Olağandışı Bir Mantar Küresel Bir Sağlık Sorununa Yol Açabilir
Yeni Bir Maya Mantarı
Candida auris mayasını hiç duydunuz mu? Muhtemelen duymayan tek kişi siz değilsiniz ancak bu yakın zamanda değişebilir.
Candida auris’in hikayesi, 2009 yılında 70’li yaşlarında bir Japon kadının Tokyo Metropolitan Geriatri Hastanesi’ne yatırılmasıyla başlar. Kadının kulağında bazen bir şeyler boşalır ve doktorlar bunun örneklerini almak için rutin olarak bir pamuklu çubuk kullanırlar. Enfeksiyona neyin neden olduğunu belirlemek için örneği analiz ederler.
Araştırmacılar bilinen diğer mayalardan farklı bir mayanın devreye girdiğini görürler. Bira ve ekmek yapmak için kullanılan dost bir mikroorganizma olan fırıncı mayasını hepimiz duymuşuzdur. Candida auris ve diğer Candida maya türleri son derece farklıdır; bilinen antibiyotiklerle tedavisi zor olan ciddi ve kalıcı enfeksiyonlara neden olurlar.
Tüm beklentilerin aksine, Candida auris’in alışılmadık bir şekilde strese dayanıklı olduğu ortaya çıktı. Bulgu o kadar sıra dışı ki doktorlar bunu bilimsel bir dergide belgelemeye karar veriyor; Latince’de kulak anlamına gelen auris ve keşfedildiği yerden dolayı ona Candida auris adını verdiler. O zamandan beri maya her kıtaya yayıldı.
Londra’daki Royal Brompton Hastanesi 2015 yılında kontrolden çıkmış bir akut Candida auris enfeksiyonu vakası ile mücadele etti. Ekip üç ay boyunca enfeksiyonlardan kurtulmak için her şeyi denedi ve sonunda bir hafta süren bir sprey saldırısı başlattı. Spreyin tüm yarıklara ve köşelere ulaşmasını umarak, enfekte odalardaki tüm yüzeylere hidrojen peroksit püskürttüler.
Püskürtme cihazı bir hafta çalıştı ve herhangi bir mikroorganizmanın yaşayıp yaşamadığını test etmek için odanın ortasına jel kaplı bir plaka yerleştirildi. Bir hafta süren sprey saldırısına dayanmayı başaran tüm mikroorganizmalar jele çekilecek ve böylece varlıkları ortaya çıkacaktır. Jel plaka üzerinde sadece bir organizma belirir. Candida auris.
Danimarka’da ilk vaka
2022’de Danimarkalı bir kişi, bir Danimarka hastanesine yatırılmak üzere Güney Afrika’dan evine döndü. Kişinin tedavi edilmesi gereken birkaç yarası vardı ve Güney Afrikalı doktorlar hastanın derisinde Candida auris bulmuşlardı.
Deride bir mantarın bulunması kendi başına tehlikeli değildir -ancak kan dolaşımına girdiğinde tehlikeli hale gelir. Danimarka hastanesi, Candida auris’in hastanedeki diğer hastalara yayılmamasını sağlamak için ekstra güvenlik önlemleri aldı. Muayene için gerekli ekipman için de yer olması için iki odaya kabul edildi. Bu, hastanın başka bölümlere taşınmasına gerek kalmamasını sağladı.
İki izole odaya ulaşmak için personelin iki kilitten geçmesi gerekiyordu. Hasta iyileşerek taburcu edildi ve 24 saatin üzerinde odalarda ve kilitlerde her şey dezenfekte edildi.
Danimarka’da şu ana kadar dört vaka
Bu iki odadan birine kabul edilen bir sonraki hasta, orada sadece beş saat kaldı – ancak bu, hastanın kan dolaşımında Candida auris ile enfekte olması için yeterliydi.
Vakaları takip eden Danimarka’daki Statens Serum Institut, Mikoloji Birimi başkanı ve profesör Maiken Cavling Arendrup, “Bunun nasıl olabileceğini anlamak zor” dedi.
Bugüne kadar Danimarka’da tümü 2022’den olmak üzere dört Candida auris vakası kaydedildi. Üç vaka yurt dışından eve dönen insanların derisinde görülürken, dördüncüsü hastane odasında beş saat kaldıktan sonra enfekte olan hastadır. Hem üç taşıyıcı hem de enfekte hasta iyileşti.
Daha iyi tedavi ihtiyacı
“Bu mayanın sorunu, onu öldürmenin çok zor olmasıdır. Araştırma grubundan Maria Szomek, “Mantar çok dirençlidir ve bu nedenle tedavi edilemeyen ciddi enfeksiyon riski vardır” dedi ve ekledi: “Piyasada mantarla savaşabilecek birçok ilaç türü var. Ancak, Candida auris direnç geliştirmede son derece iyi olduğu için, ilaçları etkileri giderek daha az oluyor, bu nedenle şu anki zorluk, işe yarayan daha iyi ilaçlar geliştirmek. Bu, yalnızca mayanın büyümesini engellemekle kalmayan, aynı zamanda kalan maya hücrelerini fiilen öldüren ilaç anlamına gelir.”
Candida auris ve hücreleri öldürme potansiyeline sahip diğer mayalara karşı mevcut ilaçlar genellikle sözde polienlere dayanmaktadır. Polienler, doğuştan gelen savunma sistemlerinin bir parçası olarak belirli bakterilerde doğal olarak bulunan bir grup maddedir. Polienler, tıbbi kullanım için bakterilerden ekstrakte edilebilir.
Doğanın kendi savunma sistemini geliştirebilir miyiz?
Ancak Maria Szomek’in de belirttiği gibi; Polienlerin mayayı öldürme mekanizmaları çok iyi anlaşılamamıştır. Ancak bu, yeni ve geliştirilmiş polien bazlı ilaçlar geliştirmek için gereklidir.
Maria Szomek, “Bu nedenle, doğanın kendi polienlerinin nasıl çalıştığını anlamak için çalışıyoruz” dedi.
Grup, laboratuvarlarında polienler tarafından saldırıya uğradığında bir maya hücresine ne olduğunu incelemek için gelişmiş mikroskopi kullanıyor. Grup, teorik ve hesaplamalı kimya alanındaki meslektaşları Peter Reinholdt ve Jacob Kongsted ile bir araya geldi ve ayrıca Leipzig Üniversitesi ve Humboldt Üniversitesi Berlin’deki iki Alman araştırma ekibiyle birlikte çalışıyor.
Hücrede hassas saldırı
Araştırmacılar gerçek Candida auris hücreleriyle değil, bunun yerine fungisit Natamisin’den gelen polienlere maruz bıraktıkları zararsız modeller üzerinde çalışıyorlar.
“Şu gibi şeylerle ilgileniyoruz: polienler hücre zarından nasıl geçiyor? Maria Szomek, steroidlerin bir alt grubu ve polienlerin saldırısının hedefi olan ergosterole nasıl bağlanır ve onunla etkileşime girer?
Kaynak: Olağandışı Bir Mantar Küresel Bir Sağlık Sorununa Yol Açabilir
Derleyen: Figen Berber
Olağandışı Bir Mantar Küresel Bir Sağlık Sorununa Yol Açabilir