Küçük Benjamina: İnsanlarda Sosyal Empatiye Dair En Eski Kanıt
Benjamina’nın küçük kafatası, İspanya’nın Atapuerca Dağları’nda yarım milyon yıldan fazla bir süre gizli kalmıştı. Bugün, onun hikayesi, insan empati duygusunun ne zaman ortaya çıktığına dair uzun süredir kabul gören fikirleri sorgulamaya itiyor.
Juan Luis Arsuaga, Sima de los Huesos kazılarını yöneten kişi olarak, çocuğun kalıntılarının bilim insanlarını Orta Pleistosen dönemindeki sosyal yaşamı yeniden düşünmeye zorladığını söylüyor.
Kazı ekibi Benjamina’yı Cranium 14 olarak katalogladı; bu, yaklaşık on ila on iki yaşında bir Homo heidelbergensis kız çocuğuna ait neredeyse eksiksiz bir nörokranyumdu.
Bilgisayarlı tomografi ölçümlerine göre beyin hacmi 1.200 cm³ civarındaydı, bu da birçok modern ergenlik öncesi çocuğunkinden biraz daha küçüktü.
Benjamina’nın hayatını bir araya getirmek
Erken restorasyon, başın arkasındaki sol kenar dikişinin doğumdan önce kaynaştığını ortaya çıkardı; bu duruma lambdoid sinostoz denir.
Bu dikişin gerçek kaynaşması, kraniosinostoz vakalarının sadece yüzde ikisinde görülür, bu da onu bu bozukluğun en nadir formu yapar.
Modern epidemiyoloji, genel kraniosinostoz prevalansını yaklaşık 2.000 doğumda bir olarak belirlemektedir.
Birleşmiş kemik genişleyemediği için, basınç büyümeyi alnına ve karşı tarafa yönlendirir ve Benjamina’nın sağ parietal plakasında görülen asimetrik kubbeyi oluşturur.
Lambdoid sinostozu anlamak
Günümüzde cerrahlar, kafa içi basıncının yükselmesini ve görme kaybını önlemek için bebeğin ilk yılında birleşmiş kemiği açarlar.
Müdahale edilmezse, baş ağrısı, denge sorunları ve bilişsel gecikmeler gibi ikincil sorunlar sıklıkla ortaya çıkar.
Benjamina açıkça ameliyat olmamıştır. Yine de, süt dişlerini kaybedip kalıcı azı dişleri çıkacak kadar uzun süre hayatta kalmıştır; bu, deformitesine rağmen en az on yıl yaşadığını gösteren önemli bir gelişmedir.
Toplum bakımının işaretleri
“Benjamina, evrim tarihimizde empati ve sosyal uyumun erken dönem kanıtlarını sunuyor,” diye belirtti kazı ekibi.
Avcı-toplayıcı bir ortamda engelli bir çocuğu hayatta tutmak için yiyecek, koruma ve muhtemelen hareket kabiliyeti konusunda yardım gerekirdi.
Yakındaki Valencia’dan Neandertallerin iskeletleri üzerinde yapılan araştırmalar da benzer bir örüntü ortaya koyuyor: Şiddetli iç kulak malformasyonları olan altı yaşındaki bir çocuk, sadece grubun sürekli desteği sayesinde bebeklik dönemini çoktan geçmiş bir yaşta yaşıyordu.
Bu İber fosilleri, bakımın kendi türümüzün geç bir özelliği olarak değil, Homo cinsinin derinliklerinde ortaya çıktığını ima ediyor.
Benjamina isminin önemi
Benjamina ismi, İbranice’de en küçük veya en sevilen çocuk anlamına gelen kelimeden gelmektedir. Araştırmacılar bu ismi sadece onun genç yaşı nedeniyle değil, hayatı boyunca muhtemelen gördüğü özen nedeniyle de seçmişlerdir.
Ona bir isim vermek, paleoantropolojide eski bireyleri insanlaştırma eğiliminin artmasını da yansıtıyor. Bu, halkın tarih öncesi hikayelerle sadece veri noktaları olarak değil, bir zamanlar yaşamış bir sosyal grubun üyeleri olarak bağlantı kurmasına yardımcı oluyor.
Grubunun üretken olmayan bir gence kaynak yatırımı yapma istekliliği, duygusal bağları, paylaşılan sorumluluğu ve belki de ilkel sosyal normları ima ediyor.
Bu özellikler daha sonra işbirliğine dayalı avcılık, uzun çocukluk dönemi ve ardından gelen kültürel patlamanın temelini oluşturacaktır.
Benjamina ayrıca tıbbi kayıtları da genişletmektedir. Rapor, kafatasını “hominidlerde görülen kraniosinostozun en eski kanıtı” olarak nitelemektedir.
Bu eski patolojiyi belgelemek, genetikçilerin kafatası füzyon genlerinin nasıl evrimleştiğini izlemelerine yardımcı oluyor. Ayrıca, tedavi edilmeyen çocukların okul çağına ulaşabileceğini klinisyenlere hatırlatarak, bugün ameliyatı reddeden ebeveynlere danışmanlık hizmeti sunuyor.
Gelecek nesillere öğretmek
“Termodinamik dersimdeki öğrenciler bu gösterimi ilk görenlerdi. Bu yaklaşımın sonunda daha fazla kabul göreceğine inanıyorum,” diyen Seville Üniversitesi’nden Martín-Olalla, bu kanıtı öğrencilere erken yaşta tanıtmanın önemini vurguladı.
Teoremi, gevşek bir şekilde bağlantılı üçüncü bir ilke yerine ikinci yasaya dayandırarak, bu argüman iç tutarlılık arayan yeni nesil fizikçilerde yankı bulabilir. Martín-Olalla, yerleşik teorilerin yeniden yorumlanmasına sık sık karşı çıkıldığını kabul etti.
Salé kafatası ve Singa 1 gibi daha eski fosil kafatasları deformasyonlar gösteriyordu, ancak hiçbirinde gerçek lambdoid sinostoz kesin olarak teşhis edilemedi.
Benjamina’nın aksine, bu bireylerde nadir görülen füzyon tipini doğrulamak için gerekli olan belirgin kafatası özellikleri veya CT verileri yoktu.
İsviçre’deki Münsingen-Rain mezarlığı veya İspanya’daki Bab-al-Hanax mezarlığındaki deforme kafatasları gibi diğer tarihsel örnekler çok daha geç ortaya çıkmış ve daha fazla varyasyon göstermiştir.
Benjamina, bu kadar kesin bir teşhisle doğrulanmış en eski vaka olmaya devam etmekte ve paleopatolojik kayıtlarda kendine özgü bir yere sahiptir.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Küçük Benjamina: İnsanlarda Sosyal Empatiye Dair En Eski Kanıt
DNA Analizi 4500 Yıl Önce Çin’de Toplumu Kadınların Yönettiğini Gösterdi