Pisagor’dan Çok Önce: Antik Tabletlerdeki Gizli Geometri Sırrı
Güney Afrika’da bulunan, üzerinde ince detaylarla işlenmiş devekuşu yumurta kabuklarına göre, yaklaşık 60.000 yıl önce yaşamış eski insanlar şaşırtıcı derecede yaratıcı, yapılandırılmış ve geometrik bir düşünce yapısına sahipti.
İlk olarak 2010 yılında tanımlanan bu süslü kabuklardan günümüze ulaşan parçalar, bir hayalperestin defterinin kenarları gibi rastgele karalanmış değil, ızgaralar ve elmaslar gibi özenle işlenmiş geometrik özelliklerle süslenmiştir.
İtalya’daki araştırmacılar tarafından yapılan yeni bir çalışmada analiz edilen bu tasarımlar, çağlar arasında bir köprü kurarak atalarımızın zihinlerine bir bakış sunuyor.
Bologna Üniversitesi’nde arkeolog ve çalışmanın baş yazarı Silvia Ferrara, “Bu işaretler, şaşırtıcı derecede yapılandırılmış, geometrik bir düşünme biçimini ortaya koyuyor” diyor.
“Sadece çizgiler çizmekle kalmayıp, bunları tekrar eden ilkelere göre düzenleyen insanlardan bahsediyoruz: paralellikler, ızgaralar, dönüşler ve sistematik tekrarlar: embriyo halindeki bir görsel gramer.”
Güney Afrika’da bulunan, süslemelerle bezeli devekuşu yumurta kabuğu parçaları. (Texier vd., J. Archaeol. Sci., 2013)
Kabukların üzerindeki desenleri işleyenlerin kullandığı ‘geometrik grameri’ çözmek için araştırmacılar, 112 oyulmuş devekuşu yumurta kabuğu parçasındaki işaretlerin mekansal düzenini analiz ettiler. Güney Afrika’daki iki barınak alanında ve güney Namibya’daki bir mağara alanında bulunan bu sağlam kabuklar, en parlak dönemlerinde su kapları olarak kullanılmış olabilir; bölgedeki bazı avcı-toplayıcılar tarafından hala kullanılmaktadır.
Peki, tasarımları kasıtlı olarak karmaşık mıydı? Araştırmacılar, kabuk parçalarına kazınmış yaklaşık 1300 çizgiyi incelediler ve yapımcılarının çarpıcı bir bilişsel organizasyon seviyesi sergilediği sonucuna vardılar.
Oymaların %80’inden fazlası, paralellik, dik açılar ve çizgilerin ve desenlerin tekrarı açısından zengin tasarımlarla tutarlı mekansal düzenlilikler sergiliyor. Daha karmaşık yaratımlar, çizgili bantlar, ızgaralar ve elmas motifleri içeriyor.
Bu tasarımlar, ilk insanların sadece sabit bir ele değil, aynı zamanda basit çizgileri çeşitli yaratımlara ve hiyerarşik tasarımlara dönüştüren döndürme, öteleme ve yerleştirme gibi bilişsel işlemleri yapabilen yaratıcı bir zihne de sahip olduklarının kanıtını sunmaktadır.
Dahası, bu, soyut düşüncenin ortaya çıkması için gerekli olan bilişsel temelin somut bir kanıtıdır. Kişisel deneyimimizin dışında kalan şeyleri, görülemeyen veya var olmayabilecek şeyleri bile kavramsallaştırma yeteneği, tanımlayıcı bir insan özelliğidir ve tüm iyi (ve kötü) kurgularımızın kaynağıdır.
Çalışma, insanların çizgi, nokta, paralellik ve dik açılar gibi geometrik özelliklere dair sezgisel bir anlayışa sahip olduklarını ve bu ‘geometrik sezgilerin’ insanlığın temel bilgisinin bir parçası olduğunu öne süren önceki bulgulara dayanmaktadır.
Ferrara, “Bu gravürler düzenli ve tutarlıdır ve geometrik ilişkilerde ustalık göstermektedir” diyor.
“Burada sadece işaretlerin tekrarından ibaret bir süreç yok: sanki yazarlar figürü kazımadan önce genel bir imgeyi zihinlerinde canlandırmış gibi, gerçek bir görsel-mekânsal planlama söz konusu.”
Elbette, bu tasarımların daha derin, ezoterik bir anlam taşıyıp taşımadığı belirsizdir ve bu, çalışmanın kapsamının ötesindedir. Ancak bunlar, insan düşüncesinin evriminde, sanat ve icatlarla dolu bir geleceğin temelini atan önemli bir ilerlemeyi vurgulamaktadır.
Bologna Üniversitesi’nde doktora öğrencisi ve çalışmanın ilk yazarı Valentina Decembrini, “Analizimiz, Homo sapiens’in 60.000 yıl önce soyut ilkelere göre görsel alanı organize etme konusunda olağanüstü bir yeteneğe sahip olduğunu gösteriyor” diyor.
“Belirli kuralları izleyerek basit formları karmaşık sistemlere dönüştürmek, binlerce yıldır tarihimizi karakterize eden, süslemelerden sembolik sistemlerin geliştirilmesine ve nihayetinde yazıya kadar uzanan, derinden insana özgü bir özelliktir.”
Kaynak: https://www.sciencealert.com
Kleopatra’nın Mezarını Arayan Arkeologlar ‘Geometrik Mucize’ Tünelini Keşfetti