Müze Raflarında Uzun Zamandır Kayıp Olan Megalodon Fosilleri Bulundu
Uzun zamandır kayıp olan Otodus megalodon omurları, dev köpekbalığı hakkındaki soruları yeniden gündeme getirirken, müze koleksiyonlarının kırılganlığını da ortaya koydu.
On yıllarca, birkaç devasa köpekbalığı omurgası bir müze rafında fark edilmeden durdu. Tanındıktan sonra, uzun zamandır kayıp olan bu fosiller, okyanuslarda yaşamış en büyük yırtıcılardan biri olan Megalodon’un (şimdi doğru adı Otodus megalodon ) yaşamına dair nadir bir pencereyi yeniden açtı.
Müzeler dünyanın bilimsel ve kültürel tarihinin büyük bir bölümünü korur, ancak önemli örnekler bile kaybolabilir. Bu omurların yeniden keşfi, kayıp olduğuna inanılan fosillerin bazen yeniden ortaya çıkabileceğini ve araştırmacılara fotoğrafların ve yazılı açıklamaların tam olarak yerine koyamayacağı kanıtlar sağlayabileceğini göstermektedir.
Yeni incelenen kalıntılar, bilim insanlarının yaklaşık 15 milyon ila 3,5 milyon yıl önce yaşamış olan bu dev köpekbalığının boyutunu ve gelişimini yeniden değerlendirmelerine yardımcı oluyor . Bulgular, bazı bireylerin 24 metreyi aşan uzunluğa sahip olabileceğine dair önceki tahminleri destekliyor. Karşılaştırma yapmak gerekirse, Jaws filmlerinde tasvir edilen gerçekçi olmayan derecede büyük köpekbalıkları bile yalnızca 10,5 metreye ulaşmıştı.
Analiz, yaklaşık 11 milyon yıl önce yaşamış ve Danimarka’da bulunmuş tek bir köpekbalığına ait birkaç omur üzerinde yoğunlaştı. Köpekbalığı iskeletinin büyük kısmı nadiren fosilleşen kıkırdaktan oluştuğu için, omurlar diş ve çenelerden çok daha az yaygındır. Ayrıca, tek başına bir dişe göre hayvanın genel büyüklüğü hakkında daha net bir tahmin sağlayabilirler. Bu örnekler, bilinen herhangi bir O. megalodon’dan (23 cm çapında) elde edilen en büyük omurlardır.
Yeniden keşif yeni tahminlerin önünü açıyor
Bu önemli örneklerin, 1989’da Kopenhag Jeoloji Müzesi’nden (şimdi Danimarka Doğa Tarihi Müzesi’nin bir parçası) Güney Jutland Müzesi’ne taşınması sırasında yok edildiği düşünülüyordu. Bunlara ait bilimsel kayıtlar eski fotoğraflar ve tanımlamalarla sınırlıydı. Bu omurlardan birkaçı, görünüşe göre onlarca yıldır fark edilmeden bir rafta bekledikten sonra şimdi ortaya çıktı.
Bu durum, yeni doğan bir O. megalodon’un 3,6 metre uzunluğunda olabileceğini ve neredeyse bir yüzyıl yaşayabileceğini tahmin eden yeni bir çalışmanın yapılmasını sağladı .
Savaş, önemli fosilleri yok etti.
Beklenmedik ve talihsiz her türlü olay, müzelerden fosillerin kaybolmasına yol açabilir.
En belirgin örneği, çatışma zamanlarında yaşanabilir. İkinci Dünya Savaşı, çatışmanın her iki tarafında da dinozor fosillerinin kaybına tanık oldu. Yelken sırtlı dinozor Spinosaurus’un orijinal örnekleri, 1944’te Münih’te Müttefiklerin düzenlediği bir hava saldırısı sonucu yok edildi . Daha önce de, erken dönem dinozor Thecodontosaurus’un parçaları da dahil olmak üzere bir dizi örnek, 1940’ta Mihver devletlerinin düzenlediği bir hava saldırısının ardından Bristol’de yok edildi .
