On Bin Yıllık Aile Albümü: Denisova Mağarası’ndaki Neandertallerin Akrabalık Sırları
Sibirya’nın ünlü Denisova Mağarası’nda yaklaşık 10.000 yıl arayla yaşamış iki Neandertal’in uzak akraba olduğunu ortaya koyan genetik bir çalışma yapıldı. Bu dikkat çekici keşif, bugüne kadar elde edilen dördüncü eksiksiz Neandertal genomunu sunmakta ve Altay Dağları’ndaki bu eski homininlerin popülasyon yapısı, izolasyonu ve dayanıklılığı hakkında eşi benzeri görülmemiş bir bilgi sağlamaktadır.
Sibirya, Rusya’daki Denisova Mağarası girişi. (Xenochka/CC BY-SA 4.0)
Küçük ve İzole Popülasyonlar
Genetik kanıtlar, Altay bölgesindeki Neandertaller için büyüleyici, ancak tehlikeli bir yaşam tarzına işaret ediyor. Araştırmacılar, genomlarda büyük bölümler halinde özdeş DNA keşfettiler; bu da akraba evliliğinin açık bir göstergesidir. Bu, bu bireylerin ebeveynlerinin çok yakın akraba olduğunu, belki de birinci dereceden kuzenler kadar yakın olduklarını düşündürüyor.
Bu bulgulara dayanarak, bilim insanları bu Neandertal topluluklarının inanılmaz derecede küçük olduğunu, muhtemelen 50 veya daha az bireyden oluştuğunu tahmin ediyor. Daha önceki çalışmalar bu izolasyon modelini destekliyor; önceki bir analiz, bir Altay grubunun sadece yaklaşık 20 üyesi olabileceğini öne sürerken, bir diğeri on binlerce yıl boyunca izole kalan bir popülasyonun kanıtlarını buldu, diye açıklıyor çalışma yazarları. Bu yeni sonuçlar, bazı Neandertal gruplarının aşırı izolasyon koşulları altında uzun süre hayatta kalmayı başardığını gösteriyor. Görünüşe göre tarih öncesi insanlar, akraba evliliğinden kaçınmak için muhtemelen eşleşme ağları kurmuşlardır, ancak Altay Dağları’nın coğrafi olarak son derece izole olması, Denisova Mağarası sakinleri için bu fırsatları sınırlamış olabilir.
Denisova Mağarası’ndaki bazı eserler ve hayvan kalıntıları, Fransa’nın Les Eyzies-de-Tayac kentindeki Musée national de Préhistoire’de (Ulusal Tarih Öncesi Müzesi) düzenlenen “Le troisième Homme” (Üçüncü İnsan) özel sergisinde (30 Haziran 2017 – 13 Kasım 2017) sergileniyor. (Thilo Parg/CC BY-SA 4.0)
Hızlı Genetik Farklılaşma
Çalışmanın bir diğer çarpıcı bulgusu, Neandertal popülasyonları arasındaki hızlı genetik farklılaşmadır. D17 ve D5’in, Avrupa’daki Neandertallerden veya aynı Sibirya bölgesinde yaşamış daha sonraki gruplardan daha yakın akraba oldukları bulundu.
Massilani çalışmada, “Genomlarına sahip olduğumuz bireyler ortalama olarak sadece yaklaşık 50.000 yıl ayrı kalmış olsalar bile, günümüzde Orta Afrika ve Papua Yeni Gine’deki insanlar gibi yaklaşık 300.000 yıl önce ayrılan en farklı insan popülasyonları arasında gördüğümüz farklılıklara benzer seviyelere ulaştılar” diye belirtti.
Fransa’nın La Chapelle-aux-Saints bölgesinde bulunan Homo neanderthalensis kafatası. (Luna04 / CC BY-SA 3.0)
Bu hızlı farklılaşma muhtemelen genetik sürüklenme ile tetiklenmiştir; bu süreçte rastgele genetik değişiklikler zamanla küçük, izole popülasyonlarda daha yaygın hale gelir. Neandertal genom haritalaması, Neandertallerin Avrasya’ya yayılmış tek, homojen bir grup olmadığını sürekli olarak göstermiştir. Bunun yerine, göç, yerel yok oluşlar ve yer değiştirmelerle şekillenen izole popülasyonların karmaşık bir yamasıydılar.
İlginç bir şekilde, hem D17 hem de D5, Denisovanlardan gen akışına dair kanıtlar göstermektedir; bu, Altay bölgesi veya Batı Avrupa’daki daha sonraki Neandertallerde belirgin bir şekilde bulunmayan bir modeldir. Bulunan DNA kanıtları, bu eşsiz Sibirya mağarasında meydana gelen karmaşık etkileşim ağını göstermektedir.
Paris-Saclay Üniversitesi’nde popülasyon genetikçisi olan ve çalışmaya dahil olmayan Léo Planche, “Böylesine yakın coğrafi bir yerde iki Neandertal genomunun dizilenmesi, popülasyonları hakkında yeni ve daha ayrıntılı bilgiler sağlıyor,” yorumunu yaptı. “Nüfus yapıları hakkında gerçekten bir şeyler iddia edebilecek kadar Neandertal genomuna sahip olmaya başlıyoruz.”
Elde edilen DNA ve 50.000 Yıllık İğne gibi eserlerin sürekli keşfi, Denisova Mağarası’nın insan evrimini anlamak için en kritik yerlerden biri olmaya devam ettiği anlamına geliyor. Bu yeni bulgular, tarih öncesi Sibirya’nın sert manzaralarında hayatta kalmaya çalışan küçük, dirençli Neandertal ailelerinin canlı bir resmini çiziyor ve bilim insanlarının henüz çözmeye başladığı genetik bir miras bırakıyor.
Kaynak: https://www.ancient-origins.net
Araştırmacılar 200.000 Yıllık Denisovan’ın Genom Dizisini Belirledi