Kuşların Yuvaları Kendilerine Özgü Tarzlarını ve Geçmiş Deneyimlerini İfade Ediyor
Bir kasaba veya şehirde yürürken, farklı şekil ve boyutlarda binalarla karşılaşırsınız. Bu benzersiz tarzlar kısmen binaların farklı mimarlar, mühendisler ve inşaatçılar tarafından inşa edilmiş olmasından kaynaklanmaktadır.
Kuşlar aynı zamanda mimar, mühendis ve inşaatçıdır. iScience’da yayınlanan araştırmamız, insan mimarisine benzer şekilde, her bir kuşun kendine özgü bir tarzda yuva inşa ettiğini ortaya koyuyor. Deneyimli kuşlar, deneyimsiz kuşlara göre daha tutarlı bir tarzda yuva inşa ediyor ve daha az malzeme kullanıyor.
Hayvan mimarisi
Mimari, günlük yaşamımızı etkileyerek çeşitli iklimlere uyum sağlamamıza ve bu iklimlerde gelişmemize olanak tanır. İnsanlar farklı hedeflere ulaşmak için farklı yapılar inşa ederler: yiyecek yetiştirmek ve depolamak için çiftlikler, zenginliği sergilemek için kaleler ve gökdelenler, barınmak için evler veya bir aile yetiştirmek için bir yer.
Aynı durum diğer türler için de geçerlidir. Arılar yiyecek depolamak ve korumak için kovanlar ve bal petekleri inşa eder. Örümcekler avlarını yakalamak için ağ örerler. Kunduzlar havuz oluşturmak için barajlar inşa eder. Birçok kuş türü barınmak veya yavrularını büyütmek için yuva inşa eder.
Bina mimarisi, hayvanların belirli ihtiyaçlarını daha iyi karşılamak için çevrelerini şekillendirmelerine olanak tanır.
Mimari stiller
İnsan yapıları, bu yapılar benzer bir amacı paylaşsa bile farklı görünür. Bu durum kültür ve mevcut kaynaklardaki farklılıkları yansıtıyor olabilir.
Batı toplumlarında evler genellikle taş, ahşap ve camdan yapılmış kübik yapılardır. Ova Yerli Halkları ahşap ve bizon derisinden konik tipisler yaparlar. Inuit halkları küresel iglolar yapmak için buz ve kar kullanırlar. Doğu Afrika Maasai halkları toprak, ot ve inek gübresinden silindirik manyatta kulübeleri inşa eder.
Aynı kültür içinde aynı malzemeleri kullanan bireyler arasında mimari tarz farklılıkları vardır.
Evinizi gözünüzde canlandırın: her odanın boyutu ve şekli, kapı ve pencerelerin konumu, mobilyaların düzeni. Şimdi görselleştirdiğiniz plan ile bir arkadaşınızın evinin planını karşılaştırın. İnsanlar mimari tarzda bireysel çeşitliliğe sahip olduğundan, muhtemelen oldukça farklı görüneceklerdir.
Araştırmamız aynı durumun hayvan mimarlar için de geçerli olduğunu gösteriyor: hayvanlar da mimari tarzda bireysel çeşitlilik gösteren yapılar inşa ediyor.
Kuş mimarları
Kuşlar, hayvanlar dünyasının en tanınmış inşaatçıları arasındadır. Birçok kuş türü, yumurtalarını kuluçkaya yatırmak ve yavrularını büyütmek için güvenli, sıcak ortamlar yaratmak amacıyla yuva inşa eder. Yuva yapımı, bireylerin başarılı bir şekilde üremek için tamamlamaları gereken önemli bir görevdir.
Alberta Üniversitesi Psikoloji Bölümü Hayvan Bilişi Araştırma Grubu olarak ekibimiz, kuşların kendi bireysel tarzlarında yuva yapıp yapmadıklarını test eden bir deney gerçekleştirdi.
