Kızıl Gezegen’de Yaşamın İzleri: NASA’nın Buluşu Bilim Dünyasını Sallıyor
NASA, Mars’ın Jezero kraterindeki eski, kurumuş bir nehrin yanında bulunan leopar benekli tuhaf bir kayanın, eski yaşama dair bazı ipuçları içerdiğini söyledi.
NASA’nın Perseverance keşif aracı, eski mikropları desteklemiş olabilecek kimyasal izler taşıyan garip, benekli bir kaya tespit ettikten sonra Mars’ta geçmiş yaşamın kanıtlarını keşfetmiş olabilir.
Keşif aracı, bir zamanlar Mars’ın Jezero Krateri’ne akan eski, şimdi kurumuş bir nehir olan Neretva Vallis’in kuzey kıyısı boyunca Cheyava Şelaleleri olarak adlandırılan ok şeklindeki kayayı keşfetti.
Keşif aracı kayayı analiz ederek organik bileşiklerle dolu damarlı, tortul bir malzeme, suyun hareketine dair kanıtlar ve eski mikroplar tarafından enerji için kullanılmış olabilecek kimyasal reaksiyonlardan kaynaklanan leopar benzeri lekeler ortaya çıkardı.
Perseverance bilim ekibinin bir üyesi ve Avustralya’daki Queensland Teknoloji Üniversitesi’nde astrobiyolog olan David Flannery yaptığı açıklamada, “Bu lekeler büyük bir sürpriz” dedi. “Dünya’da kayalardaki bu tür özellikler genellikle yeraltında yaşayan mikropların fosilleşmiş kayıtlarıyla ilişkilendirilir.”
Perseverance, NASA’nın 2,7 milyar dolarlık Mars 2020 görevinin önemli bir parçası. Mars’a ulaştığından beri gezginci araç, 30 mil (50 kilometre) genişliğindeki Jezero kraterinde ilerleyerek Mars yüzeyinde eski yaşam izleri arıyor ve Dünya’ya dönmek üzere düzinelerce kaya örneği topluyor.
Keşif aracı benekli kayayı Kızıl Gezegen’in bir zamanlar daha sıcak ve nemli olan bir bölgesinde buldu, bu da herhangi bir eski yaşam belirtisinin buradaki kayaların içinde fosilleşmiş olarak görüneceği anlamına geliyor. Perseverance’ın Organikler ve Kimyasallar için Raman ve Lüminesans ile Yaşanabilir Ortamları Tarama (SHERLOC) aracı tarafından yapılan taramalar, kayanın demir ve fosfat lekeleri içeren kırmızımsı hematit bantlarının yanı sıra karbon bazlı moleküller içerdiğini gösterdi.
Araştırmacılar, içinde bulunan karbonun bir zamanlar antik yaşama ait olup olmadığı ve lekelerin onun izleri mi olduğu yoksa biyolojik olmayan süreçler tarafından mı üretildiğinin hala bir gizem olduğunu söyledi.
Pasadena’daki Caltech’te Perseverance projesi bilim insanı olan Ken Farley yaptığı açıklamada, “Cheyava Şelaleleri, Perseverance tarafından henüz araştırılan en şaşırtıcı, karmaşık ve potansiyel olarak önemli kayadır” dedi.
“Bir yandan, organik materyalin ilk zorlayıcı tespitine, mikrobiyal yaşamın enerji kaynağı olarak kullanabileceği kimyasal reaksiyonların göstergesi olan ayırt edici renkli noktalara ve yaşam için gerekli olan suyun bir zamanlar kayadan geçtiğine dair açık kanıtlara sahibiz” dedi. “Öte yandan, kayanın tam olarak nasıl oluştuğunu ve yakındaki kayaların Cheyava Şelalelerini ne ölçüde ısıtarak bu özelliklere katkıda bulunmuş olabileceğini belirleyemedik.”
Cevap ne olursa olsun, muhtemelen yakın zamanda gelmeyecek. Perseverance’ın değerli kargosunu analiz için Dünya’ya getirmek üzere Avrupa Uzay Ajansı (ESA) başlangıçta, gezginin kaya ve toprak örneklerini yükleyeceği küçük bir roket taşıyan bir uzay aracı olan Örnek Alma Aracı’nın kullanılmasını önerdi. Roket daha sonra örneklerle birlikte yörüngeye geri fırlatılacaktır.
Ancak görev şu anda bütçesini önemli ölçüde aşmış ve 2026’daki 5 milyar dolarlık orijinal maliyetinden ve fırlatma penceresinden 2040’a kadar 11 milyar doların üzerine kayarak ertelenmiştir. NASA, Perseverance’ın ganimetini daha erken geri almak amacıyla özel şirketlerden teklif almaya başladı.
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: Kızıl Gezegen’de Yaşamın İzleri: NASA’nın Buluşu Bilim Dünyasını Sallıyor
Evrenin İlk Döneminde Keşfedilen Açıklanamayan Parlak Kırmızı Noktalar
Evrenin İlk Döneminde Keşfedilen Açıklanamayan Parlak Kırmızı Noktalar