Meyve Sineği Üzerindeki Bir Araştırma ‘Geçici Hafıza Kaybı’nı Yöneten Mekanizmanın Keşfini Sağladı

Meyve Sineği Üzerindeki Bir Araştırma 'Geçici Hafıza Kaybı'nı Yöneten Mekanizmanın Keşfini Sağladı

Meyve Sineği Üzerindeki Bir Araştırma ‘Geçici Hafıza Kaybı’nı Yöneten Mekanizmanın Keşfini Sağladı

Herkes geçici unutmayı deneyimlemiştir. Dilimizin ucunda bir isim bulunur ancak bir toplantıdan sonra yeniden ortaya çıkar. Bir odaya giriyoruz ve odadan çıkana kadar neden girdiğimizi unutuyoruz. Elbette bu can sıkıcıdır.

Fakat bu durum bir dikkatsizlik mi, zihinsel bir arızayı mı temsil ediyor yoksa, normal bir beynin bir özelliği mi? Bulunması zor olan bellek silindi ve bir şekilde restore mi edildi, yoksa sadece bir süreliğine mi kayboldu?

“Geçici Unutma İçin Dopamine Dayalı Mekanizma” adlı çalışma Nature dergisinde Çarşamba günü yayınlandı.

Bilim insanları, dönüm noktası niteliğindeki bir nörobiyoloji çalışmasında, geçici unutmayı yönlendirmek için nöronlar arasında veya bir nöron ile başka bir hücre arasında iletişimi sağlayan kimyasal olan nörotransmiter dopamini kullanan bir bellek geçit sistemi keşfettiler: Kendiliğinden geri dönen geçici bir hafıza kaybı.

Prof. Ron Davis, çalışma öğrenme, hafıza ve aktif unutmanın nasıl çalıştığına dair bilim insanlarının gelişen haritasına yeni bir pim ekliyor.

Davis “Geçici hafıza kaybı için ilk kez bir mekanizma keşfedildi. Benzer bir mekanizmanın, koruma biyolojisi nedeniyle insanlarda da var olduğuna inanmak için her türlü neden var.”diyor

Şimdiye kadar geçici unutmanın tam olarak nasıl çalıştığı bilinmiyordu.

Bir yanıt elde etmek için Davis’in ekibi, nörobiyologlar tarafından on yıllardır tercih edilen bir model olan meyve sineği üzerinde çalıştı. Sebebi meyve sineğinin nispeten basit bir beyin yapısına sahip olması, çalışma kolaylığı sunması ve daha karmaşık hayvanlara çevrilebilirliğiydi.

Ekip; sinekleri bir dizi eğitim egzersizinden geçirerek onlara bir kokuyu, hoş olmayan bir ayak vuruşuyla ilişkilendirmeyi öğretti. Daha sonra, mavi ışık veya hava üfleme gibi müdahale eden birkaç uyaranın, sineklerin dikkatini dağıtmasını izlediler; böylece kokunun olumsuz çağrışımını geçici olarak unuttular. İlginç bir şekilde; daha güçlü uyarılma, daha uzun süreli unutma dönemlerine yol açtı.

Ek biyokimyasal çalışmalar, sineklerde geçici unutmayı yönlendiren PPL1-α2α’2 adı verilen tek bir dopamin salgılayan nöron çiftini ortaya çıkardı. Diğer nöronlardan gönderilen dopamin aynı etkiye sahip değildi. Nöronlar, meyve sineği beyninin mantar gövdesi adı verilen hafıza işleme merkezindeki nöronlardan uzanan aksonlarda(Bir nöronun uzun ve silindir biçimindeki elektriksel sinyal taşıyan parçası.) DAMB adı verilen dopamin reseptörlerini aktive etti.

Davis, geçici unutma devresinin etkinleştirilmesinin; sineklerin uzun süreli hafıza hatırlamasını silmediğini, geçici unutmanın kalıcı, konsolide hafıza izlerini veya zamanla kazanılan engramları etkilemediğini söylüyor.

Araştırmacı John Martin Sabandal “İlginç bir şekilde, geçici unutma döneminin kalkmasından sonra, sineklerin hafıza performansının geri yüklendiğini buldular.” diyor.

“Bazı anılar diğerlerine göre bastırılırsa daha iyi performans gösterebilir miyiz, daha iyi öğrenebilir veya durumlara uyum sağlayabilir miyiz? Kimse bilmiyor. Bunlar gelecekte araştırılacak türden sorular. ”diyor. “Geçici olarak, belirli bir anda ifade edilemeyen potansiyel bir hafıza rezervi olduğunu gördük.”

Davis, uzun vadeli bellek edinme ve konsolidasyonun altında yatan mekanizmaların son 40 yılda kapsamlı bir şekilde incelendiğini ancak unutmanın yakın zamana kadar gözden kaçtığını söylüyor. 2012’de Davis’in grubu, kalıcı unutmayı yöneten bir mekanizma buldu ve bunun devam eden, aktif bir süreç olduğunu ve görünüşe göre sağlıklı beyin fonksiyonu için gerekli bir süreç olduğunu buldu.

“Hayatımız boyunca her gün binlerce anıya sahip olduğumuzu ve beynin tüm bu anıları hatırlama veya kodlama yeteneğine sahip olmadığını hayal edebilirsiniz. Yani, varlığımız ve günlük yaşamlarımızla ilgisi olmayan anıları silmeye ihtiyaç var.”diyor, Davis.

“Birlikte ele alındığında; hafıza kaybı olarak düşündüğümüz şeylerin çoğunun, kopuk bağlantıların veya yaşa bağlı gerilemenin bir sonucu olmadığı; hayatta kalmak için gerekli olan önemli bir özellik olduğu giderek daha açık hale geliyor. Önümüzde daha çok iş var, diye ekliyor.

“Artık hafıza merkezinde dopaminden geçici unutma sinyalini alan belirli bir reseptör olduğunu biliyoruz. Ancak aşağı akışta neler olacağını henüz bilmiyoruz. Bu reseptör, hafızanın geri getirilmesini geçici olarak engelleyen nöronun fizyolojisine ne yapıyor?

Davis; bu dopamin reseptörünün aktivasyonu yoluyla, hafızanın geri getirilmesindeki bu engelin nasıl gerçekleştiğini anlamak, bir sonraki ana hedef. ”diyor. “Beynin nasıl geçici unutmaya neden olduğunu anlamanın tam başlangıcındayız.”

Derleyen: Simge KARA

Kaynak: John Martin Sabandal et al, Dopamine-based mechanism for transient forgetting, Nature (2021). DOI: 10.1038/s41586-020-03154-y          https://www.scripps.edu/

/Meyve Sineği Üzerindeki Bir Araştırma ‘Geçici Hafıza Kaybı’nı Yöneten Mekanizmanın Keşfini Sağladı/

0 Paylaşımlar

One thought on “Meyve Sineği Üzerindeki Bir Araştırma ‘Geçici Hafıza Kaybı’nı Yöneten Mekanizmanın Keşfini Sağladı

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Solve : *
30 + 25 =


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Çok Okunan Yazılar