Neandertaller Un Öğütüyordu: 40.000 Yıllık Değirmen Taşları Bulundu
Uluslararası bir arkeolog ekibi tarafından yapılan bir araştırma, günümüz İtalya’sında 39.000 ila 43.000 yıl önce yapılmış beş değirmen taşını tanımlıyor. Tahıl öğütmenin ilk kanıtı, Neandertaller ve Homo sapiens arasındaki geçiş döneminden geliyor. En eski değirmen taşı Neandertal bölgesinde bulundu. Yani, belki de insanlar onlardan tahıl öğütmeyi öğrendi.
Tarımın icadından çok önce insanlar, tahılları ve diğer yabani bitkileri öğüterek insan tüketimine uygun un haline getirmeyi zaten biliyorlardı. Şimdi Neandertallerin de bunu yapabileceği ortaya çıktı.
Montreal Üniversitesi’nde profesör olan çalışmanın ortak yazarı Julien Riel-Salvatore, “Bu, bitki işleme ve un üretimi için en eski kanıtları birkaç bin yıl geriye itiyor” dedi. “Cenova Üniversitesi’nden meslektaşım Fabio Negrino ile birlikte 20 yılı aşkın süredir üzerinde çalıştığımız, kuzey İtalya’daki Riparo Bombrini’den gelen değirmen taşı, Neandertallerin de tahıl öğütebildiklerini gösteriyor. Bu beklenmedik bir şeydi.”
Neandertal’den Homo sapiens’e kadar olan dönem, modern İtalya’nın kuzeybatısında ve güneybatısında geç Mousterian (Neanderthal), Ulutsk ve proto-Aurignacian (H. sapiens) komplekslerinin bir arada bulunmasıyla karakterize edildi.
Değirmen taşları, Liguria’daki Balzi Rossi arkeolojik bölgesinde Tiren Denizi’nden Riparo Bombrini yarımadasında ve Alburni masifinin eteğinde Grotta di Castelcivita olmak üzere birbirinden yaklaşık 1000 km uzaklıkta bulunan iki Paleolitik bölgede bulundu.
Her iki yerdeki değirmen taşlarının yüzeyinde, yabani tahıllar da dahil olmak üzere çeşitli bitkilerin öğütülmesine işaret eden çeşitli morfolojilere sahip nişasta granülleri bulundu.
Bilgi ve buluşların yayılması
Her iki yerde de benzer un öğütme uygulamalarına dair kanıtlar, belki iki farklı kültürel gelenekte zaten var olan bir miras olarak veya belki de iki grup arasındaki gerçek temasın bir sonucu olarak, her iki popülasyonda da belirli teknolojik bilgi ve yeme alışkanlıklarının yaygın olduğunu vurgulamaktadır.
Değirmen taşını kimin icat ettiği bilinmiyor ama insanların öğütmeyi Neandertallerden öğrenmiş olması muhtemeldir.
Her durumda, Neandertal değirmen taşı Homo sapiens’in değirmen taşlarından daha eskidir. Riparo Bombrini’den Neandertal değirmen taşı, Avrupa’daki bitki işlemenin en eski örneğidir. Aynı bölgede proto-Aurignacian seviyelerine ait iki değirmen taşı, bölgeyi yaklaşık bin yıl sonra işgal eden Homo sapiens’in tahılları dövdüğünü gösteriyor.
Campania’daki Castelcivita’nın proto-Aurignacian mağarasında bulunan iki değirmen taşı benzer bir morfolojiye sahiptir, ancak bunlardan biri daha işlevsel hale getirmek için kasıtlı bir modifikasyondur. İnsanlar zaten araçlarını nasıl geliştireceklerini biliyorlardı.
Riel-Salvatore, “Unun öğütülmesi önemli bir buluş çünkü hem Neandertallerin hem de insanların yiyecekleri daha güvenli bir şekilde depolamasına ve taşımayı kolaylaştırmasına olanak sağladı” diyor. “Hareket halindeydiler ve yaratıcıydılar. Yaşadıkları şartlar düşünüldüğünde akla hayranlık duymaktan başka bir şey gelmiyor.”
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Neandertaller Un Öğütüyordu: 40.000 Yıllık Değirmen Taşları Bulundu
Moğolistan’ın Gizemli ‘Yasak Bölgesi’: Cengiz Han’ın 800 Yıllık Sırrı