Milisaniye pulsarları, yaklaşık 1-10 milisaniye aralığında dönel periyotları olan pulsarlardır.
PSR B1957 + 20’nin Chandra görüntüsü. Mavi ve yeşil, pulsarın bulunduğu alanın optik görüntüleridir. Yeşil H-alfa yay şokunu gösterir. Kırmızı ve beyaz, Chandra X-ışını gözlemevi tarafından x-ışınında keşfedilen ikincil şok yapılarıdır. Kredi: X-ışını: NASA/CXC/ASTRON/B.Stappers ve arkadaşları; Optik: AAO/J. Bland – Hawthorn ve H. Jones
Kanadalı gökbilimciler, PSR b1957+20 olarak bilinen milisaniyelik pulsardaki mod değişimini ve dev sinyalleri tespit ettiler. Bu çalışma ile milisaniyelik bir pulsarda mod değiştirme mekanizması ilk kez gözlemlenmiş oldu. Bu bulgu, 4 Temmuz tarihli arXiv baskı öncesi sunucuda yayınlanan bir makalede ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
Radyo pulsarları, profillerindeki son derece kısa dalgalanmalardan yayınlanan (emisyon) dev darbelerden uzun vadeli değişikliklere kadar değişen yayınlarında çeşitli değişkenlikler göstermektedir. Bazıları, emisyon profilinin iki veya daha fazla yarı-kararlı emisyon modları arasında geçiş yaptığı durumlarda, çift mod değiştirme sergilemektedir. Bugüne kadar ise mod değiştirme sadece normal pulsarlarda görülmüştü.
Ancak, Kanada’daki Toronto Üniversitesi’nden Nichhil Mahjajan’ın liderliğindeki gökbilimciler ekibi tarafından yürütülen yakın tarihli bir çalışmada, mod değiştirme işleminin, Pulsar PSR B1957 + 20 nabız profilinin anahtarlarının iki mod arasında olduğu gözlenen milisaniyelik pulsarlarda da mod değiştirme işleminin mevcut olabileceğini göstermiş oldu.
1988 yılında keşfedilen PSR B1957 + 20, aynı zamanda “Kara Dul Pulsar” olarak da bilinir ve Sagitta takımyıldızında 1.6 ms’lik bir çift milisaniye pulsarıdır. Kahverengi bir cüce arkadaşı vardır. Yaklaşık 20 dakikalık tutulma süresi bulunur ve 9.2 saatlik bir periyod ile yörüngededir. Mahajan’ın ekibi, 13 ve 16 Haziran 2014 tarihleri arasında Porto Riko’daki Arecibo Gözlemevi’nde dört günlük bir oturumda dokuz saatten fazla bu pulsarı gözlemledi ve bu da pulsarın davranışları hakkında yeni bilgilerin ortaya çıkmasını sağladı.
“Bu çalışmada, milisaniyelik pulsar PSR B1957 + 20’nin modunun değiştiğini ve daha önce bulduğumuz dev darbelerin özelliklerinin (Aynı verilerde; Main ve ark., 2017) bu modlar ile korelasyon (ilişki) gösterdiğini bulmuş olduk.”
Çalışmaya göre, PSR B1957 + 20, iki mod arasında, sadece 1,7 saniyelik mod değişiklikleri veya yaklaşık 1.000 nabız periyodu arasında tipik bir süreye sahip olarak değişir (geçiş yapar). Bu, gökbilimciler tarafından bugüne kadar gözlemlenen pulsardaki mod değişimleri arasındaki en kısa zamandır. Düzenli pulsarlarda olduğu gibi bu zaman dilimleri dakikalardan haftalara kadar değişim göstermektedir.
PSR B1957 + 20’de gözlemlenen iki mod, hem yoğunluk hem de dairesel kutuplaşmada farklılık gösterir. Pulsardaki çalışmalar “yüksek” (daha enerjik) ve “düşük” (daha az enerjik) olarak etiketlendi. Araştırmacılar, pulsarın yüksek modda zamanın yaklaşık yüzde 60’ını ve düşük modda zamanın yüzde 35’ini kullandığını gördüler. Zamanın kalan yüzde 5’ini ise iki mod arasındaki geçişte kullanmıştır.
Ayrıca Arecibo Gözlemevi’nde yapılan gözlemler, gökbilimcilerin PSR B1957 + 20’deki 1,715 dev darbeyi tespit etmelerine olanak sağladı. Dev pulsarın dağılımının titreşim fazlı mod değiştirme ile ilişkili olduğunu bulmuş da oldular.
“Ayrıca, PSR B1957 + 20 tarafından yayınlanan dev darbelerin özelliklerinin, düzenli emisyonunun modu ile ilişkili olduğunu da görüyoruz. Bunların oranı ve yayılmalarının yapıldığı dönme fazı, her ikisine de bağlıdır.”
Farklı frekanslarda PSR B1957 + 20’nin takip edilmesinin bu pulsardaki mod değiştirme ve dev darbelerin nedenlerine ışık tutmak için gerekli olduğu belirtildi.
Daha fazla bilgi: Mod değiştirme ve milisaniyelik titreşimli PSR B1957+20, arxiv:1807.01713 [Astro-pH.O] <BR>arxiv.org/abs/1807.01713
Çeviri:Tuğba Aydın
Kaynak:https://phys.org/news/2018-07-mode-giant-pulses-millisecond-pulsar.html