Mars’ta Ekvatorun Altında Gizlenen Çok Büyük Miktarda Su Buzu Bulundu.
Mars’ın yüzeyi çorak ve cansız görünebilir, ancak görünen o ki kızıl gezegen, meraklı insan gözlerinden epeyce sır saklıyor.
Neyse ki teknolojimiz var – ve Mars ekvatorundaki Medusae Fossae Oluşumu bölgesinde yapılan yeni bir radar araştırması, birkaç kilometre kalınlığında dev katmanlı gömülü su buzu levhaları gibi görünen şeyleri ortaya çıkardı.
Bu, Mars’ın ortasında şimdiye kadar bulunan en fazla su miktarıdır ve kuru, eski toz topağının düşündüğümüz kadar sudan yoksun olmadığını göstermektedir.
Bilim insanlarına göre, Dünya’daki Kızıldeniz’de bulunan kadar su gömülü; eğer yüzeye çıkarılıp eritilseydi, Mars’ı 1,5 ila 2,7 metre (4,9 ila 8,9 fit) derinliğinde sığ bir okyanus kaplardı.
Gömülü birikintilerin ipuçları ilk olarak 2007 yılında 2,5 kilometre (1,6 mil) derinliğe kadar tespit edildi, ancak bilim insanları bunların ne olduğunu bilmiyordu. Yeni veriler ve bu verileri analiz etmek için yeni araçlar, tortular hakkında beklenenden çok daha fazlasını ortaya çıkardı.
Smithsonian Enstitüsü’nden jeolog Thomas Watters, “Heyecan verici bir şekilde, radar sinyalleri katmanlı buzdan görmeyi beklediğimiz şeylerle eşleşiyor ve Mars’ın çok zengin buz olduğunu bildiğimiz kutup kapaklarından gördüğümüz sinyallere benziyor.”
Medusae Fossae Formasyonu, Mars’ın ekvatoru boyunca yaklaşık 5.000 kilometre (3.107 mil) boyunca uzanan ve kuzey yarımküredeki alçak alanlar ile güneydeki kraterli yaylalar arasındaki sınırı işaretleyen devasa tortulardan oluşan bir koleksiyondur.
Bu tortuları neyin yarattığı bilinmiyor, ancak Mars’ın yüzeyini aşındıran vahşi rüzgârlar tarafından şekillendirilmiş, birkaç kilometre yüksekliğinde devasa tortular.
Bölge çok az anlaşıldığından, bilim insanları doğal olarak bu konuda daha fazla şey öğrenmeye hevesliler. Watters ve ekibi 2007 yılında radar verileri toplayarak yerin altında gömülü bir şeyin varlığını net bir şekilde gösterdi.
Net olmayan şey ise bu şeyin doğasıydı. Medusae Fossae Formasyonu’nun ne kadar tozlu olduğu göz önüne alındığında, birikintiler gömülü tozdan oluşmuş olabilir. Ayrıca volkanik malzeme, geçmiş çağlardan kalma tortu ya da -ilginç bir şekilde- su buzu da olabilirdi.
Bu yüzden araştırmacılar bölgenin yeni radar gözlemlerini topladı, sonuçları analiz etti ve rüzgârla savrulan toz ve taşın altında neyin gömülü olduğunu anlamaya çalışmak için modelleme yaptı. Ve verilere iyi uyan tek şey su buzuydu.
İtalya’daki Ulusal Astrofizik Enstitüsü’nden fizikçi Andrea Cicchetti, “Ne kadar derin olduğu göz önüne alındığında, MFF sadece dev bir toz yığını olsaydı, kendi ağırlığı altında sıkışmasını beklerdik” diyor.
“Bu, MARSIS ile gerçekte gördüğümüzden çok daha yoğun bir şey yaratacaktır. Farklı buzsuz malzemelerin nasıl davranacağını modellediğimizde, hiçbir şey MFF’nin özelliklerini yeniden üretmedi – buza ihtiyacımız var.”
Son birkaç on yılda Mars keşifleri arttıkça, ölü toz topuna ilişkin önceki anlayışımız da önemli ölçüde değişti. Mars’ta baktığımız her yerde, uzun zaman önce yüzeyden nehirler halinde akan ya da göllerde veya okyanuslarda biriken suyun kanıtları görülüyor.
Şu anda Mars’ta bildiğimiz kadarıyla sıvı halde su yok. Tüm bu suyun nereye gittiği gizemini koruyor: buhar olarak uzaya mı kayboldu, yoksa gezegenin içinde, göremeyeceğimiz bir yerde kilitli mi kaldı? Medusae Fossae Oluşumu bu soruya bazı cevaplar barındırıyor olabilir.
Bilim insanları Mars’ta suyu nerede bulacaklarını başka bir pratik nedenden dolayı bilmek istiyorlar. İnsanlar eninde sonunda kızıl gezegene gönderildiklerinde, hayatta kalmak için suya ihtiyaç duyacaklar. Eğer orada zaten su varsa, bu yanlarında götürmeleri gereken miktarı en aza indirecektir.
Ne yazık ki, Medusae Fossae Oluşumu’nun suyuna erişim yasak: Mars tozunun birkaç yüz metre altına gömülüdür ve bizim erişme kabiliyetimizin ötesindedir.
Yine de bu keşif Mars’ta başka yerlerde de su bulunduğuna dair umutları arttırıyor. Ayrıca bilim insanlarına Mars’ın esrarengiz tarihini ve bugünkü haline dönüşümünü ortaya çıkarma arayışında yeni bilgiler veriyor.
Avrupa Uzay Ajansı’ndan gezegen bilimci Colin Wilson, “Bu son analiz Medusae Fossae Oluşumu hakkındaki anlayışımızı zorluyor ve cevaplar kadar çok sayıda soruyu da gündeme getiriyor” diyor.
“Bu buz birikintileri ne kadar zaman önce oluştu ve o zamanlar Mars nasıldı? Su buzu olduğu doğrulanırsa, bu devasa birikintiler Mars’ın iklim geçmişine dair anlayışımızı değiştirecektir. Herhangi bir antik su rezervuarı, insan veya robot keşifleri için büyüleyici bir hedef olacaktır.”
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: Mars’ta Ekvatorun Altında Gizlenen Çok Büyük Miktarda Su Buzu Bulundu
Gökbilimciler, Yaşanabilir Dünyalar Gözlemevi İçin 164 Umut Verici Hedef Belirledi.