Patlamış Mısır Kayaları’ Mars’ta Hayatın İzlerini Mi Taşıyor?
Perseverance Bazı Tuhaf Kayalar Buldu. Bize ne söyleyecekler?
NASA’nın Perseverance Rover aracı Washburn Dağı’nı geride bıraktı ve bir sonraki hedefi olan Bright Angel’a ulaştı. Orada, bilim insanlarının ‘patlamış mısır kayası’ olarak adlandırdığı alışılmadık bir kaya türü buldu. Bu tuhaf kaya, Jezero Krateri’nde bir zamanlar su bulunduğuna dair daha fazla kanıt oluşturuyor.
Perseverance’ın görevi, antik Mars’taki yaşam üzerine odaklanıyor. Eski yaşamın fosilleşmiş kanıtlarını aramanın yanı sıra, yaşamı desteklemiş olabilecek ortamları arıyor ve anlamaya çalışıyor. Bu nedenle, bir tortu deltası ve diğer ilgi çekici jeolojik özelliklere sahip eski bir paleolake olan Jezero Krateri’nde bulunuyor.
Perseverance, görevinin 1175. sol’unda, Jezero Krateri’ni besleyen nehir kanalının bir parçası olan ve bilimsel açıdan ilginç bir bölge olan Bright Angel’a ulaştı. Bright Angel, ya kanalı dolduran eski tortular ya da nehir tarafından açığa çıkarılan çok daha eski kayalar olan açık tonlu kayalık çıkıntılarla dikkat çekiyor.
Aşağıdaki resim, gezginin Bright Angel’a giden yolunu göstermektedir. Beyaz kısım, Perseverance’ın Neretva Vallis nehir kanalına paralel gittiği yeri, mavi kısım ise kanalın içinden geçtiği yeri göstermektedir. Bright Angel’ın açık tonlu kayaları açıkça görülebiliyor.
Perseverance Bright Angel’a doğru ilerlerken, görev personeli uzaktaki hafif kayaları görebiliyordu. Ancak yeni hedefe giden yol kolay değildi. Keşif aracı, o kadar zorlu bir kaya tarlasıyla karşılaştı ki operatörler rotayı değiştirdi.
NASA’nın Güney Kaliforniya’daki Jet İtki Laboratuvarı’nda Perseverance’ın stratejik rota planlayıcı yardımcısı olan Evan Graser, “Ocak ayının sonlarında kanala paralel gitmeye başladık ve oldukça iyi ilerleme kaydediyorduk, ancak daha sonra kayalar daha büyük ve daha fazla sayıda olmaya başladı,” dedi. “Mars’ta günde ortalama yüz metreden fazla olan sürüşler, sadece onlarca metreye düştü. Bu sinir bozucuydu.”
Perseverance’ın iki seyahat modu vardır. Rota planlama ekibi, daha engebeli arazilerde gezginin rotasını her seferinde yaklaşık 30 metre planlamak için görüntüleri kullanıyor. Tek bir sol’da bundan daha uzağa gitmek için ekip, Perseverance’ın AutoNav adı verilen otopilot moduna güveniyor. Ancak kaya tarlasındaki rota zorlaştıkça AutoNav zorlandı. Bazen durdu, ki bu en güvenli seçenekti. Ancak bu, Bright Angel’a olan yolculuğun beklenenden çok daha uzun sürdüğü anlamına geliyordu.
Graser, “İlerlerken hemen kuzeydeki nehir kanalına bakıyorduk, kum tepelerinin küçük olduğu ve bir gezginin aralarından geçebileceği kadar uzak olduğu bir bölüm bulmayı umuyorduk – çünkü kum tepelerinin Mars gezginlerini yediği biliniyor,” dedi. “Perseverance’ın ayrıca güvenle inebileceğimiz bir giriş rampasına da ihtiyacı vardı. Görüntüler her ikisini de gösterdiğinde, hemen oraya yöneldik.”
Keşif aracının yönü kumul alanından ve nehir kanalından geçirilerek sürüş süresi birkaç hafta kısaltıldı.
Perseverance, dördüncü bilim aşamasının sonuna yaklaşıyor. Jezero Krateri’nin kenarı boyunca uzanan Marjin Birimi’nde karbonat kayaları ve olivin arıyordu. Ancak Bright Angel’da farklı kayalar bulmayı umuyordu. Olan da tam olarak bu.
NASA’nın basın açıklamasına göre, jeologlar gördükleri karşısında büyülendiler. Kayaların bazıları yoğun bir şekilde kürelerle doludur, bu da onlara ‘patlamış mısır kayaları’ adını kazandırmıştır. Kayalar ayrıca mineral damarlarına benzeyen çıkıntılarla dolu. Mineral damarlar, su mineralleri kayadan geçirip biriktirdiğinde ortaya çıkar. Mineral damarları, ıslak ve sulu Dünya’da yaygındır ve keşif araçları Mars’ın başka yerlerinde de bu damarları tespit etmiştir.
Patlamış mısır özellikleri de suyun kanıtı olabilir. Mineral damarları gibi bunlar da suyun bu kayaların içinden aktığını gösterir.
Bir sonraki adım, bu patlamış mısır kayalarında hangi minerallerin bulunduğunu belirlemektir. Perseverance, Bright Angel’a doğru ilerleyecek ve ilerledikçe ölçümler yapacak. Hafta sonu, daha yakından bakmak için aşındırma aracını ve diğer aletleri kullanacak. Kayaların bir kısmını buharlaştıracak ve kayaların kimyasını incelemek için SuperCam alet takımını kullanacak. Nihai olarak Dünya’ya dönmek üzere bir örnek alma kararı (umarım) bu sonuçlara bağlı olacaktır.
Perseverance’ın Bright Angel’daki işi bittiğinde, keşif aracı tekrar güneye, Neretva Vadisi boyunca ilerleyerek bir sonraki hedefine doğru yol alacak: Serpentine Rapids.
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: Patlamış Mısır Kayaları’ Mars’ta Hayatın İzlerini Mi Taşıyor?
2 Milyon Yıl Önce, Güneş Sistemi Yıldızlararası Bir Gaz Bulutunun İçinden Geçti
2 Milyon Yıl Önce, Güneş Sistemi Yıldızlararası Bir Gaz Bulutunun İçinden Geçti