Paskalya Adası’nın Dev Moai Heykelleri Gerçekte Nasıl “Yürüdü”?
Araştırmacılar, Rapa Nui’nin antik halkının devasa moai heykellerini Paskalya Adası boyunca nasıl hareket ettirdiğini nihayet çözdüler.
Fizik, 3B modelleme ve gerçek dünya deneylerini bir araya getiren bilim insanları, heykellerin akıllıca bir sallanma hareketiyle dik olarak “yürüyecek” şekilde tasarlandığını keşfettiler.
Yürüyen Heykellerin Gizemi
Nesiller boyunca bilim insanları, Rapa Nui’nin antik halkının adadaki devasa moai heykellerini nasıl hareket ettirdiğini merak etmişlerdir. Şimdi ise, aralarında Binghamton Üniversitesi’nden (New York Eyalet Üniversitesi) öğretim görevlilerinin de bulunduğu araştırmacılar, fizik, 3B modelleme ve uygulamalı deneylerin bir karışımıyla, heykellerin ipler ve şaşırtıcı derecede küçük bir grup insan yardımıyla kelimenin tam anlamıyla “yürüyebildiğini” gösterdiler.
Binghamton Üniversitesi antropologlarından Carl Lipo ve Arizona Üniversitesi araştırmacısı Terry Hunt, yaklaşık 1.000 taş figürü inceledikten sonra, adalıların heykelleri bir yandan diğer yana sallamak için muhtemelen ipler kullandıkları ve onları özel olarak inşa edilmiş yollar boyunca zikzaklar çizerek ilerlettikleri sonucuna vardılar.
Bu diyagram, moai’lerin dikeyden 5-15° öne doğru eğimi koruyarak, dönüşümlü yanal halat çekmeleriyle hazırlanmış yollar boyunca hareket ettirildiği “yürüme” tekniğini göstermektedir. Kaynak: Carl Lipo.
Moai’ler Kendi Kendine Nasıl “Yürüdü”?
Lipo ve ekibi, daha önce pratik deneylerle, moai’lerin eski teorilerin öne sürdüğü gibi tahta kızaklarda yatay olarak sürüklenmek yerine, ileri geri sallanarak dik konuma getirilebileceğini göstermişti.
Lipo, “Hareket ettirdiğinizde, hiç de zor değil; insanlar tek kollarıyla çekiyor. Enerji tasarrufu sağlıyor ve gerçekten hızlı hareket ediyor,” dedi. “Zor olan, onu ilk etapta sallamak. Asıl soru şu: Eğer gerçekten büyükse, ne gerekir? Deneysel olarak gördüğümüz şeyler, fizik açısından beklentilerimizle tutarlı mı?”
Teoriyi 3B Modeller ve Replika Heykellerle Test Etmek
Daha büyük heykellerin bile nasıl hareket etmiş olabileceğini anlamak için araştırmacılar, moailerin yüksek çözünürlüklü 3B modellerini oluşturdular ve heykelleri daha dengeli ve yürürken sallanmayı kolaylaştıran geniş D şeklindeki tabanlar ve öne doğru eğim gibi belirli tasarım özelliklerini belirlediler.
Ekip daha sonra aynı öne doğru eğimli tasarıma sahip 4,35 tonluk bir replika moai inşa ederek hipotezlerini test ettiler. Sadece 18 kişilik bir ekiple, replikayı yalnızca 40 dakikada 100 metre taşıyarak, diğer yöntemleri kullanan önceki taşıma deneylerinden çok daha iyi sonuçlar elde ettiler.
Lipo, “Fizik mantıklı,” dedi. “Deneysel olarak gördüğümüz şey gerçekten işe yarıyor. Ve büyüdükçe, hala işe yarıyor. Devasa heykelleri hareket ettirmekle ilgili gördüğümüz tüm özellikler, büyüdükçe daha da tutarlı hale geliyor, çünkü onu hareket ettirmenin tek yolu bu oluyor.”
