Nasıl Oldu da Köpek Balıkları Dinozorları Yok Eden Asteroit Felaketinden Zarar Görmeden Kurtuldu?
Eski dişlerin yeni bir analizine göre, 66 milyon yıl önce dinozorları ve dünyadaki yaşamın çoğunu yok eden asteroit, köpek balıklarını yara almadan bıraktı.
Antik balık türlerinin dişleri üzerinde yapılan yeni araştırmaya göre, köpek balıkları doğanın en büyük hayatta kalanlarıdır.
66 milyon yıl önce Meksika Körfezi’ne çarpa büyüklüğü bir şehir boyutunda olan asteroit, dinozorlar da dahil olmak üzere karadaki ve sudaki neredeyse tüm yaşamı yok etti.
Bununla birlikte, zamanla genetik çeşitliliği aramak için köpek balığı dişlerini analiz etmeyi içeren yeni araştırma, bu felaket olayından zarar görmediklerini ortaya çıkardı.
27 milyon yıllık bir süreyi kapsayan, sekizi şu anda canlı ve biri soyu tükenmiş olmak üzere dokuz farklı türden 1.239 fosil köpek balığı dişini analiz ettiler.
Bazı köpek balığı türleri asteroit çarpmasından önce düşüşteydi, ancak diğerleri olaydan sonra gelişmeye başladı ve DNA hasarını onarma yetenekleri, apeks yırtıcılarının bu güne kadar ilerlemeye ve gelişmeye devam etmelerinin nedeni olabilir.
(Köpek Balıklarının Birbirlerinden Kaçınmak İçin Vardiyalı Avlandığı Keşfedildi)
Baş yazar Mohamad Bazzi, 150 km çapında bir krater bırakan patlayıcı olayın ‘köpek balıkları için diğer omurgalı soylarının çoğu kadar dramatik olmadığını’ söyledi.
Bulgu, ikonik Büyük Beyaz’ın ve kuzenlerinin, kendi DNA’sını onarma yeteneğine sahip, gezegendeki en dayanıklı yaratıklar olduğuna dair kanıtlara katkıda bulunuyor.
Büyük Beyaz Köpek balıkları ayrıca insanlardan daha güçlü bağışıklık sistemlerine sahiptir ve bu da bir dizi potansiyel olarak ölümcül enfeksiyonla savaşmalarını sağlar.
Köpek balıkları en az 450 milyon yıldır varlar ve uzun ömürleri nedeniyle ‘yaşayan fosiller’ olarak adlandırılıyorlar.
Bazzi, “Köpek balıkları, jeolojik zaman boyunca birden fazla kitlesel yok oluştan sağ kurtulan ikonik deniz yırtıcılarıdır” dedi.
Kemikten çok daha yumuşak olan ve bu nedenle fosilleşmeden nadiren kurtulan kıkırdaktan yapıldığı için çok az köpek balığı iskeleti ortaya çıkarılmıştır.
Bazzi, üretken fosil kayıtlarının, diğer antik yaratıklarda bulunan kemiklerden ziyade, esas olarak izole dökülen dişlerle temsil edildiğini söyledi.
İsveçli ekip, asteroidin Dünya’ya çarpmasından sonra, 83,6 milyon yıl önce Kretase’nin sonları ile 56 milyon yıl önce Paleojen’in başlarına kadar uzanan 27 milyon yıllık dokuz türden 1.239 dişi taradı.
Bazı apeks yırtıcı grupları – özellikle üçgen bıçak benzeri dişlere sahip olanlar – bu dönemde seçici nesli tükendi.
Öldükten sonra avladıkları deniz hayvanları yüzünden olabilirdi, ancak bu, zamanla artan diğer soylarla dengelendi.
Odontaspididae familyasına uskumru köpek balıklarını dahil ettiler: çok daha sonra gelişen günümüzün Büyük Beyazı gibi.
Balıklarla beslenmeye uyarlanmış jilet gibi keskin, dişe benzer dişleriyle tanınırlar ve genişlemeleri, erken Paleojen’de yüzgeçli balıkların ortaya çıkmasıyla aynı zamana denk gelir.
Bazzi, “Bu seçici yok olma modeli, uzman tetrapod avcılarından daha genel kemikli balık beslenmelerine ekolojik bir değişimi yansıtabilir” dedi.
Çalışma, Kretase kitlesel yok oluşunun sonunda birden fazla köpek balığı grubundaki diş şekillerinin ilk küresel araştırmasıdır.
Bazzi, “Dinozorlar yok edildiğinde köpek balığı çeşitliliği etkilenmedi” dedi.
Büyük Beyaz’ın genomunun haritalanması, onu kansere ve diğer hastalıklara karşı koruyan mutasyonları ortaya çıkardı ve bilim insanları bir gün, daha fazla araştırmanın bu bulguların insanlarda hastalıkların tedavisine uygulanmasına izin verebileceğini umuyorlar.
Kararsız genler, bizi yaşlılığa bağlı hastalıklara karşı savunmasız kılan şeydir ve köpek balıkları o kadar uzun zamandır etraftalar ki, DNA’ları zamanla hasara karşı daha toleranslıdır.
Köpek balıkları, ciddi yaralanmalardan çabucak iyileşme yetenekleri nedeniyle yaraların iyileşmesine ve kanın pıhtılaşmasına da yardımcı olabilir.
Bazzi şunları ekledi: “Sonuçta, çalışmamız Kretase kitlesel yok oluşunun sonuna karmaşık bir morfolojik tepki ortaya koyuyor. Modern köpek balıklarının evrimini etkileyen bir olayı vurguluyor.”
Bulgular PLOS Biology dergisinde yayınlandı.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Köpek Balıklarının Birbirlerinden Kaçınmak İçin Vardiyalı Avlandığı Keşfedildi
/Nasıl Oldu da Köpek Balıkları Dinozorları Yok Eden Asteroit Felaketinden Zarar Görmeden Kurtuldu?/