Biyolog George Church “ amaç 22 yaşındaki bir vücutta 130 yaşına kadar yaşamak ” diyor .
Dünyanın en etkileyici sentetik biyoloji bilim insanının arkasında olduğu yeni bir şirket, gen tedavisi ile köpeklerde yaşlanmayı durdurmayı ,eğer olursa aynı yaklaşımı insanlarda uygulamayı ve hatta kendisi de ilk gönüllü denek olmayı planlamakta.
Bu gözden uzak tutulan Rejuvenate Bio girişiminin kurucusu Harvard Medical School ’dan George Church köpekler insanların sadece en iyi arkadaşları değil aynı zamanda yaşlanmayı durdurma tedavisini tanıtmanın da en iyi yolu olduğunu düşünüyor.
Av köpekleri üzerinde ilk deneyleri gerçekleştiren şirket ,hayvanların vücutlarına yeni DNA talimatları ekleyerek hayvanları gençleştireceğini iddia etti.
Yaşlanmayı tersine çevirme planları solucanlar ve sinekler gibi basit organizmalarda yapılan çalışmalarda görülen cesaret verici ipuçlarına dayanmakta. Onların genlerine yapılan ince ayar yaşam sürelerini ikiye katlayıp hatta daha da iyileştirmekte .Yaşlı farelere genç farelerden kan nakilleri gibi diğer yöntemler ise bazı biyolojik emareleri gençlik seviyelerine çekebildiğini göstermektedir.
Köpekler ve insanlar üzerinde yaşlanmayı geciktirici teknoloji üzerinde çalışan Harvard biyolojisti George Church
Church bu yılın başlarında the podcaster (Rob Reid – https://after-on.com/episodes/024 ) adlı internet sitesinde “Biz halen fareler üzerinde bir dizi deney yaptık ve aynısını köpekler üzerinde yapıyoruz ve sonrada bunu insanlar üzerine taşıyacağız. ” dedi. Şirketin diğer kurucularından ve aynı zamanda CEO ’su ve bilim önderi Daniel Oliver aynı zamanda Church’ün Boston ’da bulunan laboratuvarında doktora sonrası çalışmalar yapan Noah Davidsohn bu makale ile ilgili görüşmeyi kabul etmediler.
Şirketin, basını yaptığı çalışmalardan ve aktivitelerden uzak tutma çabaları nedeniyle kaç tane köpeğin böyle bir çalışmaya maruz kaldığı tam olarak belli değil. Geçen Haziran ’da West Coast veteriner hekimliği tarafından edinilen bir belgeye göre bu zamana kadar Boston Tufts Veterinary School ’da genetik gençlik tedavisi dört av köpeğinde denendi.
Ancak, kamu belgelerinde Harvard tarafından yapılan bir patent başvurusundan , yatırımcılar ve köpek besleyenlerle yapılan görüşmelerden ve kurucular tarafından halka yapılan yorumlardan , MIT Technology Review ’in gözlerden uzak hayat uzatma çalışmaları girişimi için uzun soluklu bir atış yaparak 72 milyar dolarlık ABD evcil hayvan endüstrisini bir araya getirdiği anlaşılmakta .
Church geçen hafta Boston ’da yapılan bir etkinlikte “Köpekler kendi başlarına bir pazar ” dedi . Sadece insanlara yakın büyük bir organizma değil, insanların almak için para da ödeyecekleri şey ve FDA süreci de çok hızlı . Köpek denemeleri yapacağız ve bu bir ürün olacak ve bu da insanlarda yapılan denemelerde ölçeklenecek.
Şirketin tedavileri köpeklerde olumlu bir şey yapıp yapmadığı henüz belli değil. Eğer bir şey yaparsa ,yatırım yapacak insanların bunun kokusunu alması , mucitler için zenginlik yaratması uzun sürmeyebilir.
