Otçul Dinozorlar Yaşamları Boyunca Yüz Binlerce Diş Yeniliyordu
Bir zamanlar Dünya, bitki sevgileri dişlerine yansıyan dev vejetaryenler olan ornitopod dinozorlarına ev sahipliği yapıyordu. Otçul dinozorlar, tarih öncesi bitkilerle başa çıkabilmek için dişlerini sürekli olarak keskinleştiriyor ve değiştiriyorlardı.
Güçlü çene aparatlarıyla bilinen bu dinozorlar, bol miktarda tarih öncesi bitki örtüsüyle etkili bir şekilde başa çıkmalarını sağlayan benzersiz bir diş morfolojisine sahipti.
Ancak yakın zamana kadar bilim insanları, beslenme biçimlerinin dişlerinin aşınma ve yenilenme hızını tam olarak nasıl etkilediğini düşünmemişti.
Ornitopodlar evrimleştikçe, Jura’dan Kretase’nin sonuna kadar, dişleri gittikçe daha hızlı aşınmaya başladı
Gezegene yayılan bitkileri yemek için büyük bir çaba ve daha da önemlisi, aşındıkça değiştirilebilecek büyük bir diş kaynağı gerekiyordu.
Edmontosaurus regalis gibi dinozorlar, farklı aşınma ve büyüme aşamalarında birçok diş içeren ve “pil” olarak adlandırılan benzersiz bir sisteme sahipti.
Yeni bir çalışmada, Budapeşte Üniversitesi’nden bilim insanları, diş sayısının ve değiştirilme hızının zaman içinde önemli ölçüde değiştiğini buldu.
Araştırmacılara göre, bazı ornitopod gruplarında diş değiştirme oranı Kretase döneminin sonunda 200 günden sadece 50 güne düştü.
Bu da dinozorların yaşamları boyunca yüz binlerce dişi “çiğnedikleri” anlamına geliyor.
Değişen diyet – diş değişimini hızlandırıyor
Bilim insanları diş değişiminin hızlanmasının ornitopodların beslenme düzenindeki bir değişiklikten kaynaklandığına inanıyor.
Evrimin ilk aşamalarında bu dinozorlar besin açısından zengin meyveler ve yumuşak bitkiler yemiş olabilirler. Doymak için büyük miktarlarda yemelerine gerek yoktu.
Ancak daha sonraki dönemlerde, ornitopodların diyeti çoğunlukla uzun süre çiğneme gerektiren kaba, besin açısından fakir bitkilerden oluşmaya başladı.
Bu nedenle dinozorların hayatta kalabilmeleri için çok sayıda yedek dişe ihtiyaçları vardı ve bu dişler olmadan bu kadar büyük miktarda yiyecekle başa çıkamazlardı.
Beslenme düzenindeki değişiklik sadece dişleri etkilemekle kalmadı, aynı zamanda bu dinozorlarda vücut boyutunun artmasına ve sindirim sisteminin uzamasına da yol açtı. Zamanla, inek ve koyun gibi modern geviş getiren hayvanlara benzer hale geldiler.
Çalışma, evrimin sadece dinozorların görünümünü şekillendirmekle kalmadığını, aynı zamanda diş gibi iç sistemlerini de değişen çevresel koşullara uyarladığını gösteriyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Otçul Dinozorlar Yaşamları Boyunca Yüz Binlerce Diş Yeniliyordu
Antik Mısır’ın Karanlık Mirası: Giza Piramitlerinde Zehirlenen İşçiler