Neolitik Seramikler, Birden Fazla Türün Sütünün İşlendiğini Ortaya Koyuyor
Birden fazla süt hayvanı kullanıldığını gösteren yüksek lor içerikli kalıntılarla tanımlanmış Neolitik seramikler.
Yeni bir çalışma, Geç Neolitik Polonya’da, birden fazla hayvandan elde edilen süt kullanılarak peynir yapıldığına dair kanıtlar buldu.
Araştırma, ilk çiftçilerin sütteki laktoz içeriğini azaltarak peynir ya da yoğurt gibi diğer süt ürünlerine dönüştürdüklerini ve inek, koyun ya da keçi gibi farklı hayvanlardan elde edilen süt ürünlerini kullandıklarını gösteriyor.
Çalışma Royal Society Open Science dergisinde yayımlandı.
Laktoz intoleransı, Neolitik Dönem’de ve vücutta laktozu parçalayan enzim olan laktazın üretilmesini sağlayan genetik bir mutasyonun yaygınlaştığı Geç Bronz Çağı’na kadar Avrupa’da hemen hemen herkeste görülen yaygın bir durumdu.
Araştırmacılar Geç Neolitik Dönem’de süt ürünleri işleme pratiğini inceleyerek, çanak çömleklerde peynir yapımına işaret eden yüksek lor içerikli kalıntılar tespit etti ve birden fazla süt türünün kullanıldığını ortaya çıkardı.
York Üniversitesi Arkeoloji Bölümü’nden Dr. Harry Robson, “Bu sonuçlar, Orta Avrupa’nın en eski çiftçilerinden bazıları tarafından süt ürünlerinin kullanımına ilişkin anlayışımıza önemli ölçüde katkıda bulunuyor.
“Önceki araştırmalar bu dönemde süt ürünlerinin bazı Avrupa bölgelerinde yaygın olarak bulunduğunu göstermiş olsa da, burada ilk kez, seramiklerin analizinden sığır, koyun ve keçi de dahil olmak üzere çeşitlendirilmiş bir süt sürüsüne dair net kanıtlara sahibiz.”
York, Cambridge, Toruń ve Kraków Üniversitelerinden bilim insanları ve arkeologlar, Polonya’nın orta kesimindeki Sławęcinek bölgesinde bulunan seramikleri ve yüzeylerindeki kalıntıları incelemek için çok sarmallı proteomik ve lipid analizi yaklaşımını kullandılar.
Yeni gelişme, proteomik verileri karşılaştırarak peynir yapımının (ve diğer lor zenginleştirici süt ürünleri işlemlerinin) lor proteinlerinin oranını inceleyerek doğrudan tespit edilebileceğine dair kanıt sağlıyor. Sonuçlar aynı zamanda Avrupa’da türünün ilk örneği olma özelliğini taşıyor.
Bu dönemde laktoz intoleransının yaygın olmasına rağmen, Neolitik dönemde süt ürünleri tüketildiğine dair kanıtlar bulunmaktadır: örneğin süt ürünleri sürüleri için beklenen öldürme şekillerine sahip hayvan kemikleri, seramik kaplardaki süt ürünleri yağları ve antik diş taşı veya plaklarındaki süt ürünleri proteinleri.
Cambridge Arkeoloji Bölümü’nde doktora öğrencisi olan başyazar Miranda Evans şunları söyledi: “Proteomik sonuçlar, antik kalıntıların hem modern peynir yapım kalıntılarına hem de peynirin kendisine çok benzediğini, tam yağlı süte benzemediğini gösterdi. Bu da Sławęcinek halkının peynir yapımını ya da loru zenginleştiren başka bir süt işleme biçimini uyguladığını ortaya koyuyor.”
Peynir yapımında birden fazla türün kullanıldığına dair kanıtlar, alanda hem inek hem de koyun veya keçi kemiklerinin bulunmasıyla desteklenmiştir.”
Kaynak: https://phys.org
Derleyen: Simge Kara