Bunlar, uluslararası savaşlarda düşman saldırılarından kaynaklanan ilk kayıplar bile değildi. 1916’da Kanada gemisi SS Mount Temple, bir Alman gemisi tarafından batırıldı. Gemi çoğunlukla buğday taşıyordu, ancak Alberta’dan İngiltere’ye taşınan dinozor fosilleri de vardı . Kargo listeleri belirsiz olduğundan, gemide hangi dinozorların olduğunu bile bilmiyoruz.
Dolaylı eylem de sorunlu olabilir. 1941’de Çinliler, insan benzeri oranlara sahip ilk akrabamız olan “Pekin insanı”nın ( Homo erectus ) 40 kadar örneğini, işgalci Japon kuvvetlerinden değerli erken hominid fosillerini kurtarmak amacıyla ABD’ye taşımaya çalıştılar. Ancak örnekler asla ulaşmadı ve geminin batmasının ardından denizde kaybolmuş olabilirler. Hatta gemiye hiç binmemiş olmaları bile mümkün.
Hassas örnekler kolayca yok olabilir.
Nesneler basitçe kaybolabilir veya parçalanabilir de. ABD’li paleontolog Ed Cope, 1877’de Diplodocus’a benzeyen devasa bir sauropod dinozoruna Amphicoelias fragillimus adını verdi . Onu tek, eksik, kırılgan ama devasa bir omurdan yola çıkarak tanımladı .
Cope, omurganın farklı zamanlardaki ölçülerinde farklılıklar verdiğinden, gerçek boyutunun ne kadar olduğu tam olarak bilinmiyor. Ölümünden sonra koleksiyonu Amerikan Doğa Tarihi Müzesi’ne satıldı, ancak müze bu örneği hiçbir zaman bulamadı. Ne kadar kırılgan olduğu göz önüne alındığında, rafta parçalanmış ve gözden kaçmış veya atılmış olabilir.
Müzeler de kayıplardan muaf değildir. Eğer çok sayıda örneğiniz varsa (Londra’daki Doğa Tarihi Müzesi’nin koleksiyonunda tahmini 80 milyon obje bulunmaktadır ), bir veya iki tanesinin kaybolması kaçınılmazdır.
Bir meslektaşımın, kayıp kütüphane kitapları gibi yanlış rafta duran bir dinozor kafatası ve pterosaur iskeletini fark etmesiyle, müzede kayıp örneklerin ortaya çıkmasına bizzat şahit oldum. Bir de daha kötü niyetli faaliyetler var; araştırmacıların, diğer araştırmacıların inceleyememesi için örnekleri kasıtlı olarak yerlerini değiştirerek bulunmasını zorlaştırdıklarını duydum ve zaman zaman koleksiyonlardan eşyalar çalınıyor.
Felaketler tüm koleksiyonları yok edebilir.
Bunun yanı sıra, doğal afetler ve kazalar tarihi yok edebilir. Japonya’daki 2011 Fukuşima depremi ve tsunamisi, yakındaki Iwaki müzesine büyük hasar verdi ve koleksiyonlarındaki bazı fosiller zarar gördü . 2018’de ise Rio de Janeiro’daki Brezilya Ulusal Müzesi’nin bir kanadı yandı ve sergilenen birçok fosil örneği kayboldu.
Burada ele alınan tüm örnekler göz önüne alındığında, müzeler örnekler için doğası gereği güvenli yerlerdir. Dünyanın dört bir yanındaki kurumlarda onlarca hatta yüzyıllardır saklanan milyonlarca fosil bulunmaktadır. Kazaların olması ve kötü niyetli kişilerin zaman zaman kayıplara yol açması kaçınılmazdır. Neyse ki, en azından ara sıra, bunlar yeniden ortaya çıkıyor ve bize heyecan verici yeni araştırma fırsatları sunuyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Müze Raflarında Uzun Zamandır Kayıp Olan Megalodon Fosilleri Bulundu
Bilim İnsanları Dodo Kuşlarının “Aptal Şişmanlar” Değil, Aktif Gece Kuşları Olduğunu Keşfetti
Müze Raflarında Uzun Zamandır Kayıp Olan Megalodon Fosilleri Bulundu