Mars Yüzeyindeki Oyukları Kraterlerden Taşan Hızlı ve Şiddetli Seller Oluşturmuş
Yeni bir araştırma, Mars’ın yüzeyinin 3.5 milyar yıl önce taşan krater göllerinden gelen hızlı ve şiddetli seller tarafından oyulduğunu söylüyor.
Araştırmacılar, Kızıl Gezegendeki 262 gedik göl yüzeyini nasıl şekillendirdiğini belirlemek için uydu görüntülerini kullandılar.
Muhtemelen sadece haftalar süren seller, Superior Gölü’nü ve Ontario Gölü’nü tamamen doldurmaya yetecek kadar tortuyu aşındırdığını söylüyorlar.
Bugün Mars’ta sıvı su olmamasına rağmen, yaklaşık 4,3 milyar yıl önce Kızıl Gezegen, NASA’ya göre yaklaşık 137 metre derinliğindeki tüm yüzeyi kaplayacak kadar suya sahipti.
3.5 milyar yıl öncesine kadar bu su daha azdı ve bugün Dünya’da olduğu gibi, nehirler aracılığıyla krater gölleri arasında gezegenin etrafında kanalize edildi.
Bu göllerdeki sel felaketleri, tıpkı Dünya’nın kendi etkileyici modern kanyonları gibi her iki tarafında yüksek tırtıklı kaya duvarları olan nehir vadileri yarattı.
Tim Goudge, “Eski Mars’ta tortunun alan boyunca nasıl hareket ettiğini düşünürsek, gölde meydana gelen taşkınlar küresel olarak gerçekten önemli bir süreçti” dedi.
“Ve bu biraz şaşırtıcı bir sonuç; çünkü uzun süredir tek seferlik anormallikler olarak düşünülüyordu.”
Araştırmacılar, şiddetli taşkınların ya krater gölünün iç kısmındaki suyun kenardan taşmaya başladığı noktaya kadar dolmasıyla tetiklendiğini düşünüyorlar; ya da göl suyla dolduğunda, kraterin içindeki suyun basıncı krater kenarının çökmesine ve suyun dışarı akmasına neden oldu.
“Her iki durumda da, su gölden dışarı akmaya başladığında, hızla bir çıkışla kanyon açmaya başlayacaktı, daha fazla suyun dışarı akmasına izin verecekti ve sonunda daha fazla aşınamayana kadar kaçak bir süreçte devam edecekti.
Araştırmacı ayrıca, Mars’ın erken tarihinin başlarında daha fazla suyun mevcut olduğunu düşündüğünü, ancak bunun gezegeni hiçbir zaman tamamen kaplamadığını söyledi.
Dünya’da nehir erozyonu (nehir yatağının ve kıyıların su kuvvetiyle sürekli aşınması) genellikle yavaş ilerleyen bir süreçtir.
Yıllar ve yıllar boyunca, suyun gücü tortuyu kırdığı için kıyı arazisi geri çekilir.
Ancak Mars’ta, taşan krater göllerinden kaynaklanan büyük seller, Mars yüzeyini şekillendirmede, derin uçurumlar açmada ve çok miktarda tortuyu hareket ettirmede çok büyük bir role sahipti.
Milyarlarca yıl önce Kızıl Gezegenin yüzeyinde sıvı su bulunduğunda krater gölleri Mars’ta yaygındı. Bazı kraterler küçük bir denizin suyunu tutabilirdi.
Ancak su tutulamayacak kadar fazla hale geldiğinde, kraterin kenarını kırar ve ardından nehir vadilerini oyan feci bir sele neden olurdu.
Mars’ın yörüngesindeki uydular tarafından çekilen uzaktan algılama görüntüleri, bilim insanlarının oyuklu Mars krater göllerinin kalıntılarını incelemesini sağladı.
Yeni çalışma Nature dergisinde yayınlandı.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Güneş Sisteminin “3. Bölgesinde Gizlenen” Başka Bir Kardeş Gezegen Olabilir
/Mars Yüzeyindeki Oyukları, Kraterlerden Taşan Hızlı ve Şiddetli Seller Oluşturmuş/