Mars’taki suyun çoğu donmuş buz tabakalarının altında bulunur. Bu su milyarlarca yıl önce, yüzey boyunca serbestçe akarak, kraterlere boşaltan, gölleri ve denizleri oluşturan nehirleri oluşturuyordu. Austin’deki Teksas Üniversitesi tarafından yürütülen yeni araştırma, göllerin bazen havzalarının kenarlarından taşacak kadar su alabileceklerine dair kanıtlar buldular.
Araştırmacı Tim Goudge’ye göre bu bulgular katastrofik jeolojik süreçler levha tektoniği olmadan Mars ve diğer gezegenlerin şekillenmesinin keşfedilebilmesi içib oldukça önemli.
Goudge, “Bu kırılmış göller oldukça yaygındır ve bazıları da Hazar Denizi kadar büyüktür,” dedi. “Bu yüzden, felaketli taşma taşkınları ve çıkış kanyonlarının hızlı insizyonu, Mars’ın yüzeyinde muhtemelen oldukça önemliydi.”
Bilim insanları, uydu görüntülerinden kaya oluşumlarını inceledikten sonra, Mars yüzeyindeki yüzlerce kraterin bir zamanlar suyla doldurulduğunu biliyorlardır. Bu “paleolanlar”ın 200’den fazlası, yüzlerce kilometre uzunluğundaki ve birkaç kilometre genişliğinde, eski göllerden akan suyla oyulmuş kanyonları bulunmaktadır.
Yeni keşif yapılana kadar, kanyonların milyonlarca yıl içinde kademeli olarak oyulup taşınmadıklarının ya da tek bir taşkın tarafından hızla oyulup taşınmadıkları bilinmiyordu.
Araştırmacılar NASA’nın Mars Reconnaissance Orbiter uydusu tarafından çekilen yüksek çözünürlüklü fotoğrafları kullanarak, çıkışların topoğrafyasını ve krater jantlarını inceledi. Büyük bir sel olayı sırasında çıkması beklenen su hacmi ve çıkış hacmi arasında bir korelasyon buldu.
Toplamda, araştırmacılar Red Planet boyunca 24 paleogram ve onların çıkış kanyonlarını inceledi. Jezero Krateri incelenen paleoldlerden biri olan NASA’nın Mars 2020 gezici görevinin geçmiş yaşam belirtilerini araştırması için potansiyel bir iniş alanıdır.
Mars ve Dünya’daki büyük sel oluşumları aynı mekanizma tarafından yönetiliyor olsa da, farklı jeolojik paradigmalara uyuyorlar. Yeryüzünde, tektonik plakaların yavaş ve sürekli hareketi, gezegenin yüzeyini milyonlarca yıl boyunca önemli ölçüde değiştirir. Buna karşılık, Mars’taki plaka tektoniği eksikliği, taşkınlar ve asteroit etkileri gibi olayların, arazideki kalıcı değişimlere yakınlık oluşturabilecek değişiklikler yarattığını göstermektedir.
Fassett, Mars’taki bu kanyonların 3.7 milyar yıldır orada olduğunu ve Mars’taki derin su yüzeyinin neye benzediğine dair fikir verebileceğini söyledi.
Kaynak: https://www.bizsiziz.com/overflowing-crater-lakes-carved-canyons-across-mars/
http://dx.doi.org/10.1130/G45397.1
Çeviri: Figen Berber