Parkinson Tedavisinde Çığır Açan Çalışma: Kötü Anılar Silinebilir mi?
Parkinson hastalığının ana tedavilerinden biri olan L-DOPA, zamanla titreme ve sarsıntılara yol açarak potansiyel uzun vadeli faydalarını sınırlandırabilir.
Yeni bir çalışma, beynin kritik bir bölgesinde, hafıza oluşumundaki süreçlere benzeyen bir şekilde ilaca yanıt veren hücreler buldu ve bu ‘kötü anıların’ engellenmesiyle yan etkilerin önlenebileceğini öne sürdü.
L-DOPA (veya Levodopa), Parkinson beynindeki kimyasal dopamin eksikliğini gidermeyi amaçlar. Bu bir tedavi değildir, ancak hastalığın şiddetini hafifletebilir. Ne yazık ki, birkaç yıl uzun süreli kullanımdan sonra, seğirme, sallanma ve baş sallama gibi kontrol edilemeyen hareketlere yol açan bir durum olan diskineziyi tetikleyebilir.
Birmingham’daki Alabama Üniversitesi’nden (UAB) patolog David Figge, “Tamamen alternatif bir tedavi aramak yerine, diskinezinin ilk etapta gelişmesini önlemenin bir yolu olup olmadığını görmek istedik” diyor.
Fareler üzerinde yapılan testlerde Figge ve ekibi, L-DOPA’nın neden diskineziye yol açtığını belirlemeye çalıştı. Beynin striatum adı verilen, motor kontrolünün yapıldığı bir bölümünde aktivite olduğuna dair kanıt buldular. Daha ileri analizlerde, mekanizmaların hafıza oluşumu sürecine benzediğini buldular.
D1-MSNs olarak bilinen nöronlar, aktivitenin çoğundan sorumluydu ve L-DOPA tarafından aktive edildiklerini ve diğer nöronlarla bağlantı kurduklarını gösteren genleri ifade ediyorlardı – anıların oluşturulmasında önemli bir süreç.
D1-MSNs hücreleri tarafından ifade edilen genlerden biri, Activin A adı verilen bir protein üretiyor. Araştırmacılar, fareler üzerinde yaptıkları başka deneylerde Activin A’yı bloke ettiklerinde, diskinezinin başlangıcı engellenmiş oldu.
UAB’den nörolog Karen Jaunarajs, “Beyin bir motor hafıza oluşturuyor gibiydi ve bir hasta her L-DOPA tedavisi aldığında, bu hafıza daha sonraki her L-DOPA maruziyetinde hatırlanıyordu” diyor.
“Esasen, [Activin A]’nın çalışmasını yasaklayarak, fare modellerinde diskinezi semptomlarının gelişimini durdurabildik ve beynin L-DOPA’ya motor yanıt hafızasını etkili bir şekilde sildik.”
Hastalar L-DOPA tedavisine ara verdiklerinde bile, tedavi yeniden başlar başlamaz diskinezi geri geliyor. Bu araştırma bunun nedenini açıklayabilir: beyin, istenmeyen yan etkilere neden olan aynı motor anılara tutunuyor.
Elbette tüm bunların insanlarda test edilmesi gerekiyor. Fare modelleri, insanlarla güçlü benzerliklere sahip olsa ve bilimsel araştırmalarda sıklıkla kullanılsa da, bu bulguların Parkinson hastalarında doğrulanması gerekecek.
Diskinezi durdurulabilirse, L-DOPA’nın Parkinson ile birlikte gelen sertlik, katılık, yavaş hareket ve titremeleri azaltma çalışmalarına devam edebileceği umulmaktadır. Bu arada, hastalığın tamamen ortadan kaldırılması için çalışmalar devam etmektedir.
Figge, “Diskinezi ortaya çıkmazsa, hastalar potansiyel olarak Parkinson tedavilerinde daha uzun süre kalabilirler” diyor.
Derleyen: Parkinson Tedavisinde Çığır Açan Çalışma: Kötü Anılar Silinebilir mi?