Nükleer Testler Grönland Köpek Balıklarının Dünyadaki En Uzun Ömürlü Tür Olduğunu Ortaya Koydu
20. yüzyıldaki termonükleer silah testlerinden elde edilen radyokarbon tarihleme verileri, uluslararası bir bilim insanı ekibinin Grönland köpekbalıklarının yaşını belirlemesine yardımcı oldu.
Kemik dokusunun yokluğu nedeniyle, bu köpekbalıklarının ömrü gizemini koruyordu. Göz merceğinin çekirdeklerindeki proteinlerin analizi, bu yavaş hareket eden yırtıcıların ortalama 272 yıl yaşadığını, bazı bireylerin ise 392 yıla kadar ulaştığını ve böylece en uzun ömürlü omurgalılar olduklarını ortaya koydu.
Grönland köpekbalıkları hiç acele etmezler : En yüksek hızları saatte sadece 2,9 kilometredir ve bu da onları okyanustaki en yavaş balıklardan biri yapar.
Yavaş tempolarına rağmen, uyuyan fokları avlayarak avlarını ağızlarına çekmeyi başarırlar. Dahası, bu köpekbalıklarının midelerinde kutup ayısı kalıntıları ve bir ayı yavrusunun çenesi bulunmuştur, ancak bilim insanları bu durumlarda avcıların sadece leş yediğine inanmaktadır.
Bilim insanları uzun zamandır Kuzey Atlantik’in soğuk sularında yaşayan Grönland köpekbalıklarının kesin yaşını belirleyemiyorlar. Balık yaşını tahmin etmek için kullanılan geleneksel yöntemler, pullar veya iç kulak kemikleri gibi kalsifiye yapılardaki katmanları saymaya dayanır.
Ancak Grönland köpekbalıklarında sert kemik dokusu bulunmaz. Bu gizemi çözmek için uluslararası bir araştırma ekibi, 28 bireyin merceklerinde radyokarbon tarihleme yöntemini kullandı.
Mercek çekirdeği doğum öncesi oluşur ve köpekbalığının yaşamı boyunca değişmeden kalan, metabolik olarak inert proteinlerden oluşur ve doğumdaki karbon seviyelerini kaydeder.
Çalışmadaki kilit faktörlerden biri de “bomba darbesi” olarak adlandırılan olaydı. 1950’lerin ortalarında, atmosferik termonükleer silah testleri, deniz ekosistemine hızla nüfuz eden keskin bir radyoaktif karbon salınımına neden oldu. Bu radyasyon patlaması, deniz canlılarının dokularında belirgin bir iz bıraktı.
Bilim insanları küçük köpekbalıklarını inceledikten sonra gözlerinde yüksek konsantrasyonda radyoaktif karbon keşfettiler. Bu, nükleer testlerin başlamasından sonra doğduklarını doğruladı. Elde edilen bu belirteç, matematiksel bir büyüme modelinin kalibrasyonu için bir başlangıç noktası görevi gördü.
Biyologlar, genç ve büyük bireylerin izotop içeriklerini karşılaştırarak, nükleer testlerden yüzyıllar önce doğan devlerin yaşını hesaplayabildiler. Çalışma Science dergisinde yayınlandı .
Sonsuza dek yaşa – sonsuza dek yüz
Analiz, Grönland köpek balıklarının ortalama ömrünün yaklaşık 272 yıl olduğunu ve incelenen en büyük ve en yaşlı örneğin inanılmaz bir şekilde yaklaşık 392 yıl yaşadığını gösterdi.
Bu yırtıcılar, balina türlerinden bile daha uzun ömürlü olup, gezegendeki en uzun ömürlü omurgalılar olarak resmi olarak kabul edilmektedir. Son derece yavaş metabolizmaları nedeniyle, birkaç yılda sadece birkaç santimetre uzarlar ve dişiler ancak 156 yaşında cinsel olgunluğa ulaşırlar.
Çalışmanın yazarları bu verilerin önemini vurguluyor : “Sonuçlarımız, Grönland köpekbalıklarının korunmasına yönelik ihtiyatlı bir yaklaşımın gerekliliğini güçlü bir şekilde ortaya koymaktadır; zira bu köpekbalıkları Arktik balıkçılığında sıklıkla yan ürün olarak yakalanmakta ve son zamanlarda ticari sömürünün hedefi haline gelmiştir.”
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Nükleer Testler Grönland Köpek Balıklarının Dünyadaki En Uzun Ömürlü Tür Olduğunu Ortaya Koydu
Yeni Gine Kıyılarında Yeni Bir “Yürüyen” Köpek Balığı Türü Keşfedildi