İsrailli arkeologlar, kazı çalışmalarının başlamasından beş yıl sonra, Kudüs’ün Batı Duvarı’nın yakınındaki “muazzam arkeolojik değeri” olan meydanda 2,700 yıllık kil mührün keşfedildiğini duyurdular.
İsrail’de Bulunan Arkeolojik Değere Sahip Antik Kil Mühürü
İsrailli arkeologlar, yılın ilk günlerinde, bu eski eserin keşfedildiğini duyurdular. Mührün, İsrail Antik Eserler Kurumu’na göre Kudüs’ün o dönemdeki “kentin valisine ait” olduğunu belirten ibareyle çevrili eski İbranice bir betikle yazıtlı olduğu belirtildi.
Sahada bir arkeolog olan Shlomit Weksler-Bdolah, Newsweek’e yaptığı açıklamada şunları söyledi: “Mühürleme bir çeşit logo ya da şehrin valisi adına gönderilen küçük bir hediyelik eşya olarak kullanılıyordu.”
Küçük nesnede İbranice “lesar ha’air” yazıyor ve üstünde birbirine bakan çizgili cübbelerde iki kişi resmediliyor. İlginç bir şekilde, her ikisi de diz boyu çizgili giysiler giyiyor.
Batı Duvarı meydanı yakınında bulunan mühür 13×15 mm ölçülerinde.
Kutsal Kitap’ta Antik Kudüs’ün yöneticilerinden iki ayrı vakada bahsedilmektedir: Bir durumda, İncil, Kral Hizkiya döneminde yöneticilik görevini yerine getiren Yeşu’ya atıfta bulunmaktadır ve bir başka deyişle, Yeşaya günleri boyunca Masseiah yöneticisi olarak atıfta bulunulmuştur. Shlomit Weksler-Bdolah’a göre bu keşif, İncil’den kaynaklanan iddiaları desteklediği için, özellikle tarihi bir bakış açısından önem taşıyor. Reuters’a “Şehrin valisinin 2.700 yıl önce Kudüs’te var olmasıyla ilgili İncil’de yer alan bilgileri destekliyor” diyor ve İsrail Antik Eserler Dairesi tarafından yayınlanan bir YouTube videosunda şunları ekliyor: “Bu çok önemli, çünkü yalnızca İncil döneminde değil, ilk tapınak döneminin sonlarında da Kudüs valisi varmış.”
“Lesar ha’air” yazan İbranice yazıt, “şehrin valisi” olarak tercüme edilmektedir.
Yeni Bulunan Eserler, Kudüs’ün Mevcut Belediye Başkanına Sunuldu
Newsweek, keşfi yapan arkeologların eski eseri Kudüs’teki mevcut belediye başkanına, Nir Barkat’a sunduğunu bildirdi. İsrail Antik Eserler Kurumu eski kil ömührü belediye başkanının ofisinde kısa süre içinde sergileyeceğini açıkladı. Belediye Başkanı Barkat, “Birinci Tapınak dönemi Kudüs’ünden eser elde etmek çok zor” diyor.
Beş Yıllık Kazı Sonunda
Antik nesne, İsrail Antik Eserler Kurumu tarafından Kudüs’ün Batı Duvarı yakınlarında keşfedilmiştir. Weksler-Bdolah, Newsweek’e yaptığı açıklamada, “Beş yıl boyunca yavaş yavaş Batı Duvarı meydanından ana kayaya kadar kazı alanındaydık” dedi. Yeni keşfedilen kil eserin, bölgede ortaya çıkarılan yedi eserden yalnızca biri olduğunu, ortaya çıkarılan antik kefenlerle birlikte bu nesnenin benzersizliğini tespit ettiğini de sözlerine ekledi. CNN tarafından o dönemde bildirildiği üzere, arkeologlar tarafından Kral Hizekiah’ın mührü olabileceği konusunda spekülasyon yapılmış ve 2015 yılında Kudüs’teki benzer bir başka eski eser ortaya çıkarılmıştı.
Alanda bulunan diğer mühürlerden bazıları.
Bununla birlikte, Weksler-Bdolah, en son buluntuların çok büyük bir öneme sahip olduğunu ve arkeolojik değeri olduğuna işaret ediyor.
Daily Mail gazetesinin haberine göre Bdolah, “Kazımızda binalarından birinin, şehir valisi tarafından kullanılan bir nakliye [kargo] varış yeri olması muhtemeldir” diyor. “Geçmişte binada bulunan gerçek mühürlerin büyük bir gruba ek olarak, bu yüksek rütbeli bir mühürün bulgusu, eski Kudüs’ün batı tepesinin batı yamacında yer alan bu alanın, Tapınak Dağı’nın batısında yaklaşık 100 metrede (328 ayak) yer alan bu binada Birinci Tapınak dönemindeki üst düzey görevlilerin yaşadığı gerçeği ilk kez görülmüş oluyor.”
Mühür bulunan Kudüs’teki Batı Duvarı yakınlarındaki kazı alanı.
Tuhaf bir şekilde Antik Eser Kurumu’nun açıklaması, Amerikan Başkanı Donald Trump’ın Kudüs’ü İsrail’in başkenti ilan etmesinden sadece birkaç hafta sonra geldi. Bu karar, şehir statüsü hakkındaki on yıllarca süren bir politikayı neredeyse tamamen iptal etti ve Filistin protestolarını ve uluslararası kaygıyı arttırdı.
Haber: Theodoros Karasavvas
Çeviren: Bünyamin Tan