Avustralya’ya özgü küçük ötücü kuşlar olan zebra ispinozları üzerinde çalıştık. Zebra ispinozları yıllardır esaret altında yetiştirilmektedir ve evcil hayvan dükkanlarında ve bilimsel araştırmalarda yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu kuşlar testimiz için idealdir, çünkü erkekler kısa sürelerde çeşitli malzemeler kullanarak çok sayıda yuva yaparlar.
Aynı zebra ispinozları tarafından inşa edilen birden fazla yuvanın boyutlarını ve şekillerini ölçtük. Aynı erkek tarafından yapılan yuvalar karşılaştırıldığında, tarzda benzerlikler bulundu. Farklı erkekler tarafından yapılan yuvalar karşılaştırıldığında, tarzda farklılıklar bulundu. Bu da bireylerin kendilerine özgü ve tekrarlanabilir tarzda yuvalar inşa ettiğini göstermektedir.
Stil psikolojisi
İnsan mimarların zihinleri, inşa ettikleri tarzın analiz edilmesi yoluyla incelenebilir. Bu, onların teknoloji anlayışları ve kültürel etkileri ya da sosyal değerleri hakkında fikir verir.
Giza piramitleri, Stonehenge ve Maya yapıları gibi bazı antik yapılar güneş ve yıldızlara göre hizalanmıştır. Bu durum, antik mimarların tasarımları büyük bir titizlikle planlama ve uygulama becerisine sahip olduklarını göstermektedir. Aynı zamanda gök cisimlerinin bu kültürler için, belki de manzaraların haritalanması veya mevsimlerin geçişi için, bazı önemleri olduğunu göstermektedir.
Bireysel bir mimar, Gotik, Art Deco, Viktorya Dönemi veya Brütalist gibi belirli bir tarzda yapılar inşa etme konusunda uzmanlaşabilir. Mimar deneyim yoluyla becerilerini öğrendikçe ve geliştirdikçe tarzları zaman içinde değişebilir.
Bu örnekler, stil psikolojisinin insan mimarlarda nasıl analiz edilebileceğini göstermektedir. Biz de zebra ispinozlarımızda stil psikolojisini, özellikle de deneyimlerden öğrenmeyi araştırmak istedik.
Stil ve deneyim
Bir grup zebra ispinozuna beş yuva yapma alıştırması yaptırarak her bir erkeğe bu yuva yapma deneyiminden bir şeyler öğrenme fırsatı verdik. İkinci bir grup zebra ispinozuna yuva yapma alıştırması yaptırılmadı. Bu erkekler deney başlamadan önce hiç yuva yapmamıştı. Daha sonra her iki grup da yuva yaptı, böylece iki grup tarafından yapılan yuva tarzını karşılaştırabildik.
Deneyimli kuşlar, deneyimsiz kuşlara kıyasla daha tutarlı bir yuva tarzına sahipti ve daha az malzeme kullanıyordu. Bu durum, öğrenme fırsatlarının yuva tarzını etkilediğini göstermektedir.
Yuva yapma pratiği, kuşların motor becerilerini geliştirmelerine ve malzemeleri daha iyi manipüle etmelerine olanak tanır. Kuşlar ayrıca yuvaların geçmişteki sonuçlarını hatırlar ve başarılı tasarım öğelerini tekrarlar.
Bireysel tarz, öğrenme fırsatlarındaki farklılıklardan gelişebilir. Bir tarzı sürdürmek faydalı bile olabilir. Daha az kaynak kullanarak tutarlı yuvalar oluşturmak, özellikle de stil başarılı olmuşsa veya kaynaklar sınırlıysa avantajlı olabilir.
Hem insan hem de hayvan mimarların inşa ettikleri yapıları inceleyerek çevrelerine ve kültürlerine nasıl uyum sağladıkları ve tepki verdikleri hakkında çok şey öğrenebiliriz. Araştırmamız ayrıca evin sadece kalbin olduğu yer olmadığını gösteriyor… aynı zamanda beyinde de var.
Kaynak: https://phys.org
Derleyen: Figen Berber