Neolitik Dönem İnsanlarında “Esnek” Cinsiyet Rollerine Dair Kanıtlar Bulundu
Arkeologlar, günümüzde Macaristan sınırları içinde bulunan iki Neolitik mezarlığı inceleyerek, eski çağlarda erkek ve kadın rollerinin kesin olarak ayrıldığına dair düşüncelerin büyük ölçüde basitleştirilmiş olabileceğini keşfettiler.
Kemiklerin, mezar eşyalarının ve iskelet özelliklerinin analizi, Taş Devri insanlarının yaşamlarının yaygın olarak inanıldığından daha karmaşık ve çeşitli olduğunu ortaya koydu.
Amerikan Biyolojik Antropoloji Dergisi’nde yayınlanan yeni bir çalışmada , uluslararası bir bilim insanı ekibi, Macaristan’daki iki arkeolojik alanda (Polgár Ferencsi Hat ve Polgár Csószalom) gömülü 125 yetişkinin kalıntılarını analiz etti.
Bu yerleşimler, Geç Neolitik dönemin farklı zamanlarında, yaklaşık 7.300-7.100 ve 6.800-6.600 yıl önce var olmuşlardır.
Araştırmacılar, insanların yaşam tarzlarını yalnızca mezar eşyalarından değil, aynı zamanda kemiklerinin durumundan da yola çıkarak yeniden oluşturmaya çalıştılar.
Arkeologlar genellikle bir veya iki analitik yöntem kullanırlar, ancak bu çalışmada birkaç yöntemi birleştirmeye karar verdiler: cinsiyeti belirlemek için pelvis şekli, DNA analizi, iskeletteki gerilme izleri ve hatta diş aşınma desenleri.
Bu yaklaşım, Neolitik toplumun günlük yaşamına dair daha eksiksiz bir tablo oluşturmayı mümkün kıldı.
Neredeyse hiç fark yok.
Daha eski bir mezarlık olan Polgár-Ferenci-hat’ın ise şaşırtıcı bir şekilde “eşit” olduğu ortaya çıktı.
94 yetişkin mezarından sadece birkaçına eşya eşlik ediyordu ve bunlar arasında cinsiyete göre net bir ayrım yoktu.
Ancak kemiklerde ilginç bir ayrıntı fark edildi: kadınların yaklaşık yarısında uzun süre diz çökmüş olma izleri görülürken, bu tür izler erkeklerde önemli ölçüde daha az yaygındı.
Bu durum, bazı ev içi faaliyetlerde farklılıklar olduğunu gösterebilir, ancak genel olarak toplum oldukça homojen görünüyordu.
Rollerin ayrıştırılmaya başlandığı zaman
Birkaç yüzyıl sonra durum değişti. Daha sonraki Polgár-Choshalom mezarlığında sembolik farklılıklar şimdiden fark ediliyor:
Kadınlar genellikle Spondylus kabuklarından (yumuşakçalardan) yapılmış kemerlerle birlikte gömülürdü.,
erkekler – taş aletlerle.
Mezardaki cesedin pozisyonu bile farklılık gösteriyordu: erkekler genellikle sağ taraflarına, kadınlar ise sol taraflarına yatırılıyordu.
Ancak burada da durum o kadar basit değildi.
Kurallara uymayan insanlar
Arkeologlar, alışılagelmiş kalıplara uymayan birçok mezar keşfettiler.
Örneğin, bir kadın cilalı bir taş aletle birlikte gömülmüştü; bu nesne genellikle erkeklerin yanına konulurdu.
Bazı kişiler de mezarın “yanlış tarafına” gömülmüştü; bu, geleneksel olarak cinsiyetlerine uygun kabul ediliyordu. Dahası, kemikler üzerindeki fiziksel aktivite izleri, bazı aktivitelerin her iki cinsiyet tarafından da yapıldığını gösteriyordu.
Bütün bunlar, sosyal rollerin koşullara bağlı olarak değişebileceğini gösteriyor.
Neolitik toplumun daha esnek olduğu ortaya çıktı.
Araştırmacılar, mezarlardaki nesneler, cesetlerin pozisyonu ve iskeletlerdeki gerilme izleri gibi tüm verileri karşılaştırdıktan sonra, zaman içinde toplumda “erkek” ve “kadın” meslekleri arasında gerçekten de ayrımların ortaya çıktığı sonucuna vardılar. Ancak bu sınırlar katı değildi.
Bazı kadınlar geleneksel olarak erkeklerle ilişkilendirilen işleri yapabilirken, bazı kadınlar da kadınlarla ilişkilendirilen işleri yapabiliyordu. Dahası, bu tür bireyler bazen toplum yaşamındaki rollerini yansıtan özel cenaze törenleriyle onurlandırılıyordu.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Neolitik Dönem İnsanlarında “Esnek” Cinsiyet Rollerine Dair Kanıtlar Bulundu