Mars’taki Havayı Soluyabilir miyiz?
Mars gezegenine yeni inmiş bir astronot olduğunuzu varsayalım. Hayatta kalmak için neye ihtiyacınız olurdu?
Yeni başlayanlar için, işte kısa bir liste: Su, yiyecek, barınak – ve oksijen.
Oksijen Dünya’da soluduğumuz havanın içinde bulunur. Bitkiler ve bazı bakteri türleri bunu bizim için sağlar.
Ancak oksijen Dünya atmosferindeki tek gaz değildir. Hatta en bol bulunan gaz bile değildir. Aslında havamızın sadece %21’i oksijenden oluşur. Geri kalanının neredeyse tamamı azottur – yaklaşık %78’i.
Şimdi merak ediyor olabilirsiniz: Eğer havada daha fazla nitrojen varsa, neden oksijen soluyoruz?
İşler şöyle yürüyor: Teknik olarak, nefes aldığınızda atmosferdeki her şeyi alırsınız. Ancak vücudunuz sadece oksijeni kullanır; nefes verirken geri kalanından kurtulursunuz.
NASA’nın Perseverance Mars keşif aracı, kasvetli ve çorak Mars manzarasının bu görüntüsünü yakaladı.
Mars’taki hava
Mars atmosferi incedir – hacmi Dünya atmosferinin yalnızca %1’i kadardır. Başka bir deyişle, Mars’ta Dünya’dakinden %99 daha az hava vardır.
Bunun nedeni kısmen Mars’ın Dünya’nın yaklaşık yarısı büyüklüğünde olmasıdır. Yerçekimi, atmosferik gazların uzaya kaçmasını engelleyecek kadar güçlü değildir.
Ve bu ince havadaki en bol gaz karbondioksittir. Dünya’daki insanlar için bu, yüksek konsantrasyonlarda zehirli bir gazdır. Neyse ki atmosferimizin %1’inden çok daha azını oluşturuyor. Ancak Mars’ta karbondioksit havanın %96’sını oluşturuyor!
Bu arada, Mars’ta neredeyse hiç oksijen yoktur; havanın yalnızca yüzde onda biri kadardır ve insanların hayatta kalması için neredeyse yeterli değildir.
Mars yüzeyinde oksijeninizi sağlayan bir uzay giysisi olmadan nefes almaya çalışsaydınız – kötü fikir – anında ölürdünüz. Boğulurdunuz ve düşük atmosfer basıncı nedeniyle kanınız kaynardı, her ikisi de yaklaşık aynı anda olurdu.
Oksijensiz yaşam
Şimdiye kadar araştırmacılar Mars’ta yaşam olduğuna dair herhangi bir kanıt bulamadılar. Ancak arayış daha yeni başlıyor; robotik sondalarımız henüz yüzeyi zar zor çizdi.
Kuşkusuz, Mars ekstrem bir ortamdır. Ve bu sadece hava değil. Mars yüzeyinde çok az sıvı su var. Sıcaklıklar inanılmaz derecede soğuk – geceleri -100 Fahrenheit dereceden (-73 santigrat derece) fazla.
Ancak Dünya’daki pek çok organizma ekstrem ortamlarda hayatta kalabilmektedir. Antarktika buzullarında, okyanusun dibinde ve Dünya yüzeyinin kilometrelerce altında yaşam bulunmuştur. Bu yerlerin çoğu aşırı sıcak ya da soğuk, neredeyse hiç su yok ve çok az oksijen var ya da hiç yok.
Mars’ta artık yaşam olmasa bile, belki de milyarlarca yıl önce, daha kalın bir atmosfere, daha fazla oksijene, daha yüksek sıcaklıklara ve yüzeyde önemli miktarda sıvı suya sahipken yaşam vardı.
NASA’nın Mars Perseverance keşif aracının amaçlarından biri de budur – eski Mars yaşamının izlerini aramak. Bu nedenle Perseverance Mars kayalarının içinde bir zamanlar yaşamış organizmaların fosillerini arıyor – büyük olasılıkla Mars mikropları gibi ilkel yaşam.
NASA’nın Perseverance Mars keşif aracı görevinin 198. gününde bu selfie’yi çekti.
Kendiniz oksijen üretin
Perseverance keşif aracında bulunan yedi alet arasında, Mars atmosferinden karbondioksiti alıp oksijene dönüştüren inanılmaz bir cihaz olan MOXIE de bulunuyor.
MOXIE, bilim insanlarının umduğu şekilde çalışırsa, gelecekteki astronotlar yalnızca kendi oksijenlerini üretmekle kalmayacak; bunu Dünya’ya geri dönmek için ihtiyaç duyacakları roket yakıtında bir bileşen olarak kullanabilecekler. İnsanlar Mars’ta ne kadar çok oksijen üretebilirlerse, Dünya’dan o kadar az oksijen getirmeleri gerekecek ve ziyaretçilerin oraya gitmesi o kadar kolaylaşacak. Ancak “evde üretilen” oksijenle bile astronotların yine de bir uzay giysisine ihtiyacı olacak.
NASA şu anda Mars’a insan göndermek için gereken yeni teknolojiler üzerinde çalışıyor. Bu önümüzdeki on yıl içinde, belki de 2030’ların sonlarında gerçekleşebilir. O zamana kadar bir yetişkin olacaksınız – ve belki de Mars’a ilk adım atanlardan biri olacaksınız.
Kaynak: https://www.iflscience.com
Derleyen: Figen Berber
Elon Musk Uyardı: Mars’taki Yaşamın İlk Kolonicilerini Neler Bekliyor?