Otomatik Şanzıman Yağının Kullanım Ömrünü İki Katına Çıkarmanın Yolu Bulundu
Gubkin Üniversitesi’nden bilim insanları, otomatik şanzımanlar için yabancı muadillerine göre iki kat daha uzun ömürlü bir yağ bileşimi geliştirdiler. Bu yağ, gerekli özelliklerini (viskozite, aşınma önleyici özellikler ve yüksek termal-oksidatif kararlılık) 150-200 bin kilometre boyunca koruyor.
Karşılaştırma yapmak gerekirse, ithal yağların 60-70 bin km’de bir, yani neredeyse iki katı sıklıkta değiştirilmesi gerekiyor.
Yağın Şanzıman Ömrünü Nasıl Etkilediği
Otomatik şanzımanın kullanım ömrünü doğrudan etkileyen yağ parametreleri; viskozite, antioksidan, aşınma önleyici ve diğer katkı maddelerinin varlığı ve baz yağın kalitesidir.
Sıvının termal-oksidatif kararlılığı özellikle önemlidir . Kutunun içindeki temas yüzeylerinde aşırı ısınma 550-600°C’ye ulaşabilir. Bu koşullar altında yağ mümkün olduğunca uzun süre oksidasyona maruz kalmamalıdır. Hızlı viskozite kaybı , düşük kaliteli yağın en önemli belirtisidir. Bu durumda, işlevlerini yerine getirmeyi bırakır: şanzıman parçaları üzerindeki adsorpsiyon koruyucu filmi hasar görür. Bu nedenle kutu daha hızlı aşınır.
Son araştırmalar, otomatik şanzımanlardaki yağın viskozitesinin neden düştüğünü ortaya koydu. Yüksek molekül ağırlıklı ve dallı yapıya sahip polimerlerin, şanzımanın dişli bağlantılarında parçalandığı ortaya çıktı: örneğin dişli bağlantılarının çalışması ve geçişi sırasında uzun makromoleküller yırtılarak kısa makromoleküller oluşturuyor. Sonuç olarak viskozite düşüyor.
Bilim insanları fiziksel ve kimyasal süreçleri inceleyerek yağın optimum özelliklerini belirleyebildiler.
Doğru yağ için kalite kriterleri
Otomatik şanzımanlarda kullanılan sıvının birden fazla işlevi olduğundan dolayı birçok kalite kriteri bulunmaktadır.
Projenin yazarı, Kimya ve Yağlayıcılar ve Kemmotoloji Teknolojisi Bölümü çalışanı Alexandra Spiridonova , “Bazı gereklilikler birbiriyle çelişiyor,” diye açıkladı . “Bir yandan yağ, sürtünmeyi azaltmalı, yani aşınma önleyici özellikler sağlamalı. Diğer yandan, vites değiştirme anında sürtünme disklerine güvenilir bir tutuş sağlamalı, yani yüksek sürtünme özellikleri sergilemeli.”
Hidrolik sistemin hızlı çalışması için düşük viskoziteli yağa ihtiyaç vardır, ancak aynı kalite aynı zamanda aşınmaya karşı dayanıklılık özelliğini de azaltır.
Şimdiye kadar, yağda farklı özelliklerin bir araya getirilmesi sorunu, aşınma önleyici ve sürtünme önleyici katkı maddeleri de dahil olmak üzere bir dizi katkı maddesi eklenerek çözülüyordu. Aynı zamanda, kimyasal bileşimlerinin kendine özgü özellikleri nedeniyle “antagonist” olarak kabul ediliyorlar. Yağın bir parametresini iyileştirerek, örneğin aşınmayı azaltarak, sürtünme özellikleri de dahil olmak üzere diğer birçok özelliği kötüleştiriyorlar.
Yağdaki yeni bileşen: kompleks fosfat esteri
Ancak, I.M. Gubkin’in adını taşıyan Rusya Devlet Petrol ve Gaz Üniversitesi’nden (Ulusal Araştırma Üniversitesi) kimyagerler, “antagonist katkı maddeleri” kullanımını tamamen bırakarak kısır döngüden çıkmanın bir yolunu buldular. Bunun yerine, Rusya’da yerel olarak üretilen benzersiz bir bileşen olan kompleks fosfatlı ester (CPE) geliştirildi.
Alexandra Spiridonova, “Sürtünme kayıplarını azaltıyor ve temas eden parçaların yüzeylerinden ısıyı daha etkili bir şekilde uzaklaştırıyor” dedi.
Kompleks bir fosfatlanmış ester olan katkı maddesinin kullanımı sonucunda şanzımanın verimliliği artar ve yağ sıcaklığı düşer. Sıvının daha az ısınması, oksidasyonunu yavaşlatır ve bu da otomatik şanzımanın kullanım ömrünü uzatır.
Projenin bilimsel direktörü ve Yağlayıcılar ve Kemmotoloji Kimya ve Teknolojisi Bölümü doçenti Leonid Bagdasarov, “Yeni bileşenin kullanımı, bugün benzer ithal ürünlerde kullanılan yağın üretiminde ihtiyaç duyulan katkı maddelerinin miktarını azaltmayı mümkün kıldı ve bu da üretim maliyetini önemli ölçüde düşürdü” dedi.
Moskova otobüs deposunda test
Yeni bileşimli yağ, “Mostransavto” otobüs deposunda test edildi. Şehir içi otobüslerin şanzımanları zorlu bir modda çalışır – şanzımanlarda sürekli vites değişir. Bu nedenle, deney alanı başarıyla seçildi.
Alexandra Spiridonova, “Testler başarılıydı, sıvı 200.000 kilometreden fazla mesafede gerekli özelliklerini korudu” dedi.
Petrokimya şirketleri projeye şimdiden ilgi göstermeye başladı. Projenin bir sonraki aşaması, Rusya’nın kuzey bölgelerinde faaliyet gösteren ekipmanlar için şanzıman yağı üretmek.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Otomatik Şanzıman Yağının Kullanım Ömrünü İki Katına Çıkarmanın Yolu Bulundu