Orta Afrika’nın Kadim Avcı-Toplayıcı Kültürlerinin Kökenleri Çözüldü
Kongo Havzası’ndaki farklı avcı-toplayıcı gruplar arasındaki kapsamlı sosyal ağlar, bölgede tarımın ortaya çıkmasından çok önce vardı. Zürih Üniversitesi’nden araştırmacıların müzik aletleri, özel kelime dağarcığı ve genetik veriler üzerinde yaptıkları çalışmalarla ortaya koydukları gibi, kıta çapındaki bu alışveriş binlerce yıl boyunca gelişen zengin bir kültürel çeşitliliğin korunmasına yardımcı oldu.
Genetik, arkeolojik ve paleo-çevresel kanıtlara dayanan son araştırmalar, avcı-toplayıcı nüfusun yüz binlerce yıldır Orta Afrika’da yaşadığını göstermektedir. Bununla birlikte, Kongo Havzası’ndaki çağdaş avcı-toplayıcılar artık tarımsal komşuları Bantu’lardan daha yakın zamanlarda benimsenen dilleri konuşmaktadır. Bu durum, Orta Afrika’daki eski kültürel çeşitliliğin hangi yönlerinin uzun vadeli evrimin ve tarımdan önceki bölgesel kültürel alışverişlerin sonucu olduğu ve hangilerinin tarım topluluklarıyla etkileşimlerle şekillendiği hakkında sorular ortaya çıkarmaktadır.
Kültür, dil ve genler birlikte evrimleşiyor
Zürih Üniversitesi (UZH) Evrimsel Antropoloji Bölümü’nden Andrea Migliano liderliğindeki uluslararası bir araştırma ekibi, Orta Afrika’daki farklı avcı-toplayıcı popülasyonlar arasında kültür, dil ve genler arasında daha önce bilinmeyen bağlantılar keşfetti. “Avcı-toplayıcılar arasında müzik aletlerinin dağılımının, antik kökenli genetik segmentlerle çok güçlü bir şekilde ilişkili olduğunu bulduk. Yani bu popülasyonlar, bölgede herhangi bir tarımsal popülasyon bulunmadan çok önce müzik aletlerini değiş tokuş ediyorlardı” diyor Migliano.
Proje, doktora öğrencisi ve ilk yazar Cecilia Padilla-Iglesias tarafından geliştirildi. Popülasyonlar arasındaki genetik alışverişlerin zamanlaması, belirli genom segmentlerinin kökenleri izlenerek çıkarılabilir. Bu amaçla, araştırmacılar on bir Orta Afrikalı avcı-toplayıcı grubun genetik verilerini bir araya getirdi ve DNA’larını değişimlerin zamanlamasına göre segmentlere ayırdı: Bantu popülasyonları ile introgresyon veya değişim yoluyla gelenler, avcı-toplayıcı popülasyonlar arasındaki yakın tarihli değişimlerden gelenler ve antik kökenli olanlar.
Ekip ayrıca, tarihi belgeler ve etnografyalardaki isimleriyle birlikte müzik aletleri ve yiyecek arama aletlerinden oluşan kapsamlı bir veri seti derledi. Daha sonra, kültürel çeşitliliğin yapısının – benzer müzik aletlerinin varlığına veya yokluğuna dayalı olarak müzik aleti ve geçim aracı repertuarlarındaki gruplar arasındaki benzerlik – zamanın farklı noktalarındaki genetik çeşitlilikle nasıl ilişkili olduğunu karşılaştırdılar.
Binlerce kilometreye yayılan geniş sosyal ağlar
“Farklı Orta Afrika avcı-toplayıcı gruplarının çok farklı ailelerden gelen dilleri konuşmalarına rağmen, müzikle ilgili orantısız sayıda kelimeyi paylaşmaları şaşırtıcıydı. Dolayısıyla bu sözcüklerin izi, avcı-toplayıcı toplulukların Bantu komşularının dillerini benimsemelerinden önceki bir döneme kadar sürülebilir” diyor antropolog Andrea Migliano.
Sonuçlar, Kongo Havzası’ndaki avcı-toplayıcı gruplar arasındaki yoğun etkileşimlerin, binlerce kilometre ayrılmış olsalar bile, sadece genetik yapılarını değil, aynı zamanda dilsel ve kültürel özelliklerini de etkilediğini göstermektedir. Bu geniş sosyal ağlar, tarımın bölgeye gelişinden binlerce yıl önce evrimleşen kültürel çeşitliliğin korunmasına yardımcı oldu. Migliano ekliyor: “Modern insanların geniş ölçekli kültürel ağlarının, en azından Orta Afrika’da, geçmişte derin kökleri vardır.”
Kaynak: https://scitechdaily.com
Avcı-Toplayıcıların Düzenli Evleri: 11.000 Yıl Öncesine Ait İnanılmaz Buluntular