Saçın Gizli Bir Görevi Vardır: Cildinizin İyileşmesine Yardımcı Olur
Normalde cilt kök hücreleri yaraları onarmaya odaklanırken, saç folikülü kök hücreleri saç uzamasına odaklanır.
Ancak cilt hasar gördüğünde ve normal kök hücreler hasar gördüğünde veya azaldığında, saç kök hücreleri görev değiştirir. Saç üretmeyi bırakıp cildi onarmaya başlarlar.
Rockefeller Üniversitesi’ndeki bilim insanları tarafından keşfedilen bu şaşırtıcı değişim rastgele değil. Stresten, daha spesifik olarak da hücrelerin zorlu koşullarda enerjilerini dengelemek için kullandıkları bir stres tepkisinden kaynaklanıyor.
Stres hücrelere eksen kayması talimatını veriyor
Araştırmacılar, “entegre stres tepkisi” veya ISR adı verilen bir sinyalin, saç folikülü kök hücrelerine saç büyümesini ne zaman durduracaklarını ve cildi onarmaya yardımcı olacaklarını söylediğini buldular. Bu sinyal, hücreler belirli bir besin maddesi olan serin eksikliğini algıladığında devreye giriyor.
Et, tahıl ve sütte bulunan, temel olmayan bir amino asit olan serin, seviyeleri düştüğünde (ya diyet eksikliğinden ya da vücudun onu başka ihtiyaçlar için kullanmasından dolayı) entegre stres tepkisini (ISR) tetikler.
Bu, saç folikülü kök hücrelerinin (HFSC’ler) saç üretimini geri çekmesine neden olur. Ayrıca bir cilt yaralanması varsa , ISR daha da güçlenir ve bu hücreleri tamamen cilt onarım moduna sokar.
Çalışmanın başyazarı Jesse Novak, “Serin yoksunluğu, hücrenin kaderini -cilde doğru ve saçtan uzağa doğru- ince ayarlayan son derece hassas bir hücresel ‘kadranı’ tetikliyor,” diyor. “Bulgularımız, diyet veya ilaçlarla serin seviyelerini değiştirerek cilt yaralarının iyileşmesini hızlandırabileceğimizi gösteriyor.”
Yaralar saç yardımcılarını göreve alır
Kök hücreler vücudun yardımcı oyuncularıdır. Dokuları korur, yeni hücreler üretir ve hasarı onarırlar. Ancak, özellikle koşullar değiştiğinde kendilerini nasıl besledikleri tam olarak anlaşılamamıştır.
Rockefeller Üniversitesi’ndeki ekip, daha fazla bilgi edinmek için HFSC’lerin cilt yaralandığında nasıl davrandığını inceledi.
Novak, “Cilt yaralarının çoğu, cildin üst kısmını tahrip eden sıyrıklardan kaynaklanır,” dedi. “Bu bölge, normalde yara onarımında görev alan bir kök hücre havuzuna ev sahipliği yapar. Ancak bu hücreler yok edildiğinde, saç kökü kök hücrelerinin onarımda öncü rol oynaması gerekir.”
Araştırmacılar bunu, metabolizmanın kök hücrelerin ne zaman ve nasıl hareket ettiğini izlemek için mükemmel bir fırsat olarak gördüler.
Aç bırakılan hücreler hayatta kalmayı seçer
Aynı laboratuvarın önceki araştırmaları, kanser öncesi cilt hücrelerinin büyük ölçüde serine bağımlı olduğunu göstermişti. Serin’i beslenme düzeninden çıkarmak, büyümelerini yavaşlatabilir veya durdurabilir. Bu da bilim insanlarını şu soruyu sormaya yöneltti: Serin’i çıkarırsanız normal hücrelere ne olur?
Bunu öğrenmek için HFSC’leri bir dizi stres testine tabi tuttular. Bir deney setinde farelere serin içermeyen bir diyet uygulandı. Bir diğerinde ise bilim insanları, kök hücrelerin kendi kendilerine serin üretmesini engellemek için genetik araçlar kullandılar.
Her iki durumda da sonuçlar netti: Serin düşük olduğunda, ISR HFSC’lere saç büyümesini durdurmalarını söyler. Vücut önceliklerini değiştirir.
Sonra bir zorluk daha eklediler: Cildi yaralamak. Stres tepkisi daha da güçlendi. Saç üretimi daha da yavaşladı ve iyileşme hızlandı. ISR, kriz anında trafiği yönlendiren bir kontrol kulesi gibi davranıyor gibiydi.
Laboratuvarın başkanı Elaine Fuchs, “Kimse saç dökülmesinden hoşlanmaz, ancak stresli zamanlarda hayatta kalmak söz konusu olduğunda, epidermisin onarılması önceliklidir,” dedi. “Eksik bir saç parçası bir hayvan için tehdit oluşturmaz, ancak iyileşmemiş bir yara oluşturur.”
Saç uzamasını hızlandırmaya ne dersiniz?
Serin alımını azaltmak saç uzamasını yavaşlatıyorsa, yüksek serin içeren bir diyet bunun tam tersini yapabilir mi? Pek sayılmaz.
Araştırmacılar farelere normal serin miktarının altı katını vermeyi denediler. Vücutları bunu neredeyse hiç fark etmedi – serin seviyeleri sadece yaklaşık %50 arttı. Vücut bunu sıkı bir şekilde düzenliyor gibi görünüyor.
Yine de küçük bir kazanım vardı. Novak, “Bir kök hücrenin kendi serinini üretmesini engelleyip, yüksek serinli bir diyetle kayıplarını telafi edersek, saç yenilenmesini kısmen kurtarabildiğimizi gördük,” dedi.
Kök hücre araştırmalarının geleceği ne olacak?
Ekip şimdi, diyetle alınan serin miktarını azaltmanın veya ilaçlarla ISR aktivitesini değiştirmenin yaraların daha hızlı iyileşmesine yardımcı olup olamayacağını araştırmak istiyor. Ayrıca, diğer amino asitlerin de benzer etkilere sahip olup olmadığını merak ediyorlar.
Fuchs, “Genel olarak, kök hücrelerin yaşadıkları stres seviyelerine bağlı olarak hücre kaderi kararları alma yeteneğinin, kaynakların kıt olduğu zamanlarda dokuların rejeneratif kapasitelerini nasıl optimize ettikleri konusunda geniş kapsamlı etkileri olması muhtemeldir” dedi.
Başka bir deyişle, hücreleriniz ne zaman hayatta kalmayı stile tercih edeceğini bilir. Yiyecek az olduğunda ve cilt zarar gördüğünde, saç bekleyebilir.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Saçın Gizli Bir Görevi Vardır: Cildinizin İyileşmesine Yardımcı Olur
Herpes Virüsünün Kanserle Mücadelede Nasıl Kullanabileceği Keşfedildi