Bu çaba, genleri düzenleme yeteneği de dahil olmak üzere biyoteknolojide devam eden ilerlemelere dayanmaktadır. Bazı bilim insanlarına göre bu gelişmeler ne kadar süreceği belli olmasa da yaşlanmayı önleme üzerinde hakimiyet kaçınılmaz olacaktır.
Köpek yılları
Rejuvenate Bio yatırımcıları ile buluştu ve Harvard “inek ,domuz ,at ,kedi ,köpek , fare vb. gibi ” hayvanları kapsayan geniş kapsamlı gen tedavisi için yaşlanma kontrolü üzerine patent almak istediği halde ,askeri köpeklerin iyileştirilmesi için US Special Operations Command’ dan hibe kazandı.
Ekip hayvanlar üzerinde tedavi fikrini ortaya attı çünkü muhtemelen insan ömrünü uzatma çalışmaları daha uzun zaman alacaktı. “ FDA ’ ya gidip biz insan ömrünü 20 yıl uzatmak istiyoruz demeyi arzu etmeyecektiniz. Onlarda size 20 yıl içinde elinizdeki data ile geri gelin diyecekler” diye belirtiyor Church Boston’daki etkinlikte.
Onun yerine Rejuvenate önce toplanmış kanıtlarla insanlarda da işe yarayabilecek
Spaniel ve Doberman cins köpeklerde yaygın ölümcül kalp rahatsızlıklarını durdurmayı deneyecek .
Laboratuvar araştırma sonuçları yaşlanmanın tersine çevrilebileceğine dair ip uçlarını veriyor. Örneğin bilim insanları embriyonun erken döneminde görülen durumu herhangi bir hücrede yeniden programlayabilmekteler . Fakat hayvanlarda yaşlanma programının tersine çevirmek o kadar kolay değil , çünkü bizler özellikleri olan sadece bir tabakta yüzen değil el birliği ile çalışan trilyonlarca özelliği olan hücreden oluşuruz. Liverpool Üniversitesi ’nde ekibi uzun ömür genlerin veri tabanı çalışmalarını yürüten J. Pedro de Magalhães “Memelilerde yaşlanma sürecini bir bütün olarak tersine çevirebilmenin yakınında dahi olmadığımızı düşünüyorum ” diyor.
2015 yılında başlayan aynı zamanda tüylü mamutu genetik olarak yeniden hayata getirme çalışmalarıyla bilinen Churc’ün geniş Harvard laboratuvarı asla CRISPR gibi araçları kullanarak değil, gen tedavisi ile gençleştirme işini sürdürmeye karar verdi.
(CRISPR–Cas9 genetikçilerin ve tıp araştırmacılarının, genomun çeşitli kısımlarına ekleme, çıkarma ya da DNA dizilimininde değişim yapmalarına olanak tanıyan özgün bir teknolojidir. — Şu anda varolan en basit, çok yönlü ve duyarlı genetik manipülasyon yöntemi olduğundan, bilim dünyasında büyük ilgi görmektedir-Çevirmenin notu )
Gen tedavileri DNA emirlerini bir virüse ekleyerek onları hayvanın hücrelerine taşır. Harvard laboratuvarındaki teknoloji bazı fareleri genç, sağlıklı hayvanlarda görülen seviyelere geri döndürme çabasıyla eski farelerde gen aktivitesini modüle etmek için kullanılır.
Laboratuvar yaşlı farelerde tek başına veya kombinasyon halinde test edilen 60’tan fazla farklı gen terapisi içeren bir ana çizgi üzerinde çalışmaya başladı. Harvard gurubu kalp ve böbrek yetmezliği , obazite ve diyabet olmak üzere yaşlanmanın dört ana hastalığını iki gen değiştirilerek kemirgenlerin hayatlarını uzatan bir teknik üzerine bilimsel bir rapor yayınlamayı planlamakta. Churc’e göre sonuçlar göz kamaştırıcı.
İstediğiniz herhangi bir yaş
Davidsohn Ocak ayında Harvard’da proje sunumu Church’ün şimdiki beyaz sakallı ve diğeri on yıllar önceki kumral sakallı iki fotoğrafını göstererek kapattı. Ancak ikincisi MS 2117 – gelecekte 100 yıl olarak etiketlenmişti.
