Okyanusun Derinliklerinde Ateş Denizi: Dev Lav Alanları Şaşkınlık Yarattıyor
Araştırmacılar, Axial Seamount’taki devasa lav akıntıları ve çöken lav havuzlarının, su altı volkanik patlamalarının deniz tabanını nasıl yeniden şekillendirdiğini ortaya koyduğunu keşfetti.
Volkanik patlamalar ciddi jeolojik riskler oluşturur. Denizaltı volkanlarını doğrudan gözlemlemek özellikle zordur, ancak okyanus tabanını şekillendirmede merkezi bir rol oynarlar ve yakındaki kıyı şeritlerini tehdit eden tsunamiler oluşturabilirler.
Juan de Fuca Sırtı, Oregon ve Washington kıyılarına yakın, kuzeydoğu Pasifik boyunca yaklaşık 500 kilometre (310 mil) uzanır. Bu sırt boyunca, 1980’lerde keşfedilmesinden bu yana birçok kez patlamış olan aktif bir su altı volkanı olan Axial Seamount bulunur.
MBARI’nin otonom sualtı araçları, Axial Seamount’taki bu 100 metre derinliğindeki (330 fit) kurutulmuş lav göleti kompleksini de içeren lav akıntılarının (kesik siyah çizgiyle belirtilmiştir) yüksek çözünürlüklü haritalarını sağladı. (Fotoğraf: Jennifer Paduan © 2026 MBARI)
Yirmi yılı aşkın bir süredir, MBARI’nin Deniz Tabanı Haritalama Laboratuvarı ve Denizaltı Volkanizma Ekibi’nden ekipler, araziyi haritalamak için otonom su altı araçları (AUV’ler) ve örnek toplamak ve doğrudan gözlem yapmak için uzaktan kumandalı araçlar (ROV’ler) kullanarak bu bölgeyi araştırdılar. En son sonuçları Geochemistry, Geophysics, Geosystems dergisinde yayınlandı.
Detaylı haritalama, volkanın uzak yarık bölgeleri boyunca uzanan üç olağanüstü büyük lav akıntısı alanını ortaya çıkardı. Her biri 65 ila 100 kilometrekare (25 ila 39 mil kare) arasında bir alanı kaplıyor ve 130 metreye (427 fit) kadar kalınlığa ulaşıyor. Bu akıntılar içinde, bilim insanları, karada veya deniz tabanında başka bir yerde açık bir karşılığı olmayan derin, bağlantılı lav göletleri ağı tespit ettiler. Çalışma, bu sıra dışı yapıların nasıl geliştiğine dair yeni bilgiler sağlıyor.
Lav akıntıları şişer, çöker ve yeniden şekillenir
Lav akıntıları dışa doğru genişledi ve ardından kalınlaştı; bu süreç, erimiş malzemenin içeride yükselmeye ve yayılmaya devam etmesiyle ileri hareketleri yavaşladıktan sonra şişme olarak bilinir. Bu iç basınç, yüzeyin kabarmasına, taşmasına ve kırılmasına neden oldu. Katılaşmış kabuğun bazı bölümleri çöktüğünde, çatılar çökerken derin çukurlar oluştu. Lav havuzlarının bazıları, yapısal kırılmalar sıvı kayanın akmasına izin verene kadar erimiş halde kaldı.
Bu büyük patlamalar, volkanın zirvesindeki magma odasına bağlı dayklar aracılığıyla hızla beslendi. Kanıtlar, bu olayların en sonuncusunun, yaklaşık 1200 yıl önce, zirve kalderasının dramatik bir çöküşüyle aynı zamana denk gelmiş olabileceğini göstermektedir. Daha eski lav alanlarının benzer süreçlerle oluştuğu ve daha önceki kaldera çöküşleriyle de bağlantılı olabileceği görülmektedir.
Kaynak: https://scitechdaily.com
Hunga Volkanının Patlaması Uzayın Sınırına Kadar Ulaştı ve Atmosferi Soğuttu