Neptün’ün Beyaz Bulutları Neredeyse Tamamen Yok Oldu
Güneş’ten sekizinci ve sonuncu gezegen olan Neptün, donmuş metan kristallerinden oluşan beyaz bulutlardan oluşan izleriyle bilinir.
Kuvvetli rüzgârlar bu bulutları buz devi boyunca saatte 1.200 milden daha hızlı bir şekilde kırbaçlıyor. Bu, Güneş sisteminin herhangi bir yerinde kaydedilen en hızlı hız.
Ancak yeni bir çalışma, bilim insanlarını kısa süreliğine şaşırtan bir gelişmeyle bu bulutların artık tamamen yok olduğunu gösteriyor.
Güneş sistemimizin dördüncü büyük gezegeni olan Neptün bir buz devidir. Bilim insanlarının ‘buzlar’ olarak adlandırdığı kalın bir su, metan ve amonyak karışımından oluşan devasa bir gezegendir.
Bunun üzerinde, üst atmosferinde, güneş ışığındaki spektrumun tüm renklerini yansıtarak onları beyaz yapan gezegenin kendine özgü dönen bulutları vardır.
NASA’nın Voyager 2 uzay aracı, Neptün’ün atmosferinin yükseklerinde yer alan ve Dünya’daki sirrus bulutlarını andıran bu parlak bulutların ilk yakın çekim görüntülerini 1989 yılında elde etti.
Deniz mavisi ve kobalt renkli bulut bantlarıyla sarılmış olan gezegen, Jüpiter ve Satürn’ün mavi renkli bir kardeşi gibi görünüyordu; mavi renk, metan varlığına işaret ediyordu.
Neptün’ün bulutlarının evrimini izlemek için araştırmacılar Hubble’dan gelen görüntüleri analiz ettiler.
Uzmanlar bulutların Güneş’in 11 yıllık döngüsünün neresinde olduğuna göre kaybolduğunu ve yeniden ortaya çıktığını keşfettiler. Bunu, Hubble Uzay Teleskobu’nun 1994 yılına ait görüntülerini inceledikten sonra keşfettiler.
Astronomi profesörü Imke de Pater, “Neptün’de bulutların bu kadar çabuk kaybolması beni şaşırttı” dedi. Bulut aktivitesinin birkaç ay içinde düştüğünü gördük.
Uzmanlar ayrıca 2018-2019 yılları arasında Kaliforniya’daki Lick Gözlemevi’nden ve 1994-2022 yılları arasında Hawaii’deki Keck Gözlemevi’nden alınan verileri de incelediler.
Buz devinin orta enlemlerinde normalde bol miktarda görülen bulutların 2019’da azalmaya başladığını ve o zamandan beri eski haline dönmediğini tespit ettiler.
2019’un sonlarından itibaren sadece güney kutbu bulut aktivitesi gösterdi.
Harvard Astrofizik Merkezi’nden Erandi Chavez, “Dört yıl sonra bile, geçtiğimiz Haziran ayında çektiğimiz en son görüntüler, bulutların hala eski seviyelerine dönmediğini gösteriyor” dedi.
‘Bu son derece heyecan verici ve beklenmedik bir durum, özellikle de Neptün’ün daha önceki düşük bulut aktivitesi dönemi bu kadar dramatik ve uzun süreli olmadığı için’.
Veriler ayrıca Neptün’ün kaybolan bulutları ile güneş döngüsü (güneşin manyetik alanının her 11 yılda bir dönerek güneş radyasyonu seviyelerinin dalgalanmasına neden olduğu dönem) arasında bir bağlantı olduğunu ortaya koydu.
Bu şaşırtıcıydı; çünkü Neptün güneşten en uzak gezegendir ve fazla güneş ışığı almaz – Dünya’da aldığımız güneş ışığının sadece 1/900’ü kadar.
Ekip, güneş döngüsünün zirveye ulaşmasından iki yıl sonra Neptün’de artan sayıda bulutun ortaya çıktığını tespit etti. Güneş’in UV ışınlarının, yeterince güçlü olduğunda, Neptün’ün bulutlarını üreten bir fotokimyasal reaksiyonu tetikliyor olabileceği düşünülüyor.
Ekip ayrıca bulutların sayısı ile buz devinin güneş ışığından yansıyan parlaklığı arasında pozitif bir korelasyon buldu. Gezegenin yansıtıcılığı 2020’de şimdiye kadar gözlemlenen en düşük seviyeye ulaştığında, bulutların çoğu yok oldu.
Çalışma, Neptün’ün küresel bulutlu havasının, gezegenin her biri yaklaşık 40 yıl süren dört mevsiminden değil, güneş aktivitesinden kaynaklandığını gösteriyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Neptün’ün Beyaz Bulutları Neredeyse Tamamen Yok Oldu
Harvard profesörü: Uzaylılar ‘Tanrısal’ Zekaya Sahip ve Evrenimiz Laboratuvarları Olabilir