Mars’ta antik deniz tabanı hidrotermal yatakları için kanıt bulunması, gezegendeki Dünya üzerindeki yaşamın kaynağı hakkında ipucu verebilecek bir alanı tanımlıyor.
Yakın tarihli uluslararası bir raporda, NASA’nın Mars Reconnaissance Orbiter’ı (MRO) tarafından güneydeki Mars havzasındaki masif yatakların gözlemleri inceleniyor. Yazarlar verileri, bu çökeltilerin, gezegenin kabuğunun volkanik açıdan aktif bir bölümünden uzun süre önce büyük bir denizin tabanına giren sıcak su tarafından oluştuğunun kanıtı olarak yorumladı.
Houston’daki NASA Johnson Uzay Merkezi’nden Paul Niles şunları söyledi: “Mars’ta yaşamın olduğuna dair hiçbir kanıt bulmasa bile, bu site bize dünyada yaşamın başladığı ortamın türü hakkında bilgi verebilir. Volkanik aktivite mevcut olan suyla birleştiğinde, muhtemelen aynı zamanda dünyada var olan koşullara benzer şartlar sağlandı – erken hayat burada geliştiğinde.”
Günümüzde Mars’ta ne mevcut su ne de volkanik faaliyet bulunmakta. Araştırmacılar, deniz tabanındaki hidrotermal aktiviteye atfedilen Mars kalıntıları için yaklaşık 3.7 milyar yıllık bir yaş tahmin ediyorlar. Aynı zamanda Dünya’daki denizaltı hidrotermal koşullar, Dünya’daki yaşamı nerede ve ne zaman başlattığı konusunda güçlü bir adaydır. Dünya’nın halen, yaşamın pek çok biçiminin, güneş ışığı olmadan kayalardan çıkarılan kimyasal enerjide başarılı olduğu bu tür koşullar vardır. Ancak, Dünya’nın aktif kabuğundan dolayı gezegenimiz, yaşam başladığında korunmuş az miktarda doğrudan jeolojik kanıtlara sahiptir. Jüpiter’in Europa ve Satürn’in Enceladus gibi buz gibi donmuş uydularındaki deniz altı hidrotermal aktivite ihtimali, dünyasal olmayan yaşam bulmak için gidilecek yerler gibi ilgiyi onlara çekiyor.
MRO’nun Mars Uyarıcı Spektrometresi (CRISM) tarafından yapılan gözlemler, Mars’ın Eridania havzasında, Kızıl Gezegenin en eski kabuklarından bir kısmına dayanan masif birikimler içinde minerallerin tanımlanmasına ilişkin verileri sağladı.
Niles şunları söyledi: “Bu site bize derin, uzun ömürlü bir deniz ve derin deniz hidrotermal çevresi için çekici bir hikaye sunuyor. Bu, dünyadaki derin deniz suyu hidrotermal ortamları, diğer dünyalarda hayat bulunabilecek ortamlara benzemektedir – hoş bir atmosfere veya ılıman bir yüzeye ihtiyaç duymayan, ancak kayalara, ısıya ve suya sahip olan.”
Londra’daki Natural History Museum ve Arizona, Tuscon’daki Planetary Science Institute’dan Joseph Michalski ile Niles hazırladıkları raporu ortaklaşa olarak Nature Communications dergisinde yayımladılar.
Araştırmacılar, eski Eridanya denizinde yaklaşık 50.000 m³ (210.000 kübik kilometre) su bulunduğunu tahmin ediyorlar. Bu, eski Mars’taki diğer göl ve denizlerin toplamı kadar ve Kuzey Amerika’daki Büyük Göllerin toplam hacminin yaklaşık dokuz katı kadar bir hacim. Serpantin, talk ve karbonat da dahil olmak üzere spektrometre verilerinden tanımlanan minerallerin karışımı ve kalın kaya kütlelerinin şekil ve dokusu, muhtemel deniz tabanı hidrotermal yatakları tanımlamaya yol açtı. Bölgede, denizin kaybolduğu tarihten itibaren lav akıntıları mevcut… Araştırmacılar, bunun, deniz mevcutken daha önce etkileri olabilecek volkanik duyarlılığı olan bir Mars kabuğunun bir alanı olduğunu kanıtlıyor.
Yeni çalışma, nehirler, göller, deltalar, denizler, kaplıcalar, yeraltı suları ve buz altında volkanik patlamalar da dahil olmak üzere, Mars’ta kanıtların bulunduğu ıslak ortam çeşitliliğini artırıyor.
Raporda “Eridan havzasındaki eski, derin suyun hidrotermal yatakları, Mars’ta astrobiyolojik hedefin yeni bir kategorisini temsil ediyor,” deniliyor. Ayrıca şu da söyleniyor: “Eridanya deniz tabanı yatakları sadece Mars araştırılmasına değil, erken Dünya’ya açılan bir penceredir.” Bunun nedeni, dünyadaki en eski yaşam kanıtının, benzer menşei ve yaştaki deniz tabanı birikintilerinden gelmesidir, ancak bu Erken Dünya ortamlarının jeolojik kayıtları kötü korunmuştur.
Johns Hopkins Üniversitesi Uygulamalı Fizik Laboratuvarı, Laurel, Maryland, MRO’nun 2006 yılından beri Mars’ı incelediği altı aletten biri olan CRISM’yi kurdu ve işletti. NASA’nın Pasadena, California’daki Caltech’in bir bölümü olan Jet Propulsion Laboratory, Washington’daki NASA Bilim Misyon Müdürlüğü için projeyi yönetiyor. Denver’ın Lockheed Martin Uzay Sistemleri, orbiter kurdu ve operasyonlarını destekledi. MRO hakkında daha fazla bilgi için, ziyaret edin: https://mars.nasa.gov/mro/
Dergi Referansı: Joseph R. Michalski, Eldar Z. Noe Dobrea, Paul B. Niles, Javier Cuadros. Ancient hydrothermal seafloor deposits in Eridania basin on Mars. Nature Communications, 2017; 8: 15978 DOI: 10.1038/ncomms15978
Kaynak: https://www.sciencedaily.com/releases/2017/10/171006154947.htm
Çeviren: Bünyamin Tan