Nube, Karanlık Madde Modeline Meydan Okuyan Neredeyse Görünmez Galaksi
Nube, Instituto de Astrofísica de Canarias (IAC) liderliğindeki uluslararası bir araştırma ekibi tarafından keşfedilen neredeyse görünmez bir cüce galaksidir. Bu isim, gruptaki araştırmacılardan birinin 5 yaşındaki kızı tarafından önerilmiş ve cismin dağınık görünümünden kaynaklanmaktadır. Yüzey parlaklığı o kadar sönüktür ki, cismin bir tür hayalet gibi dağınık görünümü nedeniyle gökyüzünün bu bölümünde daha önce yapılan çeşitli araştırmalarda fark edilmemiştir. Bunun nedeni, yıldızlarının o kadar geniş bir hacme yayılmış olmasıdır ki “Nube” (İspanyolca “Bulut”), neredeyse tespit edilemez.
Yeni keşfedilen bu galaksi, onu daha önce bilinen nesnelerden ayıran bir dizi özelliğe sahiptir. Araştırma ekibi, Nube’nin kendi türündeki diğer cisimlerden 10 kat daha sönük bir cüce galaksi olduğunu, ancak aynı zamanda benzer sayıda yıldıza sahip diğer cisimlerden 10 kat daha geniş olduğunu tahmin ediyor.
Bunun astronomi bilen herkes için ne anlama geldiğini göstermek için, bu galaksi Samanyolu’nun üçte biri büyüklüğünde ancak Küçük Macellan Bulutu’na benzer bir kütleye sahiptir.
Makalenin ilk yazarı ve IAC ile ULL’de araştırmacı olan Mireia Montes, “Mevcut bilgilerimizle, böylesine uç özelliklere sahip bir galaksinin nasıl var olabileceğini anlamıyoruz” diyor.
Makalenin ikinci yazarı Ignacio Trujillo, birkaç yıldır Legado del IAC Stripe 82 projesi çerçevesinde Sloan Digital Sky Survey (SDSS) görüntülerine dayanarak belirli bir gökyüzü şeridini analiz ediyor. Veri revizyonlarından birinde, bir araştırma projesi oluşturmak için yeterince ilginç görünen soluk bir yama fark ettiler.
Bir sonraki adım, Gran Telescopio Canarias’tan (GTC) alınan ultra derin çok renkli görüntüleri kullanarak, araştırmadaki bu yamanın bir tür hata değil, son derece dağınık bir nesne olduğunu doğrulamaktı. Silikliği nedeniyle Nube’nin tam uzaklığını belirlemek zordur.
Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Green Bank Teleskobu (GBT) ile elde edilen bir gözlemi kullanan yazarlar, Nube’nin mesafesini 300 milyon ışık yılı olarak tahmin ettiler. Ancak La Palma’daki Roque de los Muchachos Gözlemevi’ndeki Çok Büyük Dizi (VLA) radyoteleskopu ve optik William Herschel Teleskobu (WHT) ile yapılacak gözlemler, bu mesafenin doğru olup olmadığını göstermelerine yardımcı olacaktır.
Ignacio Trujillo, “Galaksinin daha yakın olduğu ortaya çıkarsa, yine de çok garip bir nesne olacak ve astrofizik için büyük zorluklar sunacaktır” diyor.
Mevcut karanlık madde modeline bir başka meydan okuma mı?
Genel kural, galaksilerin iç bölgelerinde çok daha büyük bir yıldız yoğunluğuna sahip olduğu ve bu yoğunluğun merkezden uzaklaştıkça hızla düştüğüdür. Ancak Montes, Nube’de “yıldız yoğunluğunun nesne boyunca çok az değiştiğini, bu yüzden bu kadar soluk olduğunu ve GTC’den ultra derin görüntüler elde edene kadar onu iyi gözlemleyemediğimizi” söylüyor.
Nube gökbilimcilerin kafasını karıştırdı. Ekip, ilk bakışta Nube’nin tuhaf özelliklerine dair herhangi bir etkileşim ya da başka bir gösterge olmadığını açıklıyor. Kozmolojik simülasyonlar, farklı senaryolar temelinde bile onun “aşırı” özelliklerini yeniden üretemiyor. Montes, “Şu anda kabul edilen kozmolojik modelde, yani soğuk karanlık madde modelinde geçerli bir açıklamamız yok” diye açıklıyor.
Soğuk karanlık madde modeli evrendeki büyük ölçekli yapıları yeniden üretebilir, ancak Nube vakası gibi iyi bir cevap veremediği küçük ölçekli senaryolar vardır. Farklı teorik modellerin bunu nasıl üretemediğini gösterdik; bu da onu şimdiye kadar bilinen en uç durumlardan biri haline getiriyor.
Montes, “Bu galaksi ve bulabileceğimiz benzerleri ile evrenin anlaşılmasına yeni bir pencere açacak ek ipuçları bulmamız mümkün” diyor.
Ignacio Trujillo, “Çekici olan bir olasılık, Nube’nin olağandışı özelliklerinin bize karanlık maddeyi oluşturan parçacıkların son derece küçük bir kütleye sahip olduğunu göstermesidir” diyor. Eğer öyleyse, bu galaksinin olağandışı özellikleri kuantum fiziğinin özelliklerini galaktik ölçekte gösterecektir. “Eğer bu hipotez doğrulanırsa, en küçüğün dünyasını en büyüğün dünyasıyla birleştiren doğanın en güzel gösterilerinden biri olacaktır” diyerek sözlerini tamamlıyor.
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: Nube, Karanlık Madde Modeline Meydan Okuyan Neredeyse Görünmez Galaksi
Birleşen Karanlık Madde Yıldızları Sıradışı Bir Kütleçekim Dalgası Üretmiş Olabilir