Görüntüler Church’ün yaşlanmayı tersine çevirebilmek için gerçek özlemlerini yansıtmakta. Eğer tedavinin bir kobayda dahi güvenli olduğu kanıtlanırsa kendisi de bu tedavi için başvuracağını söylemekte .Aslında “ amaç 22 yaşındaki bir vücutta 130 yaşına kadar yaşamak ”diyor .
Bu tür fikirler silikon vadisindeki Peter Thiel gibi milyarderler arasında da yankı bulmakta, yaşlanmayı durdurmak hem kişisel bir zorunluluk hem de potansiyel olarak toplumu dönüştürecek dev bir iş. Örneğin bu yılın başlarında Davidsohn , “ bilim adamları zaten daha basit organizmaların yaşam sürelerini müdahale edebilmekte ise ,aynı şekilde insanlara da müdahale edilebileceğini ” Thiel’s Founders Fund ’a anlattı. Yatırımcılara “ bir gün biyolojik saati kontrol edebileceğiz ve istediğiniz yaşta kalabileceksiniz” dedi.
Yaşlı köpekler , yeni numaralar
Yeni şirketin belgelerine göre şirket ; köpek besleyenler , ahlaki kural denetleyicileri ve veterinerler ile gençliği geri kazanmak ve “maksimum yaşam süresini uzatmak için” temaslar yürütmekte .Buradaki strateji , Amerikalıların yılda 20 milyar dolar veteriner için para harcadıkları evcil hayvan pazarında sağlam bir dayanak kazanmak –insanlara sıra gelmeden önce .
Geçen yıl başlayan Rejuvenate Bio Cavalier King Charles speniel olarak adlandırılan süs köpeği sahiplerine ulaşarak bu cins köpeklerin 10 yaşına gelmeden ölmelerine sebep olan kalp rahatsızlıklarındaki mitral kapak hastalığını gen tedavisi ile iyileştirmeyi planladıklarını söyledi.
Rejuvenate köpeklerin tedavisinin nasıl yapıldığını hakkında henüz halka bilgilendirme yapmadı fakat Davidsohn’un kalp hasarını durdurmak için fareler uyguladığı tedavi bir gösterge olabilir. Bu ,kalp kapakçıkları skarlarının, kalınlaşarak ve şekilsiz hale gelme sürecinde – ve köpekleri de etkileyende aynı süreçtir – anahtar rol oynayan TGF – beta olarak adlandırılan proteinin gen tedavisi ile hastalığın iyileştirilmesi ile ilişkilidir .
Bu ilkbaharda cins köpekler gösterisini görmek için Davidsohn ve Oliver gittikleri Chicago’da , tedavi denemeleri için birkaç bin dolar topladıkları bir açık artırma yemeğine katıldılar. Spaniel sahiplerinden Patty Kanan aynı zamanda Amerikan Cavalier King Charles Spaniel Club ’ ın başkanı “araştırmalar Spaniel Club için ciddi olarak anlamlı” dedi.
Rejuvenate ,henüz yeterlilik almadan ,geçen yıl spaniel cinsi köpek sahiplerine gönderilen bir el ilanında daha denenmemiş tedavinin evcil hayvanları “daha sağlıklı, daha mutlu ve daha genç” hale getireceğini belirtti .Fakat köpek sahiplerinin tamamı duruma pek ilgi göstermediler.
CavalierHealth.org, editörlerinden Rod Russell’e göre öneri tamamen bir yutturmaca . “Daha kesin bir kanıt yok ” diyor, Köpekleri daha genç hale getirmenin ve evcil hayvanlar için bile olsa, deneysel ilaçların bir çalışma tamamlanmadan önce işe yaradığı söylenemez.Hiç kimse Cavaliers cinsi köpeklerinin yaşlanması vaadine para bağışlayacak kadar saf değil ,öyle değil mi ?diye sitesinde soruyor.
