Orion’da Su Kayboluyor ve Yeniden Ortaya Çıkıyor: JWST’nin Gezegen Oluşum Diskinde Göz Kamaştıran Keşfi
Araştırmacılar, Orion Nebulası’nda gezegen oluşturan bir disk içerisinde suyun kaybolduğunu ve yeniden oluştuğunu keşfettiler. Batılı astrofizikçiler Els Peeters ve Jan Cami’nin de aralarında bulunduğu uluslararası bir ekip, Orion Nebulası’nın merkezinde bulunan bu diskte suyun yok olduğunu ve tekrar ortaya çıktığını tespit etti.
Bu keşif, James Webb Uzay Teleskobu (JWST) gözlemleri ve kuantum fiziği hesaplamalarını birleştiren özgün bir multidisipliner yaklaşımla gerçekleştirildi.
Paris-Saclay Üniversitesi doktora öğrencisi Marion Zannese tarafından yürütülen çalışma, PDRs4All Early Release Science programının bir parçası olarak yayımlandı. PDRs4All, NASA tarafından seçilen 13 Erken Yayın Bilim programından biridir ve uluslararası bir konsorsiyumu bir araya getirir.
PDRs4All’un baş araştırmacısı ve Western’in Dünya ve Uzay Araştırmaları Enstitüsü’nde öğretim üyesi olan Peeters, “Sadece birkaç piksel gözlemle ve birkaç çizgiye odaklanarak, her ay buharlaşan koca bir su okyanusuna sahip olduğunuzu anlayabilmemiz çok etkileyici” dedi. “Bu keşif, spektroskopik verilerimizin çok küçük bir kısmına dayanıyor. Elimizde çok daha fazla veri olması heyecan verici ve başka neler bulabileceğimizi görmek için sabırsızlanıyorum.”
Su, yaşamın ortaya çıkması için gereklidir. Dünya’daki okyanusların çoğu, güneş sisteminin doğuşundan önce, yıldızlararası uzayın soğuk bölgelerinde -250°C’de oluşmuştur. Ancak bu suyun bir kısmı, güneş sistemi henüz bir gaz ve toz diskiyken yok olmuş ve daha yüksek sıcaklıklarda (100-500°C) yeniden oluşmuş olabilir.
Suyun bu esrarengiz geri dönüşümünü anlamak için uluslararası bir astronomi ekibi, JWST’yi, gezegen sistemlerinin fidanlığı olan Orion Nebulası’nda bulunan ve gezegen oluşturan bir disk olan ‘d203-506’ya yönlendirdi. Büyük yıldızlar tarafından üretilen yoğun morötesi radyasyon, d203-506’daki suyun yok olmasına ve yeniden oluşmasına yol açarak onu gerçek bir yıldızlararası laboratuvar haline getiriyor.
“James Webb teleskobu inanılmaz derecede güçlü. Bu keşif için samanlıkta iğne bulmaktan bahsetmiyoruz. Bu, samanlıkta iğneden yapılmış bir iğne” diyor fizik ve astronomi profesörü ve PDRs4All çekirdek üyesi Cami.
Madrid Derin Uzay İletişim Kompleksi (İspanya) ve Leiden Gözlemevi’nden (Hollanda) kuantum dinamiği uzmanlarıyla yapılan işbirliği, 1.000 ışık yılından daha uzakta bulunan moleküllerin oluşum ve yıkımının nasıl gözlemlenebileceğini anlamanın anahtarı oldu.
Su morötesi ışık tarafından yok edildiğinde, bir hidroksil molekülü açığa çıkar ve bunu JWST’ye kadar giden fotonların yayılması izler. Toplamda, Dünya’nın tüm okyanuslarına eşdeğer suyun her ay yok edildiği ve d203-506 sisteminde yenilendiği tahmin ediliyor.
Ancak hikâye burada bitmiyor. JWST, benzer bir mekanizma ile suyun oluşumunda önemli bir ara madde olan hidroksilin de atomik oksijenden bol miktarda üretildiğini ortaya koyuyor. Dünya okyanuslarını oluşturan suyun bir kısmı böyle bir döngüden geçmiş olabilir.
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: Orion’da Su Kayboluyor ve Yeniden Ortaya Çıkıyor: JWST’nin Gezegen Oluşum Diskinde Göz Kamaştıran Keşfi
Antimadde Yıldızlararası Seyahatin Radikal Yeni Geleceğinin Kilidini Açabilir
Antimadde Yıldızlararası Seyahatin Radikal Yeni Geleceğinin Kilidini Açabilir