Organ Nakli Yapılan Kişiler Donörlerinin Özelliklerini ve Anılarını Miras Alırlar
Günümüzde organ nakli alanı, özellikle de kalp nakli, alıştığımız sınırları zorlamakta, hafıza, bireysellik ve bilinç kavramlarına meydan okumaktadır.
Örneğin, çalışmalar kalp nakli alıcılarının tercihler gösterebildiğini ve donörlerinkine benzer duyguları istemsiz olarak ifade edebildiğini göstermektedir. Bu, nakledilen organda depolanan olası bir hafıza biçimine işaret etmektedir.
Eskiden nefret ederdim, ama şimdi seviyor gibiyim.
Yeni yayınlanan bir vaka çalışmasında uzmanlar, bir hastanın davranışlarındaki görünüşte küçük değişiklikler ile donörün hayatındaki korkular, sevgiler veya tercihler arasında şaşırtıcı bir bağlantı olduğunu açıkladılar.
Bu örneklerden biri, ailesinin yüzme havuzunda boğulan üç yaşındaki bir kız çocuğundan kalp alan dokuz yaşındaki bir erkek çocuğun davranışlarıdır.
Çocuğun donörünün nasıl öldüğüne dair hiçbir fikri olmamasına rağmen, annesi çocuğun “sudan ölesiye korkar” hale geldiğini ve bunun daha önce hiç yaşanmadığını bildirmiştir.
Bir başka hikayede ise donör, arabadan açılan ateş sonucu hayatını kaybeden 17 yaşında genç bir adamdı. Müzik tutkusu vardı ve o gün müzik okulundaki bir derse gidiyordu.
Öğrenci vurulduktan sonra derhal tıbbi yardım alamadı ve ölürken bile keman kutusuna sarılıyordu. Genç müzisyenin kalbini alan kişi 47 yaşında bir adamdı ve ameliyattan sonra kendisinde anlaşılmaz bir değişim olduğunu fark etti: “Eskiden klasik müzikten nefret ederdim ama şimdi onu seviyorum.”
Bağışlanan organlar, yeni bir yaşam şansının yanı sıra, alıcılarına geçmişteki sahiplerinin anılarını, duygularını ve korkularını da aktarır.
Bilimsel bakış açısı nedir?
Kalp nakli araştırmaları, alıcıların karakterinde birçok değişiklik olduğunu ortaya koymuştur – insanlar donörlerle ortak özellikler sergilemeye ve bilmemeleri gereken bilgileri hatırlamaya başlamışlardır.
Artık sadece beyinde değil kalpte de hem hücresel hem de nörolojik düzeyde çeşitli hafıza biçimlerinin var olduğu kanıtlanmıştır. “Çoklu hafıza biçimleri” teorisine destek hem kalp naklindeki gözlemlerden hem de moleküler bilimden gelmektedir.
Yaşam deneyimlerine veda etmek istemeyen donörlerin kalp hafızası, duygusal parçaları ve genetik özellikleri yeni ev sahibine aktarır. Genetik bileşim, özellikle de RNA ve DNA, hastaların ruh halini ve hatta dünya görüşünü etkileyebilir.
2002 yılında yapılan bir vaka çalışmasında doktorlar, donörünün yemek tercihlerini miras alan bir kadının durumunu ayrıntılı olarak anlatmışlardır.
Araştırmacılar şöyle yazmıştır: “Kadın sağlık konusunda bilinçli bir dansçı ve koreograftı. Hastaneden taburcu olduktan sonra, bir fast-food restoranına gitmek ve hiç yemediği bir yiyecek olan tavuk nugget sipariş etmek için kontrol edilemez bir dürtü duydu. İlginç bir şekilde, öldürüldüğünde genç adamın ceketinde aynı restorandan alınmış yenmemiş nuggetlar bulundu.”
Araştırma ekibi, davranış değişikliklerinin hücresel hafıza aktarımıyla bağlantılı olabileceğini, yani tek tek hücrelerin yerel hafızalar oluşturabileceğini öne sürdü.
Ancak bu davranışın mekanizması hala net değil ve bilim insanları bu konuda ikiye bölünmüş durumda. Bazıları bu vakaların çok rastgele olduğuna ve karakterdeki değişikliklerin büyük bir ameliyattan sonra iyileşmeye verilen psikolojik bir tepkiden başka bir şey olmayabileceğine inanıyor.
Ancak bu mekanizmaların anlaşılması hem alıcıların refahı hem de nakil sonuçlarının iyileştirilmesi açısından hayati önem taşımaktadır. Bu durum, bu alanda kapsamlı bir incelemeye duyulan ihtiyacı vurgulamaktadır.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Organ Nakli Yapılan Kişiler Donörlerinin Özelliklerini ve Anılarını Miras Alırlar
Sincaplar İlk Kez Avlanırken ve Et Yerken Yakalandı Kayda Alındı