A Cavalier King Charles spaniel. Sevimli ırk, bilim adamlarının tedavi etmeye çalıştığı bir genetik kalp rahatsızlığı ile boğuşuyor.
Başka bir soruda ; tedavi süreci ilerleyen kalp hastalığını durdursa bile bu, yaşlanmayı tedavi etmek mi yada hastalıklardan korumak mı ?Church’e göre cevap, yaşlı bir köpeğin vücudunun genç bir kişininki gibi iyileşip iyileşemeyeceğidir. Her durumda, evcil hayvan sahiplerinin kelimelerin anlamı hakkında fazla endişelenmeyeceğini tahmin edip “ Eğer köpek hoplayıp zıplıyor ve kuyruğunu sallayıp duruyorsa merak edilecek bir şey yok ”diyor.
Köpeklerle ilgili ahlaki kurallar
Biri insanlarda yaşlanmayı tedavi eden ömür uzatılması ne tür etik dinamikleri yaratacağını beklemek zorunda değildir. Geçen Eylül Rejuvenate Bio’s kurucularından birisi New Haven’a giderek filozoflar ve ahlak bilimciler ile Harvard Tıp Okulu’na bağlı bir veteriner olan Lisa Moses’in organize ettiği yuvarlak masa tartışmalarına katıldı.
Örneğin bir köpeğin ömrü uzatılırsa daha fazla evcil hayvan sahipleri tarafından terk edilip barınaklara bırakılır ya da evcil hayvan sahipleri hayvanlar için öteniziyi seçer mi? Moses
“İstenmeyen sonuçlar hakkında endişeliyim ” diyor. “Daha fazla ilerlemeden önce araştırılanı görmek isterim”.
Rejuvenate’nin gen tedavisi yaptığı evcil köpekler diğer araştırma tesislerinde bulunanlardan daha az özel etik korumaya sahip. “İş evcil hayvanlar üzerinde deney yapılmaya geldiğinde, hayvanlar gri yasal bölgeye düşüyorlar ” diyor . Yaşam ve ölüm gücü sahiplerinin elinde oluyor ;insanlar hayvanın rahatsız edici ıstırabını giderirler veya onu korumak için olağanüstü tıbbi adımlar atarlar diyor Moses. “ Bunun da her zaman hastaya faydası yoktur”
Washington Üniversitesi’den Köpek Yaşlanmaları Projesi çalışmaları ile ilgili araştırmacı ve köpeklerde karaciğer kanserine sebep olan rapamycin adlı ilacın deneylerini yapan Matt Kaeberlein ’e göre gen modifiyelerine bağlı ömür uzatma tedavileri aynı zamanda beklenmeyen yan etkilerde yaratabilir.
“Laboratuvar hayvanlarının genetik olarak daha uzun ömürlü olmasını sağlayabileceğimiz fikri onaylandı. Fakat bunu laboratuvar dışında hayat geçirmek için bazı kaygılar mevcut. ” diyor Kaeberlein. Kalp ile ilgili bir geni değiştirmek köpeklerde kalp de başka etkilere sebep olabilir, belkide onları başka açılardan daha sağlıksız olmasına neden olabilir.
Kaeberlein farler üzerindeki gençleştirme tedavisi uygulamalarının köpekler üzerinde denenmeden önce gençleştirme tedavisi hakkında kuvvetli deliller görmek istediğini söyledi.
O zamana kadar gençleştirici ilaç iddiaları şimdilik bir tasma üzerinde tutulmalıdır.
“Onun hakkında istedikleri kadar konuşabilirler ,fakat henüz yapılmadı ” diyor. “İnsanların dikkatini çekmenin iyi olduğunu düşünüyorum. Fakat bunun konuşulması için çok fazla katı ve titiz olunması gerektiğinden emin değilim.”
Makalenin orjinali MIT Technology Review ‘da yayınlanmıştır.
Çeviri: İbrahim Özkaraca