Potansiyel Tehlikeli Bir Asteroit Her Yıl Daha da Hızlı Dönerek Bilim İnsanlarını Şaşırttı
Gezegenimizden 750 ışık yılı uzaklıkta bulunan, potansiyel olarak tehlikeli Dünya’ya yakın bir nesne, her yıl daha hızlı dönüyor ve bu, sonunda güneş sistemindeki yörüngesini değiştirebilecek; ancak bu, milyonlarca olmasa da binlerce yıl alacak.
Adını Yunan mitolojisindeki güneş tanrısı Helios’un oğlundan alan Phaethon, tek bir dönüşü yaklaşık 3,6 saatte tamamlıyor, ancak yeni bulgular, her yıl dört milisaniye kısaldığını gösteriyor. Asteroit, dönüş periyodunda ölçülen bir değişiklikle sadece 11. sıradadır ve aynı zamanda grubun en büyüğüdür.
Keşif, Phaethon’un bir şekil modeli, gerçek ışık eğrisi gözlemleriyle aynı çizgide olmadığını görünce yapıldı ve astronomların tek bir şeyden şüphelenmesine yol açtı: dönme periyodu biraz değişiyor.
Araştırma, Arecibo Gözlemevi ve Central Florida Üniversitesi liderliğindeki bilim adamları tarafından yürütüldü ve Arecibo artık faaliyette olmasa da 2020 kapanışından önce topladığı veriler hala yeni bulgular sağlıyor. Resmi olarak 3200 Phaethon olarak bilinen asteroit, Dünya’dan en yakın geçişini 2017’de gerçekleştirerek 10,3 milyon km mesafeye geldi ve gezegenimizden 2,9 milyon km uzaktayken 2093’te geri dönmesi bekleniyor.
2017 olayı, asteroitin bir topaç şeklinde olduğunu ve asteroitler arasında nadir görülen son derece mavi bir spektruma sahip olduğunu gösteren bir dizi radar görüntüsü toplayarak Arecibo tarafından kaydedildi.
Gök bilimciler, bu gözlemleri, 2019’dan 2021’e kadar olan yıldız örtüleri ve 1989’dan 2021’e kadar uzanan birçok görüntüden gelen ışık eğrileri ile birlikte 2007’deki diğer gözlemlerle birleştirdi. Bu veriler daha sonra Phaethon’un şekil ve dönüş durumunun bir modelini oluşturmak için kullanıldı.
Arecibo Gözlemevi’nde gezegen bilimci olan Dr Sean Marshall, bir açıklamada şunları paylaştı: ‘Phaethon’un elimizdeki mevcut en eski ışık eğrisi 9 Ekim 1989’dan. Başlangıçta Phaethon’un rotasyon periyodunun 2021 gözlemlerinden önce, belki de Aralık 2020’de günberiye yakınken aktivite nedeniyle değişmiş olabileceğini düşündük.”
“Ancak, sabit bir dönme ivmesinin 1989’dan 2021’e kadar olan tüm veriler için iyi bir uyum sağladığını ve 1989 ve 2021’de görülen tutarsızlıkları açık bir şekilde hesaba katarken, aynı zamanda diğer görünümler sırasında modelin verilerle uyumunu biraz iyileştirdiğini gördük.” diye devam etti.
Marshall, ekibin radyasyon da dahil olmak üzere hızlanmaya neden olabilecek çeşitli mekanizmalar düşündüğünü, ancak hiçbirinin böyle bir değişikliği zorlamak için yeterince güçlü olmadığını söyledi.
Phaethon, 1983 yılında Simon Green ve John Davies tarafından, uzay aracı verilerinde keşfedilen ilk asteroit olan Kızılötesi Astronomik Uydu’dan (IRAS) alınan verilerde keşfedildi. Daha sonra, Aralık ortasında Dünya’dan tipik olarak görülebilen Geminid meteor yağmurundan kaynaklandığı belirlendi.
Ve 4.8 km genişliğindeki asteroid, dinozorları yok eden kaya olan Chicxulub’un kabaca yarısı büyüklüğündedir. Bilim insanları, Dünya ile daha önceki yakın karşılaşmalarından birinde, çoğu kuyruklu yıldızın kuyruğunda görülen eriyen buz kuyruklarına benzeyen uzay kayasından akan tozu fark ettiler.
Ancak Phaethon’un yörüngesi, kökenlerini, asteroitlerin yaygın olarak ortaya çıktığı Mars ve Jüpiter arasındaki bir bölgeye yerleştirir. Tipik olarak, buzlu kuyruklu yıldızlar, Neptün’ün ötesindeki daha soğuk uzay bölgelerinden gelir.
Immanuel Kant Baltık Federal Üniversitesi 2017 yılında yaptığı bir açıklamada şunları söyledi: “Görünüşe göre bu asteroit bir zamanlar çok daha büyük bir nesneydi. Ancak Güneş’e birçok yaklaşımı, sonunda bu meteor yağmurunu oluşturan daha küçük parçalara ayrılmasına neden oldu.
Eğer öyleyse, asteroitin kendisi bir kuyruklu yıldız çekirdeğinin kalıntısı olabilir. ‘Asteroidin, Güneş’e bazen Merkür’den daha yakın ve bazen de Mars’tan daha uzağa hareket etmesini sağlayan aşırı uzun yörüngesi, bu teorinin lehine bir başka argümandır.’
Japonya Havacılık ve Uzay Araştırma Ajansı’nın DESTINY+ sondası, gök bilimcilerin yüzey jeolojisini daha iyi karakterize etmelerine yardımcı olmak için Phaethon tarafından uçarken fotoğraf çekmek için bu yıl fırlatılması planlanıyor.
Bu, yakın zamanda onaylanan DESTINY+ misyonunun Phaethon’u ne zaman geçtiğini araştırmak için heyecan verici bir gizemdir. Bir nesnenin ışığı yansıtma şekli, yalnızca albedo’suna (yansıttığı ışığın yüzdesine) değil, aynı zamanda aydınlatma açısına da bağlıdır.
Bilim insanlarının ilgilendiği özel bir etki, Güneş ışığı bir asteroidin yüzeyinden yansıdığında kutuplaşmanın nasıl değiştiğidir.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Potansiyel Tehlikeli Bir Asteroit Her Yıl Daha da Hızlı Dönerek Bilim İnsanlarını Şaşırttı