Mini Beyinler Deneyinde Otizmin En Erken Biyolojik Sinyalleri Bulundu
Otizm spektrum bozukluğu olan bazı kişiler daha hafif semptomlar yaşarken, daha ‘derin’ vakalara sahip olanlar ise sosyal, dil ve bilişsel becerilerde önemli zorluklarla karşılaşır. Bazen yaşam boyu destekleyici bakıma ihtiyaç duyulur.
Laboratuvarda geliştirilen mini beyinler üzerinde yapılan yeni bir çalışma, otizmdeki bu şaşırtıcı eşitsizliğin ardındaki biyolojik temeller hakkında önemli bilgiler vererek, bu çeşitli nörolojik durumu daha iyi anlamamıza ve yönetmemize yardımcı olabilir.
Sinirbilimci Eric Courchesne, “Otizmin bu iki alt türünün embriyonik kökenlerindeki farklılıkların acilen anlaşılması gerekiyor” diyor.
“Bu anlayış ancak bizimki gibi, sosyal zorlukların altında yatan nörobiyolojik nedenleri ve ne zaman başladıklarını ortaya koyan çalışmalardan gelebilir.”
Uluslararası bir bilim insanı ekibi tarafından yürütülen bu araştırmada, otizmli 10 küçük çocuğun ve bu rahatsızlığa sahip olmayan 6 kontrol grubunun kanından güvenli bir şekilde alınan ve her türlü hücreye yeniden programlanabilen indüklenmiş pluripotent kök hücreler (iPSC’ler) kullanıldı.
Bu iPSC’ler, beyin yapılarının basitleştirilmiş 3D modelleri olan beyin kortikal organoidleri veya BCO’lar halinde büyütüldü. Bilim insanları bu organoidleri, vücutta neler olup bittiğini incelemek için canlı organların yerine kullanmaktadır – ki bu organların çıkarılamayacağı açıktır.
Çalışmanın en önemli bulgusu, otistik çocuklardan alınan iPSC’lerin kullanıldığı ‘mini beyinlerin’ nörotipik kontrollere kıyasla yaklaşık yüzde 40 daha büyük olmasıydı.
Buna ek olarak, BCO’lardaki daha büyük boyutlar ve daha hızlı büyüme, daha şiddetli otizm türleriyle ilişkilendirildi ve otizmin beyin oluşumunun çok erken aşamalarında nasıl geliştiğine dair fikir verdi.
Courchesne, “Embriyonik BCO boyutu ne kadar büyükse, çocuğun daha sonraki otizm sosyal semptomlarının o kadar şiddetli olduğunu gördük” diyor.
“Otizmin en şiddetli türü olan derin otizme sahip yeni yürümeye başlayan çocuklar, embriyonik gelişim sırasında en büyük BCO aşırı büyümesine sahipti. Hafif otizm sosyal semptomları olanlarda ise sadece hafif bir aşırı büyüme vardı.”
Araştırmacılar, BCO’lardaki aşırı büyümenin, sosyal stimülasyona daha az tepki gösteren daha şiddetli otizmli çocukların beyninin sosyal bölümlerindeki aşırı büyümeyle de eşleştiğini buldular.
“Araştırmacılar yayınladıkları makalede, “Duyusal ve sosyal dikkat sorunlarını vurgulayan ve açıklamaya yardımcı olan bir bulgu olarak, derin otizmli ve genişlemiş BCO’lara sahip bu küçük çocukların birincil işitsel ve somatosensoriyel korteksleri önemli ölçüde genişlemişti” diye yazıyor.
Otizme katkıda bulunan birçok karmaşık faktörün yanı sıra, embriyonik aşamada bile beyin büyümesinde bir tür aşırı uyarılma söz konusu olabilir ve araştırmacılar artık bunu daha fazla araştırabilir.
Otizmi ve otizmli nüfusun yaklaşık yüzde 1’ini nasıl etkilediğini – hem olumlu hem de olumsuz – anlamamız son yıllarda büyük ölçüde gelişti. Bu araştırma bizi otizmin nasıl başladığını anlamaya daha da yaklaştırıyor.
Araştırmacılar, “Embriyogenezde, OSB’nin sosyal ve beyin gelişiminin iki alt tipinin – derin otizm ve hafif otizm – biyolojik temelleri zaten mevcut ve ölçülebilir” diye yazıyor.
“Gelecekte yapılacak daha büyük örneklemli BCO çalışmaları şüphesiz başka alt tipleri de ortaya çıkaracaktır.”
Araştırma Molecular Autism dergisinde yayımlandı.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Mini Beyinler Deneyinde Otizmin En Erken Biyolojik Sinyalleri Bulundu
Dünyanın En Eski Termitleri Güney Afrika’da Bulundu: 34.000 Yaşında ve Hala Yaşıyor