On Bin Yıl Önce İnsanlar Nasıl Sokaklar İnşa Etti? Karaman’da Ortaya Çıkan Sokak, Dünya Arkeolojisini Nasıl Etkileyecek?
Çatalhöyük’ten Daha Eski: Anadolu’nun İlk Sokak Planı Gün Yüzüne Çıktı
Karaman’ın merkezine bağlı Alaçatı köyünde bulunan Canhasan Üç Höyüğü, arkeoloji dünyasında heyecan uyandıran bir keşfe sahne oldu. Yaklaşık on bin yıllık geçmişiyle öne çıkan bu höyükte, Anadolu’nun bilinen en erken sokak planlarından biri gün yüzüne çıkarıldı. Çatalhöyük’ten yaklaşık sekiz yüz yıl daha eskiye tarihlenen bu bulgu, şehircilik tarihinin köklerini sorgulamamıza neden oluyor. Peki, ilk yerleşik toplumlar şehir düzenini nasıl hayata geçirmişti?
geleceğe miras projesi ile yürütülen kazılar
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın “Geleceğe Miras Projesi” kapsamında sürdürülen kazılar, Ankara Üniversitesi’nden Doçent Doktor Adnan Baysal başkanlığında yürütülüyor. Beşinci sezonuna giren çalışmalar, yirmi yıllık uzun vadeli bir planın parçası olarak ilerliyor. İlk olarak iki bin yılında yüzey sıyırması ile başlayan süreç, her geçen yıl yeni bulgularla genişliyor. Evlerin duvarları ve planları ile başlayan heyecan, şimdi sokak benzeri geçitlerin keşfiyle bambaşka bir boyut kazandı.
ortaanadolu’da ilk defa sokak konsepti
Doçent Doktor Adnan Baysal, ortaya çıkarılan bir metre genişliğindeki geçitleri “orta anadolu’da ilk defa karşılaşılan bir sokak konsepti” olarak nitelendiriyor. Daha önceki yerleşimlerde evler bitişik düzende inşa edilirken, Canhasan Üç Höyüğü’nde evlerin arasında boşluklar bırakıldığı görülüyor. Bu boşluklar ise insanların mekânlar arasında geçişini sağlayan dar yollar oluşturuyor. Acaba bu oluşum, modern şehircilik anlayışının ilk adımlarından biri olabilir mi?
erken şehircilik planlamasının ipuçları
Neolitik dönemde insanların mekân tasarımı ve yaşam düzeni üzerine ipuçları sunan bu sokak, günümüz şehirlerinde gördüğümüz ulaşım anlayışının ilk basit örneklerinden biri kabul ediliyor. Evler arasındaki bu dar geçitler sadece fiziksel bir düzenleme değil, aynı zamanda sosyal yaşamın da izlerini barındırıyor olabilir. Bu durumda, on bin yıl önce yaşamış insanlar gündelik hayatlarını nasıl organize ediyordu?
tarihleme çalışmaları ve bilimsel önem
Kazı alanında bin dokuz yüz altmışlı yıllarda alınmış karbon örnekleri bulunuyor. Ancak yeni örneklerle tarihleme çalışmaları devam ediyor. Şu anki verilere göre burası milattan önce yedi bin yedi yüz elli yılına tarihleniyor. Bu da günümüzden yaklaşık dokuz bin yedi yüz elli yıl öncesine, yani yuvarlatıldığında on bin yıllık bir geçmişe işaret ediyor. Böylesine eski bir tarihe sahip sokak planı, dünya arkeoloji literatüründe de eşsiz bir konuma sahip olabilir mi?
karaman’ın turizmine katkı sağlayacak proje
Canhasan Höyükleri yalnızca bilim dünyasına değil, Karaman’ın turizmine de büyük katkılar sunacak potansiyele sahip. Planlanan karşılama merkezi ve kazı evi sayesinde hem araştırmalar kolaylaşacak hem de ziyaretçilere bölgenin tarihsel önemi aktarılacak. Peki, bu proje tamamlandığında Karaman, Anadolu’nun tarih öncesi şehircilik merkezi haline gelebilir mi?
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: On Bin Yıl Önce İnsanlar Nasıl Sokaklar İnşa Etti? Karaman’da Ortaya Çıkan Sokak, Dünya Arkeolojisini Nasıl Etkileyecek?
Hitit Kültü Uşaklı Höyük Kazı Alanında Yedi Bebeğin Kalıntıları Keşfedildi
Hitit Kültü Uşaklı Höyük Kazı Alanında Yedi Bebeğin Kalıntıları Keşfedildi