabilir Dünya Boyutunda Bir Dünya Keşfedildi
Güneş Sistemi’nden sadece 40 ışık yılı uzaklıkta, Dünya’ya benzerlik gösteren bir gezegen keşfedildi. Bu ötegezegen, bizim gezegenimize çok benzer bir yarıçapa sahip ve benzer bir kayalık bileşime işaret ediyor. Gliese-12b olarak adlandırılan bu ötegezegen, ev sahibi yıldızından bildiğimiz anlamda yaşama elverişli olabilecek bir uzaklıkta bulunuyor.
Avustralya’daki Güney Queensland Üniversitesi’nden astrofizikçi Shishir Dholakia, ScienceAlert’e yaptığı açıklamada, “Bence bu gezegen, yaşanabilir koşulları destekleyip destekleyemeyeceği konusunda potansiyel olarak yaşanabilir herhangi bir gezegen için bize şimdiye kadarki en net cevabı verecek” dedi. “Ev sahibi yıldızı aktif değil, son derece yakın ve bu nedenle çok karakterize edilebilir.”
Henüz bilmediğimiz şey ise Gliese-12b’nin bir atmosfere sahip olup olmadığı. Bu, gezegenin Dünya gibi yaşama elverişli mi yoksa Venüs gibi kavurucu bir cehennem gezegeni mi olduğu konusunda büyük bir fark yaratabilecek bir faktör. Dholakia, “Gliese-12b, soğuk yıldızların yörüngesindeki Dünya büyüklüğündeki gezegenlerin atmosferlerini koruyup koruyamayacağını incelemek için en iyi hedeflerden birini temsil ediyor; bu, galaksimizdeki gezegenlerde yaşanabilirlik anlayışımızı ilerletmek için çok önemli bir adım” diye açıklıyor.
Bugüne kadar Güneş Sistemi dışında 5.600’den fazla gezegen ya da ötegezegen keşfedildi, ancak henüz bir Dünya 2.0 bulamadık. Bulduğumuz gezegenlerin çoğu daha büyük. Bu, Dünya’ya benzer boyutlarda ve kütlelerde olanları bulamadığımız anlamına gelmiyor. Oldukça az sayıda bulduk, ancak yaşanabilirlik koşullarını karşılayan Dünya büyüklüğünde dış gezegenler bulmak biraz daha zor.
Bu koşullardan biri, ötegezegenin yıldızdan yaşanabilir ya da Goldilocks bölgesi olarak bilinen belirli bir mesafe aralığında olması gerektiğidir. Bu, yıldızın dış gezegene uyguladığı sıcaklıkla tanımlanır. Ötegezegenin yüzeyindeki suyun donmuş değil sıvı halde olması için yeterince yakın olması gerekir; ancak herhangi bir suyun buharlaşıp yok olacağı kadar da yakın olmamalıdır.
Güneş Sistemi’nde Dünya, Goldilocks bölgesinin tam ortasında yer alıyor. Venüs Güneş’e biraz fazla yakın. Mars ise tam dış sınırda ve sadece yaşanabilir bölgede bulunmanın yaşanabilir koşulları garanti etmediğinin kanıtı – ancak bu, yaşanabilirliğin diğer işaretleri için daha yakından incelememiz gereken dünyaları tanımlamak için bir başlangıç noktası.
Gliese-12b ile sahip olduğumuz şey budur. TESS ötegezegen avlama teleskobundan gelen verilerde bulundu ve Dholakia, Edinburgh Üniversitesi ve University College London’dan yardımcı başyazarı Larissa Palethorpe ve ekibi, TESS tespitinin doğruluğunu doğrulamak için bir dizi farklı teleskopla takip etti.
Dış gezegenin yarıçapının neredeyse Dünya’nınkiyle aynı olduğunu ve ev sahibi yıldızının yörüngesinde her 12,76 günde bir döndüğünü buldular. Güneş Sistemi’nde bu uzaklık çok yakın olurdu – ancak Gliese-12 yıldızı bir kırmızı cüce, Güneş’ten çok daha soğuk ve sönük; ötegezegenin aldığı radyasyon, Dünya’nın Güneş’ten aldığı radyasyonun yaklaşık 1,6 katı.
Dış gezegenin tahmini yüzey sıcaklığı 42 °C’dir (107 °F). Dünya ise ortalama 15 °C (59 °F) yüzey sıcaklığına sahiptir. Dış gezegenin bir atmosfere sahip olup olmaması, yüzey koşullarının nasıl olduğu konusunda büyük bir rol oynayabilir. Dholakia, “Gezegenin ‘denge sıcaklığından’ bahsediyoruz, yani gezegenin atmosferi olmasaydı sahip olacağı sıcaklıktan” diyor.
“Bu gezegenin bilimsel değerinin büyük bir kısmı ne tür bir atmosfere sahip olabileceğini anlamaktır. Gliese-12b, Dünya ve Venüs’ün Güneş’ten aldığı ışık miktarı arasında bir ışık aldığından, Güneş Sistemi’mizdeki bu iki gezegen arasındaki boşluğu doldurmak için değerli olacaktır.”
Gliese-12b, Venüs’ün aldığı radyasyonun yaklaşık yüzde 85’ini alıyor – ancak Venüs, sera etkisi yaratan ve ortalama 464 °C (867 °F) yüzey sıcaklığına neden olan kalın, boğucu bir atmosferle kaplı. Palethorpe, “Dünya’nın ve Venüs’ün ilk atmosferlerinin sıyrıldığı ve daha sonra volkanik gaz çıkışı ve güneş sistemindeki artık malzemeden gelen bombardımanlarla yenilendiği düşünülüyor” diyor.
“Dünya yaşama elverişlidir, ancak Venüs tamamen su kaybettiği için yaşama elverişli değildir. Gliese-12b’nin sıcaklığı Dünya ile Venüs arasında olduğundan, atmosferi bize gezegenlerin gelişirken izledikleri yaşanabilirlik yolları hakkında çok şey öğretebilir.”
Dünya’ya yakınlığı, yarıçapı, ev sahibi yıldızının yaşanabilir bölgesinin kenarındaki konumu ve bu yıldızın düşük parlama aktivitesi nedeniyle Gliese-12b, yaşanabilirliğin ortaya çıkışı ve evrimini incelemek için muhtemelen şimdiye kadarki en iyi adayı temsil ediyor.
Araştırmacılar, bir atmosferi olup olmadığını ve bu atmosferin nelerden oluştuğunu görmek için JWST’yi daha yakından incelemelerde kullanmayı umuyorlar. “JWST muhtemelen bize atmosferinin neye benzediğine dair net bir resim verebilecek. Şu anda, bir gezegenin atmosferi muhtemelen yaşanabilirlik iddialarını oluşturan ya da bozan en önemli bilinmeyen” diyor Dholakia ScienceAlert’e.
“Başka bir deyişle, bu gezegenin yaşanabilir olduğu hipotezi çok heyecan verici, ancak bu hipotezi net bir şekilde test edebilmemiz özellikle heyecan verici. Bu bulguları, galaksimizdeki en yaygın yıldız türü olan kırmızı cücelerin etrafındaki potansiyel olarak yaşanabilir diğer gezegenlere de genişletebiliriz.
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: Sadece 40 Işık Yılı Uzakta Potansiyel Olarak Yaşanabilir Dünya Boyutunda Bir Dünya Keşfedildi
Drake Denklemi’ne Eklenen Yeni Değişkenler: Galaksimizde Kaç Uygarlık Var?
Drake Denklemi’ne Eklenen Yeni Değişkenler: Galaksimizde Kaç Uygarlık Var?