Mısırlı Bir Çiftçinin Bulduğu Taş Tablet Halkı Tarafından Öldürülen Firavun Dönemine Ait Çıktı
Mısır’da bir çiftçi, İncil’deki oranlarda bir bulguya rastladı: Eski Ahit’te adı geçen ve daha sonra kendi tebaası tarafından boğularak öldürülen bir firavunun hükümranlığına 2600 yıl öncesine ait bir Astone tableti veya ‘stel'(dikili duran, yüksekliği eninden uzun yekpare bir taştan oluşan bir yapıt )
Yaklaşık 230 cm uzunluğunda ve 104 cm genişliğinde olan kum taşı levhası, bu ayın başlarında Kahire’nin yaklaşık 100 km kuzeydoğusundaki İsmailiye şehrindeki arazisini süren bir çiftçi tarafından bulundu.
Mısır Turizm ve Eski Eserler Bakanlığı genel sekreteri Mostafa Waziri yaptığı açıklamada, stelin MÖ 589 ile 570 yılları arasında hüküm süren bir firavun olan Apries tarafından yönetilen Mısır’ın doğusundaki bir askeri seferle ilgili göründüğünü söyledi.
Tabletin üst kısmında, muhtemelen Mısır güneş tanrısı Ra ile ilişkilendirilen kanatlı bir güneş diskinin oyulması, Apries’in bir temsili ve altta 15 satırlık hiyeroglif yazısı var. Mısır’daki arkeologlar şimdi stelin hiyerogliflerini tercüme etmek için çalışıyorlar.
Apries, babası Psamtik II’nin MÖ 589’da ölümünden sonra firavun oldu. 26. hanedanlığın dördüncü hükümdarı, aynı zamanda ‘Wahibre Haaibre’ olarak da biliniyordu ve Yeremya’nın Eski Ahit kitabında ‘Hofra’ olarak tanımlanıyor.
Ancak saltanatı iç çekişmeler ve askeri başarısızlıklarla gölgelendi. Yahuda Kralı Sidkiya’ya yaptığı yardımın etkisiz olduğu kanıtlandı ve 18 aylık acımasız bir kuşatmanın ardından Babilliler, Apries’in saltanatından sadece birkaç yıl sonra Kudüs’ü yağmaladı ve Birinci Tapınağı yıktı.
Waziri’nin atıfta bulunduğu askeri harekatın Kudüs’ün başarısız savunması mı yoksa başka bir savaş mı olduğu belirsiz.
Şehrin yıkımını, ordu arasında bir isyan ve Libya’da Yunanların feci bir askeri yenilgisi takip etti ve bir iç savaşa yol açtı. Birçok Mısırlı, MÖ 570’de kendisini firavun ilan eden general II. Amasis’e destek verdi. Bazı tarihçiler, Apries’in tahtı Amasis’ten geri almaya çalışırken öldürüldüğüne inanıyor.
Ancak genellikle ‘tarihin babası’ olarak adlandırılan Yunan yazar Herodot, başarısız kral için alternatif bir kader önerdi: Olaydan yaklaşık bir yüzyıl sonra yazılan Sorgular metninde Herodot, Apries’in Mısır’ın eski başkenti Memphis’e geri döndüğünü iddia etti. Bunun üzerine eski tebaası onu boğarak öldürdü ve babasıyla birlikte gömdü.
Apries, Mısır’ın yaklaşık MÖ 664’ten 332’ye kadar süren Geç Dönemi’nde hüküm sürdü. Büyük İskender’in fethinden ve Makedon Yunanistan’dan Ptolemaios hanedanının kurulmasından sonra bağımsız bir imparatorluk olarak Mısır’ın sonunu gördü ve Helenistik Mısır çağını başlattı.
Tarihçilerin Apries hakkında bildiklerinin çoğu, Herodot’un ve Eski Ahit’in referanslarından gelir ve hükümdarlığından sadece birkaç kalıntı ortaya çıkarılmıştır. Apries’in Sais’te diktiği bir dikilitaş, 3. yüzyılda Diocletian tarafından Roma’ya taşındı ve şimdi Santa Maria sopra Minerva bazilika kilisesinin dışında duruyor. Paris’teki Louvre’da bir Apries büstü ve yüzünde bir sfenks yüzü yer almaktadır.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Firavun Tutankamon’un Babasının Yüzü Canlandırıldı
/Mısırlı Bir Çiftçinin Bulduğu Taş Tablet Halkı Tarafından Öldürülen Firavun Dönemine Ait Çıktı/