Perseverance Uzay Aracı Mars’ın 3.9 Milyar Yıllık Çarpışma Geçmişini Gün Yüzüne Çıkardı
NASA’nın Perseverance keşif aracı, Jezero Krateri’nin kenarındaki 75 metre kalınlığındaki eski kaya tabakasının birden fazla asteroit çarpması sonucu oluştuğuna dair eşsiz kanıtlar keşfetti.
3,9 milyar yıldan daha eski olan bu katmanlı birikintiler, Mars yüzeyinin keşif araçları tarafından şimdiye kadar incelenen en eski bölümlerinden birini temsil ediyor.
Mars ve Dünya
Mars’ın keşfi, bilim insanlarına erken Dünya’yı anlamanın anahtarını sunuyor. Güneş Sistemi’nin varoluşunun ilk yüz milyonlarca yılında, gezegenler yoğun bombardımana maruz kaldı.
Dünya’da ise tektonik aktivite ve erozyon, o döneme ait izleri tamamen yok etti. İnsanlık, bozulmamış Mars katmanlarını inceleyerek, esasen kendi kayıp geçmişini yeniden inşa ediyor.
Perseverance keşif aracı, Jezero Krateri’nin batı kenarını incelerken, breşler (sıkıca birbirine yapışmış küçük parçalardan oluşan kayalar) ve ince taneli toz katmanları da dahil olmak üzere altı farklı kaya türü keşfetti. Kalıntıların içindeki gaz kabarcıkları, bunların bir zamanlar erimiş halde olduklarını gösteriyor.
Keşif aracı, katmanlar boyunca bolca dağılmış küçük koyu renkli cam boncuklar keşfetti. Bu bolluk, volkanik bir kökeni dışlıyor ve bir asteroit çarpmasına işaret ediyor. En büyük boncuklar, Dünya’daki dinozorları yok eden Chicxulub asteroit çarpmasından kalan parçalarla karşılaştırılabilir büyüklükte.
Imperial College London’dan çalışmanın baş yazarı Alex Jones, “Farklı kaya katmanları, çeşitli büyüklükteki çarpışmaların kaydını oluşturuyor” diye açıkladı . Ona göre, büyük ve küçük asteroitlerin parçaları buraya yerleşerek kalın bir kaya tabakası oluşturdu.
Katmanların yapısı ayrıca su veya buzla etkileşimi de gösteriyor. Bazı katmanlar, Dünya’da erimiş kayanın suyu anında buhara dönüştürdüğü hızlı çamur akıntılarının izlerine benziyor. Bu araştırma, izleri gezegenimizden tamamen silinmiş bir jeolojik döneme nadir bir pencere açıyor.
Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü’nden projenin baş araştırmacı yardımcısı Ken Farley, keşfin benzersizliğini şu sözlerle vurguladı: “Dünya’da en eski jeolojik tarihimiz levha tektoniği tarafından aşındırıldı, deforme edildi ve yok edildi.
Mars’ta levha tektoniği olmadığı için bu eski kayıt bozulmadan kalmıştır. Bu bize gezegenimizde izi bulunmayan jeolojik bir döneme dair nadir bir bakış açısı sunuyor.”
Kozmik Çifte Etki
Bilim insanları, bazı katmanların 80 dereceden fazla açıyla eğik olduğunu fark ettiler. Bu kadar dik bir eğim, Jezero Krateri’ni oluşturan çarpmanın kendisinden kaynaklanmış olamaz.
Araştırmacılar, manzaranın çifte kozmik çarpma sonucu şekillendiğini öne sürüyor. İlk olarak, devasa bir asteroit, düz kaya katmanlarını ters çevirip eğerek 1900 kilometre genişliğindeki Isis Planitia’yı oluşturdu.
Daha sonra, ikinci bir asteroit 45 kilometre genişliğindeki Jezero kraterini delerek bu yapıları tamamen parçaladı ve yükseltti. Kesin tarihleme için Perseverance iki çekirdek örneği topladı.
Bunları Dünya’ya geri getirmek, Güneş Sistemi’nin başlangıcındaki çarpma sıklığını belirlememizi sağlayacak. Alex Jones, “O acımasız dönemde, gökyüzünden yağan şey yağmur veya kar değil, neredeyse sürekli olarak erimiş kaya ve toz damlacıklarından oluşan bir fırtınaydı” diye ekledi.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Perseverance Uzay Aracı Mars’ın 3.9 Milyar Yıllık Çarpışma Geçmişini Gün Yüzüne Çıkardı
İkinci Dünya”ya Bir Adım Daha: Yaşam Kuşağındaki Kayalık Gezegende Atmosfer Keşfedildi!