Binghamton Üniversitesi arkeologlarından Carl Lipo’nun da aralarında bulunduğu bir araştırma ekibi, 3 boyutlu modelleme ve saha deneyleri yoluyla, Rapa Nui’nin antik halkının ikonik moai heykellerinin etrafında “yürüdüğünü” doğruladı. Kaynak: Carl Lipo
Hareket İçin İnşa Edilmiş Yollar
Bu teoriye destek sağlayan bir diğer unsur da Rapa Nui yolları. 4,5 metre genişliğinde ve içbükey bir kesite sahip olan yollar, heykeller ilerlerken onları sabitlemek için idealdi.
Lipo, “Her seferinde bir heykeli hareket ettirdiklerinde, sanki bir yol yapıyorlarmış gibi görünüyor. Yol, heykeli hareket ettirmenin bir parçası,” dedi. “Aslında birbirlerinin üzerine bindiklerini ve birçok paralel versiyonlarını görüyoruz. Muhtemelen yaptıkları şey, bir yolu temizlemek, hareket ettirmek, bir başkasını temizlemek, daha da açmak ve belirli sıralarda sağa doğru hareket ettirmek. Yani yol kısmına çok zaman harcıyorlar.”
Tabanının altında kazı yapılarak yeniden dikilmeye çalışılan ve kısmen açılı bir şekilde gömülü kalan bir yol moai’sinin yıkılıp terk edildiğine dair örnek. Kaynak: Carl Lipo
Şüphecilere Meydan Okumak
Lipo, şu anda moailerin nasıl hareket ettirildiğini açıklayan başka hiçbir şeyin olmadığını söyledi. Başkalarının önündeki zorluk, onları yanıltmak.
Lipo, “Yürüyemeyeceğini gösteren bir kanıt bulun. Çünkü hiçbir yerde gördüğümüz hiçbir şey bunu çürütmüyor,” dedi. “Aslında, gördüğümüz ve düşündüğümüz her şey bu argümanı güçlendirmeye devam ediyor.”
Lipo, Rapa Nui’nin sıfır kanıtla desteklenen çılgın teorileriyle ünlü olduğunu söyledi. Bu araştırma, bir teoriyi sınamanın bir örneği.
Lipo, “İnsanlar bir şekilde olası veya mümkün olan şeyler hakkında türlü hikayeler uyduruyorlar, ancak geçmiş hakkında bilgi edinebileceğinizi ve gördüğünüz kayıtları tamamen bilimsel yollarla açıklayabileceğinizi göstermek için kanıtları değerlendirmeye hiç girişmiyorlar,” dedi. “Adımlardan biri, basitçe ‘Bakın, burada bir cevap oluşturabiliriz’ demek.”
Lipo’nun ekibi, Rapa Nui’de “yürünebilir” olmalarını sağlayan benzersiz özelliklerini belirlemek için moailerin 3 boyutlu modellerini oluşturdu. Kaynak: Carl Lipo
Rapa Nui Dehasını Onurlandırmak
Lipo, araştırmanın aynı zamanda sınırlı kaynaklarla muazzam bir mühendislik başarısı elde eden Rapa Nui halkını da onurlandırdığını söyledi.
Lipo, “Bu, Rapa Nui halkının inanılmaz derecede zeki olduğunu gösteriyor. Bunu başardılar,” dedi. “Bunu, sahip oldukları kaynaklarla tutarlı bir şekilde yapıyorlar. Bu yüzden bu insanlara gerçekten saygı duyuyoruz ve ‘Neler başardıklarına bakın, bu ilkeler konusunda onlardan öğreneceğimiz çok şey var’ diyoruz.”
Kaynak: https://scitechdaily.com
Graham Hancock’un Paskalya Adası Teorisi: Moai Heykelleri M.Ö. 10.000 Yılından Mı Kalma?