Radyokarbon Tarihlemeyle,Uygur kompleksinin yapımı 777 yılına tarihlendirildi.

Radyokarbon Tarihlemeyle,Uygur kompleksinin yapımı 777 yılına tarihlendirildi.

Radyokarbon tarihleme gibi teknikler kullanıldığında bile arkeolojik nesnelerin tarihlendirilmesi kesinlikle zordur. Groningen Üniversitesi’ndeki bilim insanları, Rus meslektaşları ile birlikte, karbon-14 konsantrasyonundaki ani artışların varlığına dayanan son zamanlarda geliştirilen bir yöntem kullanarak, güney Sibirya’da sekizinci yüzyıl kompleksinin yapım tarihini belirli bir yıla sabitlediler . Bu, arkeologların nihayetinde kompleksi inşa etme amacını ve neden hiç kullanılmadığını anlamalarını sağlar. Sonuçlar 8 Haziran’da, Ulusal Bilimler Akademisi Bildiriler Kitabı’nda yayınlandı.

Rusya Federasyonu ve Moğolistan sınırındaki Por-Bajin kompleksi 215 x 162 metre ölçülerinde ve 12 metre yüksekliğinde dış duvarlara sahiptir. Tüm duvarlar ahşap kirişlerin temelinden kilden (Por-Bajin ‘kil evi’ olarak tercüme edilir) yapılmıştır. Kompleks, sekizinci yüzyılda göçebe Uygurlar tarafından oluşturuldu.Ancak arkeologlar kompleksin amacını ve neden hiç kullanılmamış gibi göründüğünü bilmiyorlardı.

Hanlar

Groningen Üniversitesi İzotop Araştırmaları Merkezi’nde doktora sonrası araştırmacı Margot Kuitems, “Bunu anlamak için, hangi yerel liderin veya hanın inşaatı için direktif verdiğini bulmak için kesin inşaat tarihi gerekiyordu.” diye açıklıyor.Kuitems, Halen Avrupa Araştırma Konseyi tarafından finanse edilen ve aynı zamanda PNAS gazetesinde yazar olan İzotop Kronoloji Yardımcı Doçenti Michael Dee tarafından yönetilen Erken Toplumların Kesin Kronolojisi (ECHOES) projesi üzerinde çalışmaktadır.

Erken ortaçağ dönemi için radyokarbon tarihleme, genellikle birkaç on yıl içinde kesindir. Bu, çoğu uygulama için yeterince iyidir. Bununla birlikte, hanlar sekizinci yüzyılda gelip gittikçe, kesin bir yapım tarihi onu belirli bir lidere bağlamak için gerekliydi. ECHOES projesi kapsamında Kuitems, örneklerini tam olarak tarihlendirmek için yakın zamanda geliştirilen bir yöntem uyguladı.

 Başak

Karbon-14 (radyoaktif bir karbon izotopu) üst atmosferde oluşur. Bitkiler az miktarda karbon-14 içeren karbondioksidi emer. Bitki  veya bitkiyi yiyen hayvan öldüğünde, karbon alımı durur ve karbon-14 yavaşça bozulur. Her 5.730 yılda bir, karbon-14’ün yarısı bozulur. Bu nedenle, karbon-14 konsantrasyonu nesnenin yaşını (hayvan, bitki veya herhangi bir diğer organik madde) ortaya çıkarır.

Atmosferdeki karbon-14 üretim oranları sabit değildir. Bununla birlikte, atmosferik karbon-14’teki değişikliklerin bir yıldan diğerine çok az değişiklik gösterdiğine inanılıyordu. Daha sonra, 2013 yılında Japon Profesör Fusa Miyake, tek ağaç halkalarını analiz etti ve 775 yılında karbon-14 içeriğinde muhteşem bir artış buldu. “O dönemden bir arkeolojik alanda odun bulduğunuzda, ölçerek sonraki ağaç halkalarının karbon-14 içeriği. ”diye açıklıyor, Kuitems. Başak size 775 yılında hangi ağaç halkasının büyüdüğünü söyler. Ve numune kabuğu içerdiğinde, ağacın ne zaman kesildiğini belirlemek bile mümkündür.

Bu yaklaşım, Por-Bajin kompleksinin temelinden alınan bir kirişi analiz etmek için kullanıldı. Kullandıkları örnekte 45 halka, ardından kabuk vardı. Ölçümler, 43. halkada 775 yılına dayanan başak olduğunu gösterdi. “Yani, ağacın 777’de kesildiğini biliyorduk. Ağaç halkası uzmanı ve ortak yazar Petra Doeve, nihai, kısmi halkanın ilkbaharda yaratıldığını belirledi.” Güney Sibirya’da yaz ve kış ahşabı arasında açık bir ayrım var.

Rus arkeologlar daha önce, tüm kompleksin çok kısa bir sürede, yaklaşık iki yıl içinde tamamlandığını bildirdiler. Por-Bajin, göldeki bir adada yer almakta ve ağaçların çevreden geldiği tespit edilmiştir. “Kompleksin inşaatı için kesildiklerinden oldukça eminiz ve bu nedenle inşaatın 777 civarında gerçekleşmesi büyük olasılıkla.”

Daha önce, site, büyük bir kompleksin inşasını tarif eden “Selenga Taşı” adlı bir anıt üzerindeki runik yazıt temelinde 750’ye tarihlendirilmişti. 750 yılında Bayan-Chur Khan Uygurları yönetti. Çinli bir prensesle evlendi ve bu, Por-Bajin kompleksinde neden bazı Çin etkilerinin bulunduğunu açıklayabilir. Ancak daha önceki radyokarbon tarihleme girişimleri binaların biraz daha genç olabileceğini öne sürdü. ”

Maniheizm

777 yılında Tengri Bögü Khan yönetimin başındaydı.O,Şiddetle karşı çıkılan gnostik bir din olan Maniheizm’e dönmüştü. Gerçekten de Bögü Khan, 779’da bir anti-manişeist  isyanı sırasında öldürüldü. “Bütün bunlar arkeolojik kanıtlarla düzgün bir şekilde bağlanıyor.” diye açıklıyor, Kuitems. Kompleksin, bir mani manastırı olarak hizmet etmek için inşa edilmiş olması muhtemeldir. “Bu, anti-Manişeistlerin  Bögü Khan’ı yendikten sonra, buranın neden hiç kullanılmadığını açıklıyor. Burası, saray ya da kale olsaydı  galiplerin taşınması daha olasıdır. ”

Çalışma, karbon-14 başaklarının, arkeolojik bilmeceleri çözmeye nasıl yardımcı olabileceğini gösteriyor, diyor Kuitems: “Bu teknoloji, kesin bir tarihin gerekli olduğu durumlarda gerçekten yararlı olabilir.” Ve her zamankinden daha fazla artış tespit edildiğinden, kullanımları daha yaygın hale gelecektir.

Çeviri:Simge Kara

Kaynak:More information: Margot Kuitems el al., “Radiocarbon-based approach capable of subannual precision resolves the origins of the site of Por-Bajin,” PNAS (2020). www.pnas.org/cgi/doi/10.1073/pnas.1921301117

404 Paylaşımlar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Solve : *
24 + 21 =


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.