Moğol İmparatorluğu’nun Başkenti Karakurum İlk Kez Haritalandı
Antik metropolün haritasını ilk kez çıkaran arkeologlara göre, Moğol İmparatorluğu’nun başkenti Karakurum ‘önceden düşünülenden çok daha büyüktü.’
MS 13. yüzyılda Cengiz Han’ın oğlu Ögödei tarafından kurulan şehrin kapsamı Almanya’daki Bonn Üniversitesi’nden uzmanlar sayesinde ortaya çıktı. Gelişmiş jeofizik sayesinde çevredeki araziyi kazmadan antik kentin yol yerleşimlerini, mahallelerini ve ayrıntılarını haritalayabildiler.
Çalışma, tarihçilere, MS 15. yüzyılda harabeye dönen en büyük bitişik imparatorluğun başkentine ne olduğuna dair daha derin bir fikir verdi. Tarihi kayıtlarda adı geçen surların ve kapıların kalıntılarının yanı sıra, surların ötesinde, yaklaşan yollar boyunca 2.9 km kadar uzanan bir şehir buldular.
Surların içinde şehir, saraylar, şehrin sanayi ve konut amaçlı bölgeleri ve eski bölgeleriyle birlikte 1.3 km karelik bir alanı kaplıyordu. Ancak ekip, sonuçta Karakurum’un en büyük özelliğinin hiçbir şey olmadığını, duvarların içindeki alanın yüzde 40’ının boş kaldığını buldu.
Çalışma lideri Profesör Jan Bemmann, ilk kez 1889’da yeniden keşfedilen, ancak o zamandan beri nadiren incelenen Moğol kentinin surlarının çok ötesine uzandığını buldu. “Moğol ve Avrasya tarihindeki seçkin yerinin altını çizen bu önemli şehrin kapsamlı bir yeniden değerlendirmesine ulaşıyoruz” dedi.
Daha yaygın olarak Cengiz Han olarak bilinen Cengiz’in oğlu ve halefi Ögödei tarafından devasa imparatorluğun kalıcı bir evi olarak kuruldu. MS 13. yüzyılda istif imparatorluğunun kamplarından birinin yerine inşa edildi ve inşaatının çoğu Möngke Khan’ın hükümdarlığı altında tamamlandı.
Fransa Kralı IX. Louis’in elçisi olan ve 13. yüzyılda şehri ziyaret eden Fransisken rahip Rubruck’lu William, burayı ‘dört kapılı, kapalı bir şehir’ olarak nitelendirdi. Gelişen bir yer olduğunu ve Çinli zanaatkarlara, Müslüman tüccarlara ve imparatorluğun her yerinden esirlere ev sahipliği yaptığını yazdı.
Tarihçilere göre hem Ögödei hem de Möngke için önemli bir yerdi. Ancak, Moğol İmparatorluğu’nun ayrı varlıklara bölünmesi nedeniyle, kuruluşundan sadece 200 yıl sonra, 15. yüzyılda terkedildi.
Şehir asla unutulmamış ve tarih kitaplarında yaşamaya devam ederken, 1889’da bir keşif tarafından tekrar bulununcaya kadar tam yeri bilinmiyordu.
Prof Bemmann, “Kentin en önemli noktalarında yapılan sınırlı kazılar ve daha önceki haritalar, surlarla çevrili şehir alanının çekirdeğine dair içgörüler ortaya çıkardı” dedi. Şehrin ortasındaki zanaatkarlar mahallesi, bir Budist tapınağı ve sarayın yeri hakkında bilgi olduğunu söyledi.
Araştırmacı, “Ancak, şehrin gerçek duvarlarla çevrili alanın ötesindeki iç düzenini ve kapsamını ve ayrıca şehrin nüfusunun sosyal organizasyonunu çok az anlıyoruz” dedi.
Boşlukları doldurmak için 52 gün boyunca ‘SQUID’ (Süper İletken Kuantum Girişim Cihazı) olarak bilinen bir ekipman kullanarak 1.149 dönümlük bir araziyi araştırdılar.
Profesör Bemmann, Karakurum’a yönelik araştırmaların sadece bir başkente değil, Avrupa’da bulunanlardan farklı bir şehir türüne ışık tutmakla ilgili olduğunu söylüyor.
Egemen sınıflar tarafından yaratıldığını, ancak onlardan ve daha geniş Moğol toplumundan kopuk olduğunu, işgal yerine ziyaretler için kullanıldığını söylüyor. Bulgular Antiquity dergisinde yayınlandı.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Adıyaman’daki Antik Kentte 1.500 Yıllık İnsan İskeletleri Bulundu
/Moğol İmparatorluğu’nun Başkenti Karakurum İlk Kez Haritalandı/