Pankreas Kanseri Bir Kan Testi İle Erken Evrede Teşhis Edilebilir
Araştırmacılar, pankreas kanserini vücudun diğer bölgelerine yayılmadan önce tespit etmek için basit bir kan testi geliştirdi. Test, hastalığın düşük hayatta kalma oranını iyileştirmek için rutin taramada kullanılabilir.
2022 yılında dünya genelinde yaklaşık 467.000 kişi pankreas kanseri nedeniyle hayatını kaybedecektir. Bu hastalığı erken teşhis etmek için yeni yollar geliştirmeye büyük ihtiyaç var.
Araştırmacılar, pankreas kanserini vücudun diğer bölgelerine yayılmadan önce tespit etmek için basit bir kan testi geliştirdi. Test, bu hastalık için düşük hayatta kalma oranını iyileştirmek için rutin taramada kullanılabilir.
İsviçre’den biyomedikal mühendisi Simone Schürle-Finke, “Bu, bu alandaki pek çok ilerlemenin üzerine inşa edilen çok pragmatik, aktarılabilir bir çözüm” diyor. Sonuçlar bu hafta Science Translational Medicine dergisinde açıklandı.
Pankreas kanserlerinin çoğu, gıdaları sindirmek için kullanılan enzimleri salgılayan kanallarda başlar. Ancak bu kanser türü genellikle fark edilebilir semptomlara neden olmaz ve metastaz yapıp yayılana kadar tespit edilmez, bu da tedaviyi zorlaştırır.
Kontrol proteinleri
Portland’daki Oregon Sağlık ve Bilim Üniversitesi’nde (OHSU) moleküler biyolog olan Jared Fisher ve meslektaşları, proteinleri parçalayan ve tümörlerde en erken aşamalarında bile aktif olan proteaz adı verilen enzimleri keşfetmeye odaklandı.
Özellikle, tümörlerin vücuda girmesine yardımcı olan kolajen ve hücre dışı matrisin işlenmesinde rol oynayan matris metaloproteinazların aktivitesini incelediler.
Bu proteazların kandaki varlığını tespit etmek için araştırmacılar, matris metaloproteinazları çeken küçük bir peptide bağlı manyetik bir nanoparçacık ve floresan bir molekül içeren nanosensörler geliştirdiler.
Bilim insanları daha sonra milyonlarca nanosensörü küçük bir kan örneğine yerleştirdi. Matriks metalloproteinazlar mevcut ve aktifse, nanosensörlerdeki peptidi keserek floresan molekülü serbest bıraktılar.
Araştırmacılar daha sonra kesilmemiş nanosensörleri emmek ve kaç tane kesilmiş floresan partikül kaldığını ölçmek için bir mıknatıs kullandılar. Kanda ne kadar çok aktif proteaz varsa, numune o kadar parlak parlıyordu.
Araştırmacılar nanosensörü, bazıları pankreas kanseri, bazıları pankreas hastalığının kanserli olmayan formları ve sağlıklı insanlar olmak üzere 356 kişiden alınan donmuş kan örnekleri üzerinde test etti.
Nanosensör sağlıklı kişileri yüzde 98 oranında doğru tanımlarken, pankreas kanseri olan kişileri yüzde 73 oranında doğru tanımladı. Kanserli kişiler ile diğer pankreas hastalıklarına sahip kişiler arasında her zaman ayrım yapmıştır.
Proteazların vücuttaki pek çok işlev için önemli olduğu düşünüldüğünde, Schürle-Finke nanosensörün kanda bu kadar net bir tümör sinyali tespit etmesini beklemiyordu. “Bunu gördüğümde çok şaşırdım” diyor.
“Ancak doktorların sensörleri kullanabilmesi için yüzde 73’lük hassasiyetin geliştirilmesi gerekiyor, ancak genel olarak bu ‘çok umut verici, çok etkileyici bir sonuç’.
Yaklaşan denemeler
Araştırmacılar, nanosensörün düşük maliyetinin (test başına yaklaşık 1 cent), kırsal veya kaynakların yetersiz olduğu ortamlarda kullanılabileceği anlamına geldiğini söylüyor. Fisher, nanosensörü daha fazla kan örneği üzerinde test ettikten sonra klinik deneylere başlamayı umuyor.
Makalenin ortak yazarlarından Jose Montoya Mira, ekibin bu yaklaşımı gastrointestinal sistem gibi diğer kanser türlerine de uyguladığını ve umut verici ön veriler elde ettiğini söylüyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Pankreas Kanseri Bir Kan Testi İle Erken Evrede Teşhis Edilebilir
Beyin Hasarı İnsanları Daha Yaratıcı Yapabilir! İşte Nasıl Mümkün Olduğu!