Güneş Sistemi’nde türünün tek örneği.
Nasa, güneş rüzgarlarının etkisiyle güneşin etrafında dönerken Mars’ın arkasında görünmez, bükülmüş bir manyetik uç buldu ve Mars’ın atmosferinin uzaya nasıl sızdığı konusunda daha fazla bilgi sahibi olmamıza neden oldu.
Bu eşsiz buluş, Mars Planı’nın yerel manyetik alanlarının Dünya’daki manyetik alanlardan nasıl farklı davrandığını gösteren Mars Atmosferi ve Uçucu Evrim Misyonu (MAVEN) uzay aracından elde edilen verilerle ortaya çıkarıldı.
Maryland NASA Goddard Uzay Uçuş Merkezi’ndeki bilim adamlarına göre, Güneş’in güneş rüzgarlarındaki manyetik alanlar ile Mars’ta kalan manyetizma boşlukları arasındaki etkileşimler, kalan atmosferik parçacıklara uzayda bir çıkış noktası sağlar.
Ekipten biri olan Gina DiBraccio, “Mars’ın manyetik ucunun veya magno ucunun Güneş Sisteminde benzersiz olduğunu keşfettik” şeklinde ifade ediyor.
“Bu, kendi manyetik alanına sahip olmayan bir gezegen olan Venüs’teki magno uça benzemiyor ve yeryüzündeki manyetik alanla çevrili olan Dünya’nınki gibi de değildir, bunun yerine ikisinin bir karışımıdır.”şeklinde ekliyor.
Güneş tarafından havaya uçurulan elektrikle ,iletken gazdan oluşan güneş rüzgarlarının, milyarlarca yıl öncesine kadar Mars atmosferinin büyük bölümünü yok etmesine neden olduğu düşünülmektedir.
Şimdi, aynı rüzgarlar, Mars’ın bazı kısımlarında hâlâ bulunan manyetizmanın artakalan bölgeleriyle birleştiği için benzersiz magno uç etkisine neden oluyor.
Güneş rüzgarları kendi manyetik alanlarını taşır ve ters yönde Mars’taki bir bölgeye çarparsa manyetik yeniden bağlanma denen bir etkiye neden olur. Burası görünmez bükülmenin gerçekleştiği yerdir.
DiBraccio, “Modelimiz, manyetik yeniden bağlantının Marsın magno ucuna, güneş rüzgar tarafından taşınan manyetik alanın yönüne bağlı olarak beklenen 45 derecelik açı ile bükülmesine neden olacağını tahmin ediliyor” şeklinde belirtiyor.
“Bu tahminler, Marsın ve güneşin rüzgar manyetik alanları yönündeki MAVEN verileriyle karşılaştırdığımızda, çok iyi örtüşüyor” şeklinde açıklamalarına devam etti.
Bu manyetik yeniden bağlanma, gezegenin üst atmosferindeki elektrik yüklü iyonların,kuyruk tarafından oluşturulan manyetik alana tepkime verdiği için Mars’ta halihazırdaki ince olan atmosfere daha fazla itilmesine sebep olabilir.
Magno uç, esas olarak bu parçacıklara, NASA’ya göre, manyetik yeniden bağlanma ile yaratılmış enerjiyi kullanarak gezegenden akmaya devam etmek için gerilmiş bir lastik bantın aniden geri çekilmesi gibi bir rota veriyor.
MAVEN, Güneş’le ilişkili olarak yörüngesini sürekli olarak değiştirdiğinden, Mars’ın manyetik alanlarını bütünüyle saptayabilir ve güneş rüzgârları tarafından mago ucun bükülmesine ve dalgalanmasına yol açan durumu gösteren bir harita oluşturabilir.
Ardından, araştırmacılar magno ucun yanı sıra manyetik alanların hangi atmosferik kayıplara ve ne ölçüde kayıplara neden olduğunu teyit etmek için MAVEN’deki aletlerin sunduğu bilgileri incelemek istiyorlar.
Önümüzdeki yıllarda Kızıl Gezegen’e yerleşmeye karar verirsek, bunların hepsi hayati bir bilgi olacak – bu atmosfer eksikliği ana engeller arasında yer alıyor.
DiBraccio, “Mars gerçekten de ilginç ama aynı zamanda da karmaşık” dedi.
Araştırma, Amerikan Astronomi Topluluğu’nun Utah’daki Gezegen Bilimleri Bölümü yıllık toplantısında sunuldu.
Çeviri:Yasemin Aydın